Eğil

Eğil
İlçe
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri

İlin siyasi haritası
Koordinatlar: 38°15′26″N 40°05′05″E / 38.2572°K 40.0847°D / 38.2572; 40.0847
ÜlkeTürkiye
İlDiyarbakır
Coğrafi bölgeGüneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamMurat Çürük
 • Belediye başkanıFırat Seydaoğlu (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam449 km²
Rakım851 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam23.369
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu21470
İl alan kodu412
İl plaka kodu21
Resmî site
www.egil.gov.tr

Eğil (Hititçe: 𒅔𒃲𒀀𒉿 İngalava), Diyarbakır ilinin bir ilçesidir. Diyarbakır il merkezine 52 kilometre (yaklaşık 40 dakika) uzaklıktadır. Dicle Nehrine paralel bir tepe üzerinde inşa edilmiş olan ilçe 4 mahalleden meydana gelmektedir. Bunlar Gündoğuran Mahallesi, Yenişehir Mahallesi, Dere Mahallesi ve Kale Mahallesi'dir. İlçenin diğer birkaç mahallesi yapılan Dicle Barajı ile sular altında kalmıştır. İlçede 20 mezra, 26 köy vardır. İlçeye bağlı toprakların oluşturduğu yüzölçümü 450 kilometrekaredir. İlçenin kuzey komşusu Dicle ilçesi, batı komşusu Ergani ilçesi, doğu komşusu Hani ilçesi, güney komşusu Diyarbakır il merkezidir. 2024 yılı Türkiye Nüfusu İl İlçe bazlı nüfus kayıtlarına göre ilçede 22.346 kişi yaşamaktadır.

İlçenin yüzölçümü 449 km²dir. Eğil ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 851 metredir.

Eğil, Diyarbakır'a 50 km uzaklıkta, Sophene Ermeni Krallığı döneminden kalma birçok antik kale ve mağaraya sahip antik bir şehirdir. Sophene Krallığı'nın başkenti Karkathiokerta ve antik Ermeni dini merkezi Angeghtun (Angełtun) ile özdeşleşmiştir.

Eğil ilçesinde yapılan çalışmalar ve çevre düzenlemelerinden sonra 2025 yılında Eğil 1 milyon turiste ev sahipliği yaptı.

Tarihçe

Dicle'nin batı kıyısına bakan stratejik konumuyla şehir, Asur ve Helenistik dönemlere kadar uzanan kalıntılarla bölgedeki en eski şehirdir. Çoğu bilim insanı Eğil'i antik Karkathiokerta şehriyle özdeşleştirir.

Eğil, Tunç Çağı'nda Hititler tarafından İngalava olarak biliniyordu. Ermenicede Angł olarak bilinen kent, Greko-Romen kaynaklarında İngilene adıyla anılan Angeghtun'un merkezi olmuştur. Eğil daha sonra büyük bir eyalet olan Sophene'nin bir parçası oldu. Ermeni kaynakları, Angł'ın "Ermenistan'ın eski krallarının mezarlarına" ev sahipliği yaptığını belirtir ve ayrıca Sophene krallarını Ermeni krallar hanedanının bir kolu olarak kabul eder. Bu krallara ait kaya mezarları günümüzde hala ilçede bulunmaktadır.

İlçe ayrıca, Asurlulardan kalma kale ve birçok antik mağara, kral kızı resimlerine ev sahipliği yapar. Oldukça köklü kültürel zenginliklere sahip Eğil, 1860-1866 yılları arasında Palu'ya bağlıydı. 1866 yılında Mamuret-ül Aziz Vilayeti'ne bağlandı. 1936 yılında Diyarbakır'a bağlı bir ilçe statüsüne sahip olmuştur.

"Peygamberler şehri" olarak bilinmektedir. Asurlular, Roma İmparatorluğu, Bizanslılar, Selçuklu Hanedanı, Abbasiler, Osmanlı İmparatorluğu ve son olarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ilçe idare bölgesidir.

Eğil ilçesinin tarihsel süreç içinde almış olduğu isimler şöyledir,[kaynak belirtilmeli]

  1. Aşipalis (Asurca),
  2. Արկաթիակերտ, Arkatiakert (Ermenice),
  3. Encil, Enigelene, Angl (Süryanice),
  4. Καρκαθιόκερτα, Karkathiokerta (Rumca)
  5. Gêl (Zazaca)
  6. Eğil (Türkçe)

Nüfus

Nüfusun büyük çoğunluğunu Zazalar oluşturmaktadır.

Yıl Toplam Şehir Kır
194027.3971.88925.508
194527.9672.11025.857
195029.4152.41127.004
1955-1985veri yokveri yokveri yok
199021.1484.80316.345
200021.6314.82716.804
200723.6086.12217.486
200823.6885.52918.159
200923.2395.14618.093
201023.2665.04618.220
201123.1715.00618.165
201223.0285.06917.959
201323.06623.066veri yok
201422.78622.786veri yok
201522.76922.769veri yok
201622.73622.736veri yok
201722.60022.600veri yok
201823.36923.369veri yok
201922.70422.704veri yok
202022.38122.381veri yok

Not 1: Eğil ilçesine bağlı Dicle bucağı 1953 yılında ilçe statüsü kazamıştır. Eğil ise ilçe statüsünü kaybedip Dicle ilçesine, 1957 yılında ise merkez ilçeye bağlanmıştır ve 1987 yılında tekrar ilçe statüsü kazanmıştır. Bu nedenle 1955-1985 arası nüfus verileri tabloda yer almamıştır.
Not 2: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Yerel Yönetim

SıraDönemBelediye BaşkanıGöreve BaşlamaGörev BitişiPartisiTürü
11963-1973Mehmet Çapanoğlu17 Kasım 19639 Aralık 1973CHPBelde Belediyesi (İki Dönem Üst Üste)
21973-1977Sabit Selim Karakaş9 Aralık 197311 Aralık 1977Demokratik PartiBelde Belediyesi
31977-1980Abdurrahim Karakaş11 Aralık 197712 Eylül 1980Adalet PartisiBelde Belediyesi
41980-1984Askerî / Atama Dönemi12 Eylül 198025 Mart 1984Askerî Dönem (Atama)Vali / Kaymakam Ataması
51984-1989Sabit Selim Karakaş25 Mart 198426 Mart 1989ANAPBelde Belediyesi
61989-1999Sabit Selim Karakaş26 Mart 198918 Nisan 1999ANAP / DYPİlçe Belediyesi (1987'de İlçe Oldu / İki Dönem)
71999-2004Mustafa Karakaş18 Nisan 199928 Mart 2004ANAPİlçe Belediyesi
82004-2009Şükrü Karakaş28 Mart 200429 Mart 2009AK Partiİlçe Belediyesi
92009-2014Petek Çelik29 Mart 200930 Mart 2014BDPİlçe Belediyesi
102014-2019Petek Çelik30 Mart 201431 Mart 2019HDP / DBPİlçe Belediyesi
112019-2024Mustafa Akkul31 Mart 201923 Mart 2020HDPSeçim Sonucu (Görevden Alındı)
İdris Arslan (Kayyum)23 Mart 202031 Mart 2024İçişleri Bakanlığı AtamasıBelediye Başkan Vekili / Kaymakam
122024-GünümüzFırat Seydaoğlu31 Mart 2024Devam ediyorAK Parti[Seçim Sonucu](https://hurriyet.com.tr)

Galeri

Kaynakça

  1. ↑ "Arşivlenmiş kopya". 5 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022.
  2. ↑ "Eğil Nüfusu - Diyarbakır". nufusu.com. 8 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2021.
  3. ↑ "Türkiye Kalkınma Vakfı". tkv-dft.org.tr. 6 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2026.
  4. ↑ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 7 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2025.
  5. ↑ "Eğil Haritası Eğil Nerede". www.haritatr.com. 12 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026.
  6. ↑ Marciak, Michał (2017). Sophene, Gordyene, and Adiabene: Three Regna Minora of Northern Mesopotamia Between East and West. Brill. ss. 43-44. ISBN 9789004350724.
  7. ↑ "Türkiye Cumhuriyeti | İletişim Başkanlığı". İletişim Başkanlığı. 10 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2026.
  8. ↑ Marciak, Michał (2014). "The Historical Geography of Sophene". Acta Antiqua. 52 (4): 295-338. doi:10.1556/aant.52.2012.4.1.
  9. ↑ James Russell (1997). Richard G. Hovannisian (Ed.). The Formation of the Armenian Nation (İngilizce). Palgrave Macmillan. s. 31. 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2022.
  10. ↑ "Diyarbakır İl Kültür Turizm Müdürlüğü sayfasında Eğil hakkında yazılanlar". 7 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  11. ↑ "Eğil nüfusunun etnik kökeni". nisanyanmap.com. 9 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2019.
  12. ↑  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
  13. ↑  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  14. ↑  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  15. ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  16. ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  17. ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  18. ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  19. ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  20. ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  21. ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  22. ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  23. ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  24. ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
  25. 1 2 3 4 5 6
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
    • "Eğil Nüfusu - Diyarbakır". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    • "Diyarbakır Eğil Nüfusu". nufusune.com.

Dış bağlantılar