Bu maddedeki bilgilerin doğrulanabilmesi için ek kaynaklar gerekli. (Haziran 2020) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin) |
| Bismil | |
|---|---|
Türkiye haritasındaki yeri | |
Diyarbakır haritası | |
Koordinatlar: 37°50′48″N 40°39′58″E / 37.8467°K 40.6661°D | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Diyarbakır |
| Coğrafi bölge | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Sedat Sezik |
| • Belediye başkanı | Mizgin Ekin (DEM Parti) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 1.679 km² |
| Rakım | 546 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 117.674 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| Posta kodu | 21509 |
| İl alan kodu | 0412 |
| İl plaka kodu | 21 |
Resmî site www.bismil.gov.tr | |
Bismil, Diyarbakır ilinin bir ilçesidir. Bismil 2023 yılı itibarıyla nüfus bakımından Diyarbakır ilinin en kalabalık beşinci ilçesidir.
Bismil'de çıkan eski mezar taşları 250-400 yıllıktır. Bunların bir kısmının Konya ve bir kısmının da Musul tarafından geldikleri söylenir. Önceleri köy statüsünde olan Bismil, bir ara nahiye olmuş; Mermer ve Akpınar köyleri de buraya bağlanmıştı. Daha sonra bu teşkilat dağıtılarak adı "Şark" olarak belirlenen bu nahiye merkezden idare olunmuştu.
1926 yılında yapılan idari bölünmede Şark Nahiyesi'nin merkezi bu kez Seyithasan Mahallesi olmuş, Bismil de buraya bağlanmıştır. Daha sonra, tekrar Bismil Nahiyesi oluşturulmuş ve Seyithasan Köyü buraya bağlanmıştır. 1936 yılında da Bismil, Diyarbakır'ın altıncı ilçesi olmuştur. Bismil, ayrıca nüfus bakımından da Ergani'den sonraki en büyük ilçedir.
Hem karayolu ve hem demiryolu bağlantısı olan ilçede Dicle Nehri, ilçe tarımının hayat kaynağıdır.
Kurtuluş, Fatih, Fırat, Akpınar, Altıok, Dicle, Dumlupınar, Şentepe, Esentepe, Seyrantepe, Tekel ve Ulutürk Mahallesi olmak üzere 12 mahalleden ibarettir.
Merkez ilçeye olan uzaklığı 54 km'dir. İlçenin Diyarbakır iline 48, Batman iline 41, Şanlıurfa iline 199, Mardin iline 94, Ankara iline 1050, İstanbul iline 1500, İzmir iline 1460 ve Bursa iline 1400 kilometre uzaklığı bulunmaktadır. İlçeye bağlı 112 köy, 90 mezraa bulunmaktadır. Tepe, Yukarı Salat ve Ambar beldesi olarak üç beldesi vardır.
Bismil'de yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlı geçen karasal iklim egemendir. Bismil Ovası yaz mevsiminde Diyarbakır ilinin en yüksek sıcaklıklarının ölçüldüğü yerdir. Bismil'de tarihte ölçülen en yüksek sıcaklık 10 Temmuz 1962 gününde 50,2 derece olarak ölçülmüştür.
İlçenin yüzölçümü 1.679 km²dir. Bismil ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 546 metredir.
İlçe, yeni kurulduğu için burada herhangi bir tarihi anıt bulunmamaktadır. Ancak Türkmen Hacı Mahallesi'nde Kabasakal, Sarısakal ve Yedikızlar Türbeleri; Koği, Tepe, Saladum (Seledûn), Matar (Meterê), Köprü ve diğer onlarca mahallede höyükler (yapay tepeler) bulunmaktadır. Aşağı Salat Höyüğü, Abdullahın Düzü ve Salat Cami Yanı bunlardan birkaçıdır.
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1940 | 30.737 | 2.521 | 28.216 |
| 1945 | 24.850 | 2.049 | 22.801 |
| 1950 | 28.980 | 2.527 | 26.453 |
| 1955 | 32.284 | 3.596 | 28.688 |
| 1960 | 32.495 | 3.472 | 29.023 |
| 1965 | 38.058 | 4.444 | 33.614 |
| 1970 | 45.462 | 9.403 | 36.059 |
| 1975 | 50.909 | 12.775 | 38.134 |
| 1980 | 61.517 | 19.059 | 42.458 |
| 1985 | 76.894 | 24.862 | 52.032 |
| 1990 | 99.662 | 39.834 | 59.828 |
| 2000 | 126.885 | 61.182 | 65.703 |
| 2007 | 108.706 | 57.359 | 51.347 |
| 2008 | 109.359 | 56.390 | 52.969 |
| 2009 | 108.992 | 56.333 | 52.659 |
| 2010 | 108.948 | 56.887 | 52.061 |
| 2011 | 110.344 | 58.471 | 51.873 |
| 2012 | 111.746 | 60.150 | 51.596 |
| 2013 | 110.956 | 110.956 | veri yok |
| 2014 | 112.461 | 112.461 | veri yok |
| 2015 | 113.725 | 113.725 | veri yok |
| 2016 | 115.484 | 115.484 | veri yok |
| 2017 | 116.171 | 116.171 | veri yok |
| 2018 | 117.674 | 117.674 | veri yok |
| 2019 | 118.250 | 118.250 | veri yok |
| 2020 | 118.605 | 118.605 | veri yok |
| 2021 | 118.592 | 118.592 | veri yok |
| 2022 | 118.698 | 118.698 | veri yok |
| 2023 | 119.972 | 119.972 | veri yok |
| 2024 | 120.093 | 120.093 | veri yok |
| 2025 | 119.815 | 119.815 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
| Yıl | Kadın Nüfusu | Erkek Nüfusu |
|---|---|---|
| 2015 | 56.986 | 56.739 |
| 2014 | 56.447 | 56.014 |
| 2013 | 55.819 | 55.137 |
| 2012 | 56.282 | 55.464 |
| 2011 | 55.414 | 54.930 |
| 2010 | 54.657 | 54.291 |
Bu nüfus, 56.739 erkek ve 56.986 kadından oluşmaktadır.
Yüzde olarak ise: %49,89 erkek, %50,11 kadındır.
| Sıra | Dönem | Belediye Başkanı | Göreve Başlama | Görev Bitişi | Partisi | Türü | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1963-1965 | Feyzi Arslan | 17 Kasım 1963 | 1965 | CHP | Seçim Sonucu (Vefat Etti) | |
| 2 | 1965-1973 | Reşit Arslan | 1965 | 9 Aralık 1973 | Adalet Partisi | Ara Seçim / İki Dönem | |
| 3 | 1973-1977 | Muharrem Aksoy | 9 Aralık 1973 | 11 Aralık 1977 | CHP | İlçe Belediyesi | |
| 4 | 1977-1980 | Reşit Arslan | 11 Aralık 1977 | 12 Eylül 1980 | Adalet Partisi | İlçe Belediyesi | |
| 5 | 1980-1984 | Askerî / Atama Dönemi | 12 Eylül 1980 | 25 Mart 1984 | Askerî Dönem (Atama) | Vali / Kaymakam Ataması | |
| 6 | 1984-1989 | Mehmet Merdanoğlu | 25 Mart 1984 | 26 Mart 1989 | ANAP | İlçe Belediyesi | |
| 7 | 1989-1994 | Abdurrahman Arslan | 26 Mart 1989 | 27 Mart 1994 | DYP | İlçe Belediyesi (Vefat Etti) | |
| 8 | 1994-1999 | H. Mehmet Merdanoğlu | 27 Mart 1994 | 18 Nisan 1999 | ANAP | İlçe Belediyesi | |
| 9 | 1999-2004 | M. Salih Yalçınkaya | 18 Nisan 1999 | 28 Mart 2004 | HADEP / DEHAP | İlçe Belediyesi | |
| 10 | 2004-2009 | Şükran Aydın | 28 Mart 2004 | 29 Mart 2009 | DTP | İlçe Belediyesi | |
| 11 | 2009-2014 | Cemile Eminoğlu | 29 Mart 2009 | 30 Mart 2014 | BDP | 1. Dönem | |
| 2014-2017 | 30 Mart 2014 | 4 Şubat 2017 | DBP | 2. Dönem (Görevden Alındı) | |||
| 12 | 2017-2019 | Turgay Gülenç (Kayyum) | 4 Şubat 2017 | 31 Mart 2019 | İçişleri Bakanlığı Ataması | Belediye Başkan Vekili / Kaymakam | |
| 13 | 2019-2024 | Orhan Ayaz | 31 Mart 2019 | 22 Ekim 2019 | HDP | Seçim Sonucu (Görevden Alındı) | |
| Kerem Süleyman Yüksel (Kayyum) | 22 Ekim 2019 | 31 Mart 2024 | İçişleri Bakanlığı Ataması | Belediye Başkan Vekili / Kaymakam | |||
| 14 | 2024-Günümüz | Mizgin Ekin | 31 Mart 2024 | Devam ediyor | DEM Parti | [Seçim Sonucu](https://sozcu.com.tr) | |