Charlie Parker

Çocukluğu ve müziğe başlaması

Parker, 29 Ağustos 1920'de Kansas eyaletindeki Kansas City'de, Charles Parker Sr. ve Addie Boxley Parker'ın çocuğu olarak doğdu. Ailesi 1927'de Missouri eyaletindeki Kansas City'ye taşındı. Anne ve babasının 1932'de ayrılmasının ardından annesiyle yaşamaya başladı. 1933'te Lincoln Lisesine girdi ve okulun müzik topluluğuna katılarak alto saksofon çalıştı.

Kansas City'deki caz kulüplerine giderek dönemin müzisyenlerini dinledi. 1935'te profesyonel olarak çalmaya başladı ve on beş yaşında okuldan ayrıldı. 25 Temmuz 1936'da Rebecca Ruffin ile evlendi. 1937'de Buster Smith'in topluluğuna katıldı; topluluğun yerel radyo yayınlarında çalması, Kansas City'de tanınmasını sağladı.

1939'da New York'a gitti. Burada bir restoranda çalışırken diğer müzisyenlerle doğaçlama oturumlarına katıldı ve kendine özgü çalma yaklaşımını geliştirdi.

İlk toplulukları ve bebop'un gelişimi

Parker'ın kariyerinin ilk önemli topluluklarından biri, piyanist Jay McShann'ın yönettiği orkestraydı. İlk kayıtlarını bu toplulukla yaptı. Daha sonra Earl Hines ve Billy Eckstine gibi müzisyenlerin topluluklarında çalıştı. Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde ise ağırlıklı olarak dörtlü ve beşli caz topluluklarını tercih etti.

New York'ta trompetçi Dizzy Gillespie ile yakın bir müzikal ortaklık kurdu. Minton's Playhouse ve Clark Monroe's Uptown House gibi mekânlarda düzenlenen doğaçlama oturumlarına katıldı. Parker ve Gillespie'nin çalışmaları, modern cazın önemli akımlarından biri olan bebop'un gelişiminde belirleyici oldu.

Thelonious Monk, Bud Powell, Kenny Clarke ve Max Roach gibi müzisyenler de bebop'un gelişimine katkıda bulundu. Parker'ın doğaçlamaları, alışılmış dört ve sekiz ölçülük cümle yapılarını aşan melodik çizgileri ve ritmik çeşitliliğiyle dikkat çekti.

Parker, kendisinden önceki caz geleneğinden yararlanırken döneminin klasik müzik alanındaki gelişmelerine de ilgi duydu. Müzikal yaklaşımı, bebop'un caz geleneğine getirdiği değişimlerde etkili oldu.

Kayıtları ve sonraki kariyeri

Parker, 1939'da gitarist Biddy Fleet ile "Cherokee" üzerinde çalışırken, akorların üst aralıklarını melodik çizgilerde kullanmaya yönelik yaklaşımını geliştirdi. Ray Noble'ın bestelediği bu parçanın akor yapısı, daha sonra Parker'ın "Ko-Ko" kaydının temelini oluşturdu.

26 Kasım 1945'te New York'taki WOR stüdyolarında Savoy Records için topluluk lideri olarak ilk kayıt oturumunu gerçekleştirdi. Bu oturumda "Billie's Bounce", "Now's the Time", "Thriving on a Riff" ve "Ko-Ko" kaydedildi. Oturumda Miles Davis, Curley Russell, Max Roach ve Dizzy Gillespie gibi müzisyenler yer aldı. "Ko-Ko", 1946'nın başlarında yayımlandı.

Parker'ın topluluklarında Miles Davis, Kenny Dorham ve Red Rodney gibi trompetçiler çalıştı. Parker ayrıca Afro-Küba ritimleriyle ilgilendi ve yaylı çalgılar eşliğinde kayıtlar yaptı. Bu çalışmalar, Avrupa klasik müziğine duyduğu ilginin de bir yansımasıydı.

Kaliforniya'da çalıştığı dönemde alkol ve uyuşturucu bağımlılığıyla ilişkili sağlık sorunları ağırlaştı ve yaklaşık altı ay tedavi gördü. 1949'da Paris'e gitti ve burada ilgiyle karşılandı. Aynı yıl New York'ta açılan Birdland caz kulübüne onun lakabından esinlenilerek ad verildi.

Son yılları ve ölümü

Parker'ın alkol ve uyuşturucu bağımlılığı, sağlığını ve çalışma yaşamını olumsuz etkiledi. Bazı kayıt oturumlarına ve konserlere geç kalması veya katılmaması, mesleki ilişkilerinde sorunlara yol açtı. Yaşamı boyunca fiziksel ve ruhsal sağlık sorunları nedeniyle birkaç kez hastanede tedavi gördü.

Son yıllarında Chan Parker ile birlikte yaşadı. İki yaşındaki kızının 1954'te ölmesinin ardından ruhsal durumu kötüleşti. Chan Parker ile ayrıldı ve intihar girişiminde bulundu.

12 Mart 1955'te New York'ta, arkadaşı Pannonica de Koenigswarter'ı ziyaret ettiği sırada 34 yaşında öldü. PBS'nin biyografisine göre ölümünü inceleyen adli tabip, ölüm nedenini zatürre olarak kaydetti.

Seçilmiş albüm ve derlemeleri

Aşağıdaki yıllar, belirtilen albüm baskılarının yayımlanma yıllarıdır; kayıtların yapıldığı yıllarla aynı olmayabilir.

Seçilmiş konser kayıtları

Aşağıdaki yıllar, albümlerin yayımlanma yıllarını değil, canlı performansların kaydedildiği yılları gösterir.

Town Hall, New York City, June 22, 1945, Parker'ın Dizzy Gillespie ile 22 Haziran 1945'te verdiği konserin kaydını içerir. BeBop's Heartbeat ise ikilinin 29 Eylül 1947 tarihli Carnegie Hall konserinden kayıtları bir araya getirir.

Parker ayrıca Dizzy Gillespie, Bud Powell, Charles Mingus ve Max Roach ile 15 Mayıs 1953'te Toronto'daki Massey Hall'da sahne aldı. Bu konserin kayıtları Jazz at Massey Hall adıyla yayımlandı.