Georges Nagelmackers

Georges Nagelmackers
Nadar tarafından çekilen portresi
DoğumGeorges Lambert Casimir Nagelmackers
25 Haziran 1845(1845-06-25)
Liège, Belçika
Ölüm10 Temmuz 1905 (60 yaşında)
Villepreux, Fransa
MilliyetBelçikalı
Uğraşİnşaat mühendisi, iş insanı
Tanınma nedeniCompagnie Internationale des Wagons-Lits'in kurucusu ve Şark Ekspresi'nin öncüsü olması
EvlilikSophie Françoise Marguerite Mermet
Çocuk(lar)René Nagelmackers
Madalya1900 Yaz Olimpiyatları – dört atlı araba sürme (altın)

Georges Lambert Casimir Nagelmackers (25 Haziran 1845, Liège – 10 Temmuz 1905, Villepreux), Belçikalı mühendis ve iş insanıdır. Compagnie Internationale des Wagons-Lits / Uluslararası Yataklı Vagonlar Şirketi (CIWL)'nin kurucusudur. Avrupa'da yataklı ve yemekli vagon hizmetlerinin yaygınlaşmasına öncülük etmiş, Şark Ekspresi (Orient Express) seferlerinin başlatılmasında rol oynamıştır.

Şark Ekspresi'nin 1883–1914 yılları arasındaki güzergâhı

İlk yılları

Nagelmackers, 25 Haziran 1845'te Belçika'nın Liège kentinde doğdu. Demiryolu yatırımları bulunan varlıklı bir bankacı ailesinin üyesiydi. Ailesinin, Belçika Kralı II. Leopold'un sarayıyla yakın ilişkileri vardı. Mühendislik eğitimi aldı.

Gençliğinde kendisinden yaşça büyük bir kuzenine âşık oldu. Duygularının karşılıksız kalmasının ardından ailesi, hem ortam değiştirmesi hem de mesleki bilgisini geliştirmesi için Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmesini teşvik etti.

Meslek yaşamı

Yataklı vagon işletmeciliği

Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşık on ay geçiren Nagelmackers, seyahatleri sırasında pulman tipi demiryolu vagonlarını tanıdı. Bu vagonların Avrupa'da da kullanılabileceğini ve ticari açıdan başarılı olabileceğini düşündü. Bazı kaynaklara göre Avrupa'da birlikte faaliyet göstermek için George Pullman'a iş birliği önerdi; ancak olumlu yanıt alamayınca Avrupa'ya döndü. Başka biyografik kaynaklar ise Nagelmackers'in Amerika'ya gitmeden önce Belçika'daki yataklı vagonları tanıdığını ve Pullman ile görüşmediğini belirtmektedir.

Nagelmackers, 1870'te Projet d'Installation de wagons-lits sur les chemins de fer du continent (Kıta Demiryollarında Yataklı Vagon İşletmeciliği Kurulmasına İlişkin Proje) başlıklı çalışmasını yayımladı. Çalışmasında Avrupa demiryollarında yataklı vagonların yaygınlaştırılmasını önerdi. Aynı yıl başlayan Fransa-Prusya Savaşı, tasarladığı hizmetin yaygınlaştırılmasını geciktirdi.

1872'de Georges Nagelmackers & Company adlı şirketi kurdu. Bu girişimin ardından 1876'da Compagnie Internationale des Wagons-Lits / Uluslararası Yataklı Vagon Şirketi (CIWL) anonim şirket olarak kuruldu. Merkezi Paris'te bulunan şirket, farklı demiryolu işletmeleriyle anlaşarak trenlerinde yataklı ve yemekli vagon hizmetleri sunuyordu. Nagelmackers ayrıca tren güzergâhları üzerindeki büyük kentlerde lüks oteller geliştirmek ve işletmek amacıyla Compagnie Internationale des Grands Hôtels şirketini kurdu. 1895'te İstanbul'da hizmete giren Pera Palas, Şark Ekspresi (Orient Express) yolcularının konakladığı ve şirket çevresindeki otelcilik girişimleriyle bağlantılı yapılardan biriydi. Tamamı CIWL vagonlarından oluşan ilk tren 1882'de hizmete girdi.

Şark Ekspresi ve Osmanlı demiryolları

Şark Ekspresi (Orient Express)'nin ilk seferi 5 Haziran 1883'te, resmî açılış yolculuğu ise 4 Ekim 1883'te gerçekleştirildi. İlk yıllarda İstanbul'a ulaşmak için tren yolculuğunun ardından başka ulaşım araçlarının kullanılması gerekiyordu. Paris ile İstanbul arasında doğrudan demiryolu bağlantısı 1889'da kuruldu. Şark Ekspresi, Nagelmackers'in uluslararası lüks tren taşımacılığı girişimlerinin en tanınmışı oldu.

Nagelmackers, Osmanlı İmparatorluğu topraklarında demiryolu yatırımlarında da bulundu. 1891'de Mudanya – Bursa demiryolu'nun tamamlanması ve işletilmesi için imtiyaz elde etti ve Société Ottomane du Chemin de fer de Moudania-Brousse / Osmanlı Mudanya – Bursa Demiryolu Şirketi (CFMB)'ni kurdu. Hat, düzenleme ve tamamlama çalışmalarının ardından 17 Haziran 1892'de hizmete girdi.

Osmanlı hükûmetinin İngiliz sermayeli The Smyrna Cassaba Railway / İzmir – Kasaba Demiryolu (SCR) Şirketi'ni tasfiye etmesinin ardından 17 Şubat 1893'te SCR'ye ait demiryollarını işletme ve genişletme haklarını devraldı. Bu demiryollarının inşası ve işletilmesi amacıyla 24 Temmuz 1894'te Fransız sermayeli Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne-Cassaba et Prolongements / Osmanlı İzmir – Kasaba Demiryolu ve Uzantıları Şirketi (SCP) kuruldu. SCP ile Nagelmackers'in kurduğu CIWL birbirinden ayrı şirketlerdi.

Olimpiyat başarısı

Nagelmackers, 1900 Paris Dünya Fuarı kapsamında Paris'te düzenlenen uluslararası at gösterisine katıldı. 2 Haziran 1900'de yapılan dört atın çektiği araba sürme yarışmasını kazanarak birinci oldu. Bu yarışma daha sonra 1900 Yaz Olimpiyatları kapsamında değerlendirildi. Nagelmackers de Belçika adına altın madalya kazanan sporcular arasında kaydedildi.

Özel yaşamı ve ölümü

Nagelmackers, Sophie Françoise Marguerite Mermet (1848–1909) ile evliydi. Oğulları René Nagelmackers (1878–1929), Wooler Baronu Davison Dalziel'in tek çocuğu olan Alice Helen Dalziel (1876–1910) ile evlendi. Alice'in ölümünün ardından, Casa Maury Markisi Pedro Monés'in kız kardeşi Gloria Monés-Maury ile evlendi.

Nagelmackers, 10 Temmuz 1905'te Fransa'nın Villepreux kentinde 60 yaşında öldü. Doğum tarihi Belçika Federal Dışişleri kaynağında 25 Haziran, Valonya biyografi kaydı ve Olympedia'da ise 24 Haziran olarak belirtilir. Olympedia ölüm tarihini 10 Ağustos olarak verirken Belçika Federal Dışişleri ve Valonya kaynaklarında 10 Temmuz tarihi yer almaktadır. Cenazesi Belçika'ya götürülerek Liège yakınlarındaki Angleur'de bulunan La Diguette Mezarlığı'nda defnedildi.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. 1 2 3 4 5 "Georges Nagelmackers, the inventor of luxury trains" (İngilizce). Belçika Federal Dışişleri, Dış Ticaret ve Kalkınma İşbirliği Kamu Hizmeti.
  2. 1 2 "The epic of luxury trains" (İngilizce). Train World (Belçika Ulusal Demiryolları Müzesi). Erişim tarihi: 28 Ekim 2026.
  3. 1 2 Tanel, Franco (2007). Trains – From Steam Locomotives to High Speed Rail (İngilizce). Vercelli: White Star. s. 94. ISBN 978-88-544-0277-5.
  4. 1 2 3 4 Tungate, Mark (2017). The Escape Industry: How Iconic and Innovative Brands Built the Travel Business (İngilizce). Kogan Page Publishers. ISBN 9780749473518.
  5. 1 2 "George Nagelmackers". IRPS–Wagons-Lits (İngilizce). Erişim tarihi: 30 Eylül 2017.
  6. 1 2 "Georges Nagelmackers (1845–1905)" (İngilizce). European Route of Industrial Heritage (ERIH). Erişim tarihi: 28 Ekim 2026.
  7. 1 2 "Did you know that with Nagelmackers, travel means luxury?" (İngilizce). Belçika Federal Dışişleri, Dış Ticaret ve Kalkınma İşbirliği Kamu Hizmeti. 9 Kasım 2021. Erişim tarihi: 28 Ekim 2026.
  8. 1 2 Paul Delforge. "Nagelmackers Georges". Connaître la Wallonie (Fransızca). Service public de Wallonie.
  9. 1 2 "De l'Express d'Orient à l'Orient Express, les origines d'un train mythique" (Fransızca). Archives SNCF. Erişim tarihi: 28 Ekim 2026.
  10. ↑ "Voyage à travers les archives de la Compagnie internationale des wagons-lits" (Fransızca). Archives nationales du monde du travail. Erişim tarihi: 28 Ekim 2026.
  11. ↑ Yazıcı, Mustafa (2015). Mudanya-Bursa Demiryolunun Yapımı ve İşletilmesi (1873–1908). Bursa: Nilüfer Belediyesi. ISBN 978-605-9897-05-1.
  12. ↑ Mustafa Yazıcı (2010). "Mudanya-Bursa Demiryolunun yapımı ve işletilmesi (1873-1908)". Yükseköğretim Kurulu Açık Bilim.
  13. ↑ "SCP History" [SCP Tarihi]. Trains of Turkey. 14 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2022.
  14. ↑ "Société Ottomane du Chemin de fer de Smyrne-Cassaba et Prolongements — şirket ve imtiyaz kayıtları" (Fransızca). Data for Financial History, Paris School of Economics. Erişim tarihi: 28 Ekim 2026.
  15. ↑ V. Necla Geyikdağı (2011). Foreign Investment in the Ottoman Empire: International Trade and Relations 1854–1914 (İngilizce). I.B. Tauris. ISBN 9781848854611.
  16. ↑ Arif Kolay (2011). "İzmir - Kasaba ve uzantısı demiryolu hatları (1863-1897)". Marmara Üniversitesi Açık Erişim Sistemi.
  17. 1 2 "Georges Nagelmackers". Olympedia (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Aralık 2020.
  18. ↑ "Equestrian Driving at the 1900 Summer Olympics". Olympedia (İngilizce).
  19. ↑ "René Nagelmackers - Frédéric de Vernon". Musée d'Orsay (İngilizce). Erişim tarihi: 19 Ağustos 2025.
  20. ↑ "Daughter of the Marquis de Casa Maury Mme Nagelmackers". The Sketch: A Journal of Art and Actuality (İngilizce). Ingram Brothers. 1917. s. 22019 Ağustos 2025.
  21. ↑ "Le père de l'Orient Express est un Belge : Georges Nagelmackers". Histoire des Belges (Fransızca).

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Georges Nagelmackers ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.