Özgürlük Çığlığı (Cry Freedom), Richard Attenborough tarafından yönetilen ve yapımcılığı üstlenilen, 1987 yapımı biyografik drama filmidir. Yapım, 1970'lerin sonlarında apartheid rejiminin hüküm sürdüğü Güney Afrika Cumhuriyeti’nde geçmektedir. Senaryo, gazeteci Donald Woods’un kaleme aldığı iki esere dayalı olarak John Briley tarafından yazılmıştır. Film, Güney Afrikalı insan hakları savunucusu Steve Biko ile başlangıçta düşüncelerini aşırı bulmasına rağmen onun yaşamını ve mücadelesini anlamaya çalışan gazeteci Donald Woods’un gerçek yaşam öyküsünü konu edinir.
Başrollerde Denzel Washington (Steve Biko) ve Kevin Kline (Donald Woods) yer almakta; Penelope Wilton ise Woods’un eşi Wendy karakterini canlandırmaktadır. Film, ırkçılık, kurumsallaşmış ayrımcılık, siyasi haklardan mahrum bırakılma, sosyoekonomik eşitsizlik, politik yozlaşma ve devlet şiddetinin sonuçları gibi temaları işlemektedir.
Çekimler, Güney Afrika’da izin verilmediğinden dolayı ağırlıklı olarak Zimbabve’de yapılmıştır. Yapım Universal Pictures ile Marble Arch Productions tarafından üstlenilmiş, dağıtımı ise Universal Pictures tarafından gerçekleştirilmiştir. Film, 6 Kasım 1987’de ABD’de gösterime girmiştir.
Cry Freedom, eleştirmenlerden genel olarak olumlu tepkiler almış ve dünya çapında 15 milyon dolar gişe geliri elde etmiştir. Film, En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu, En İyi Özgün Müzik ve En İyi Özgün Şarkı dallarında Akademi Ödülü’ne; ayrıca En İyi Film ve En İyi Yönetmen dâhil yedi dalda BAFTA Ödülü’ne aday gösterilmiş, En İyi Ses dalında BAFTA kazanmıştır.
Konu
Film, Güney Afrika’nın Cape Eyaleti’nde bir gecekondu bölgesinin yıkımıyla başlar. Liberal beyaz gazeteci Donald Woods, olayla ilgili araştırma yaparken Siyah Bilinç Hareketi’nin önde gelen liderlerinden Steve Biko ile tanışır. Hükûmet tarafından “yasaklı” ilan edilen Biko, King William's Town dışına çıkamaz. Woods, Biko'nun politik yöntemlerine eleştirel yaklaşsa da onun daveti üzerine siyahların yaşadığı kasabalara gider ve apartheid sisteminin yarattığı ağır eşitsizliklere tanık olur. Bu süreç, Woods'un apartheid karşıtı görüşlere yaklaşmasına ve Biko ile dostluk kurmasına yol açar.
Biko, yasaklı bölgesi dışında yaptığı bir konuşma nedeniyle tutuklanır ve sorguya alınır. Mahkemede şiddete karşı barışçıl bir mücadeleyi savunur. Ancak kısa süre sonra polisler Biko'nun kilisesine saldırır. Woods, olayların önüne geçmek amacıyla Adalet Bakanı Jimmy Kruger ile görüşür; ancak sonuç alamaz ve ailesi güvenlik güçlerinin tacizine hedef olur.
Bir süre sonra Biko, Cape Town'a giderken polis tarafından durdurulur ve gözaltına alınır. Sorgu sırasında ağır şekilde dövülerek beyin travması geçirir. Doktor tavsiyelerine rağmen uygun tedavi sağlanmaz; bunun yerine Pretoria'daki bir polis hastanesine yüzlerce kilometrelik bir yolculuğa zorlanır. Bu nakil sırasında yaraları ağırlaşır ve Biko burada hayatını kaybeder. Resmî açıklamada ölüm nedeni “açlık grevi” olarak duyurulsa da, gerçek işkence ve kötü muameleye işaret etmektedir.
Woods, Biko'nun ölümünü belgelemek ve polis raporlarını çürütmek ister; ancak “yasaklı” ilan edilerek ülkeyi terk etmesi engellenir. Güvenlik güçlerinin artan baskıları üzerine ailesiyle birlikte gizlice Lesotho Krallığı’na kaçar. Birleşmiş Milletler pasaportlarıyla Londra’ya ulaşan Woods, burada siyasi iltica hakkı kazanır. Film, Steve Biko dâhil olmak üzere cezaevlerinde şüpheli biçimde ölen çok sayıda apartheid karşıtı aktivistin isimleriyle sona erer. Kapanışta ise “Nkosi Sikelel’ iAfrika” ilahisi duyulur.
Oyuncular
Denzel Washington, Steve Biko rolünde
Kevin Kline, Donald Woods rolünde
Penelope Wilton, Wendy Woods rolünde
Kate Hardie, Jane Woods rolünde
Juanita Waterman, Ntsiki Mashalaba, Biko'nun eşi rolünde
Josette Simon, Dr Mamphela Ramphele rolünde
Alec McCowen, İngiliz Vekil Yüksek Komiseri David Aubrey Scott rolünde
