Devuan

Devuan
Geliştirici(ler)Veteran Unix Admins
İşletim sistemi ailesiLinux (Unix-benzeri)
Paket yöneticisiAPT (dpkg)
Üretime hazır olduğu tarih3 Mayıs 2016
Son kararlı sürümü6.1 Bunu Vikiveri'de düzenleyin 2 Ocak 2026
Kaynak türüAçık kaynak
Çekirdek türüMonolitik (Linux çekirdeği)
Platform desteğii386, amd64, ARM
Kullanıcı alanıGNU
Kullanıcı arayüzüXFCE

Devuan, başlangıç sistemi olarak systemd yerine SysVinit, Runit veya OpenRC kullanan Debian tabanlı açık kaynak bir Linux dağıtımıdır. Devuan bu alternatif başlangıç sistemlerini destekleyerek, Linux ekosisteminin systemd gibi projelere bağımlı hale gelmesini azaltmayı ve diğer Unix benzeri işletim sistemleriyle uyumluluğu korumayı amaçlar.

Tarihi

Debian 8 ile birlikte systemd'nin varsayılan başlangıç sistemi olarak benimsenmesi bazı geliştiriciler ve kullanıcıların tepkisini çekti. Bunun üzerine Debian topluluğunun bazı üyeleri, systemd kullanmayan bir Debian çatalı geliştirmek amacıyla Devuan projesini başlattı.

Debian'ın sürümlerini Oyuncak Hikâyesi karakterleriyle adlandırma geleneğinden farklı olarak Devuan, sürümlerine küçük gezegenlerin adlarını verir. Örneğin Debian 11 sürümü Bullseye olarak adlandırılırken, Devuan'ın karşılık gelen sürümü Chimaera olarak adlandırılmıştır.

Devuan'ın ilk kararlı sürümü 25 Mayıs 2017'de yayınlandı.

21 Kasım 2019'da yayınlanan Devuan ASCII 2.1 sürümüyle birlikte kullanıcılara kurulum esnasında Xfce, Cinnamon, KDE, LXQt ve MATE olmak üzere 5 farklı masaüstü ortamı seçeneği sunulmaya başlandı. Ayrıca çeşitli pencere yöneticileri de Devuan paket deposundan kurulabilmektedir. Kullanıcılar kurulum esnasında SysVinit, Runit ve OpenRC olmak üzere istedikleri başlangıç sistemini seçebilmenin yanı sıra, GRUB ve LiLo olmak üzere istedikleri önyükleyiciyi de seçebilmektedirler. Devuan'ın kurulum programı, bazı donanımların düzgün çalışması için gerekli olabilen özgür olmayan donanım yazılımılarının (Firmware) yüklenmesini destekler. Bu yazılımların otomatik olarak yüklenmesini istemeyen kullanıcılar, kurulum menüsündeki "Expert install" (Uzman kurulumu) seçeneğini kullanabilir.

3 Haziran 2020'de Debian 10.4'e dayalı Devuan 3 Beowulf sürümü duyuruldu, bu sürümle beraber Ppc64el mimarisi ve alternatif bir başlangıç sistemi olan Runit desteklenmeye başlandı. Bazı Systemd işlevlerini sağlayabilmek için eudev ve elogind kullanmaya başlanıldı.

15 Ağustos 2023'te Debian 12 sürümüne karşılık gelen, Linux kernel sürümü 6.1 olan Devuan 5 Daedalus yayınlandı. Bu sürümle beraber X11 sunucusunu root yetkisiz başlatan startx yazılımına libseat1 entegre edilerek kullanıcı deneyimi iyileştirildi ve hızlandırıldı. Wayland'da sway gibi ortamlar kullananlar için elogind bağımlılığı ortadan kaldırıldı.

2 Kasım 2025'de Debian Trixie 13'e dayalı ve Linux kernel sürümü 6.12 olan Devuan 6 Excalibur yayınlandı.

Paketler

Devuan kendi paket deposuna sahiptir. Debian'ın paket deposunu aynalar ve paketler yalnızca systemd bağımlılıklarından kaynaklanan sorunların çözülmesi gerektiğinde değiştirilir. Devuan paket deposunda systemd'yi bulundurmuyor olsa da, bazı paketlerin gereksinimlerini karşılayabilmeleri için libsystemd0 kütüphanesini bulunmaktadır.

Debian paket deposunun Devuan deposuyla birleştirilmesi için Amprolla adında bir program kullanılmaktadır. Bu program Debian deposundan paketleri indirir, geçersiz kılınan paketler dışındakileri Devuan deposuyla birleştirir.

Farklı dağıtımlardaki yazılım paketlerini takip eden bir proje olan Repology'ye göre, Devuan 6 Excalibur'daki paket sayısı daha az olsa da Debian 13 Trixie'ye çok yakındır. Devuan unstable deposu ise Debian unstable deposu ile neredeyse aynı miktarda paket içermektedir.

Türevler

Ağustos 2022'de Debian tabanlı bir linux dağıtımı olan Peppermint OS, artık Devuan tabanlı ISO'lar da yayınlamaya başladı.

Star Linux, kullanıcılara Openbox, Fluxbox ve I3 gibi daha hafif pencere yöneticileri sunan Devuan tabanlı başka bir dağıtımdır.

TDE (Trinty Masaüstü Yöneticisi) kullanan Debian tabanlı "Exe GNU/Linux" dağıtımı, 2017'de geçiş yaparak Devuan tabanlı bir dağıtım olmaya başlamıştır.

Sürüm geçmişi

Sürüm Kod adı Kod tabanı Yayınlanma tarihi Desteğin Bitişi
1 Jessie Debian 8 "Jessie" 25 Mayıs 2017 30 Haziran 2020
2 ASCII Debian 9 "Stretch" 9 Haziran 2018 1 Eylül 2022
3 Beowulf Debian 10 "Buster" 3 Haziran 2020 30 Haziran 2024
4 Chimaera Debian 11 "Bullseye" 14 Ekim 2021 31 Ağustos 2026
5 Daedalus Debian 12 "Bookworm" 14 Ağustos 2023 30 Haziran 2028
6 Excalibur Debian 13 "Trixie" 2 Kasım 2025 Duyurulmadı
7 Freia Debian 14 "Forky" Duyurulmadı Duyurulmadı
8 Gryphon Debian 15 "Duke" Duyurulmadı Duyurulmadı
unstable Ceres Debian "Sid" Geliştirme sürümü

Kaynak:

Notlar

Kaynakça

  1. ↑ "DEVUAN EXCALIBUR 6.1.0 POINT-RELEASE". 2 Ocak 2026. Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.
  2. ↑ Chris (3 Aralık 2014). "Meet Devuan, the Debian fork born from a bitter systemd revolt". PCWorld. 9 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2014.
  3. ↑ Michael (28 Kasım 2014). "Devuan: Debian Without Systemd". Phoronix. 21 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2014.
  4. ↑ "Devuan Is Still Moving Along As A Debian Fork Without Systemd - Phoronix". 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2022.
  5. ↑ Simon (1 Aralık 2014). "systemd row ends with Debian getting forked". The Register. 1 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2014.
  6. 1 2 "Announcement of the Debian Fork". devuan.org. 27 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2022.
  7. ↑ "Devuan - Init Freedom Campaign". 2 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2022.
  8. ↑ Paul (25 Nisan 2015). "Debian 8 'Jessie' released". debian-announce. 9 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2015.
  9. ↑ Silviu (28 Kasım 2014). "Fork Debian Project Announces the Systemd-less OS Devuan". Softpedia. 30 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2014.
  10. ↑ Debian FAQ Authors (1 Mayıs 2015). "What are all those names like etch, lenny, etc.?". The Debian GNU/Linux FAQ. 29 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2015.
  11. ↑ "Devuan GNU+Linux Release Codenames". 1 Ocak 2020. 5 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2020.
  12. ↑ "Devuan Jessie 1.0.0 stable release (LTS)". devuan.org. 25 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  13. ↑ "DistroWatch Weekly, Issue 715, 5 June 2017". 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2022.
  14. ↑ "Devuan 1.0 Officially Released - Letting Debian Live Without Systemd - Phoronix". 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2022.
  15. ↑ "How to Install Devuan". Devuan. Erişim tarihi: 17 Ekim 2026.
  16. ↑ "Devuan Beowulf 3.0.0 Released: A GNU+Linux Debian Without Systemd". 3 Haziran 2020. 20 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  17. ↑ "Devuan 5.0 Daedalus released". OpenSourceFeed. 15 Ağustos 2023. Erişim tarihi: 17 Ekim 2026.
  18. ↑ "Devuan Excalibur 6 stable release". Devuan. Erişim tarihi: 17 Ekim 2026.
  19. ↑ "Devuan build system overview". 12 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2015.
  20. ↑ "amprolla3". 22 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  21. ↑ "Repository statistics". Repology. Erişim tarihi: 17 Ekim 2026.
  22. ↑ "Peppermint OS Releases for 08-02-2022 – Peppermint OS" (İngilizce). 3 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2022.
  23. ↑ "Distrowatch.com: Star". DistroWatch. Erişim tarihi: 17 Ekim 2026.
  24. ↑ "Exe GNU/Linux". DistroWatch. Erişim tarihi: 17 Ekim 2026.
  25. ↑ "Devuan releases". 18 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.

Dış bağlantılar