Kozmik Takvim

Carl Sagan'ın kozmik takviminin grafiksel haritası

Kozmik takvim, ünlü Amerikalı gökbilimci Carl Sagan'ın bir fikrinden doğmuştur. Takvim tek bir Dünya yılından oluşur, ancak bu zaman dilimine tüm evrenin kronolojisi (Sagan'a göre yaklaşık 14 milyar yıl) grafiksel olarak sıkıştırılır.

Bu kavram, Carl Sagan tarafından 1977 tarihli Cennetin Ejderleri adlı kitabı ve 1980 yapımı Cosmos adlı televizyon dizisiyle meşhur hale getirildi. Sagan burada, mukayeseyi yüzey alanı açısından genişletmeye devam ettiğini ve Kozmik Takvim'in bir futbol sahası büyüklüğüne ölçeklendirilmesi halinde "bütün insanlık tarihinin (onun) elinin büyüklüğünde bir alanı işgal edeceğini" anlatmaktadır.

Kozmik Takvim'e göre Büyük Patlama 1 Ocak başında gece yarısı gerçekleşti ve şu anki harita gece yarısından hemen önce 31 Aralık'ın sonunu gösteriyor. Bu ölçekteyken geçen her kozmik ay, 1 milyar yılı ifade eder. Bir kozmik saniye 440 yıl, tek bir kozmik dakika 26.000 yıl, bir kozmik saat neredeyse 2 milyon yıl ve her kozmik gün 38 milyon yılı temsil eder.

Sonuç olarak evrenin yaşıyla karşılaştırıldığında insan uygarlığının toplam zamanının ne kadar küçük olduğu büyüleyici bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Evrenin bu varsayımsal yılının sadece son saniyesinde (yani, tarihin son beş yüzyılında) insan bugün kullandığımız teknolojinin %99'unu geliştirdi.

Jeolojik zaman cetvelini ve Dünya'daki yaşamın tarihini görselleştirmek için kullanılan benzer bir örnek "Jeolojik Takvim"'dir.

Kozmoloji

TarihMilyar yıl önceOlgu
1 Oca13,8Gece yarısından 14 dakika sonra yayılan kozmik arka plan radyasyonundan görüldüğü gibi Büyük Patlama
19 Oca 13,1 Bilinen en eski Gama Işını Patlaması
26 Oca 12,85 İlk gökadaların oluşması
16 Mar11Samanyolu Gökadası oluştu
13 May8,8Samanyolu Gökadası'nın diski oluştu
2 Eyl4,57Güneş Sistemi'nin oluşması
6 Eyl4,4Dünyada bilinen en eski kayalar oluştu

Dünyadaki yaşamın evrimi

TarihMilyar yıl önceOlgu
14 Eyl4,1Biyotik yaşamın bilinen ilk kalıntıları (Batı Avustralya'daki 4,1 milyar yıllık kayalarda keşfedildi).
21 Eyl3,8İlk Yaşam (Prokaryotlar)
30 Eyl3,4Fotosentez
29 Eki2,4Atmosferin oksijenlenmesi
9 Kas2Karmaşık hücreler (Ökaryotlar)
5 Ara0,8İlk çok hücreli yaşam
7 Ara0,67Basit yapılı hayvanlar
14 Ara0,55Eklem bacaklılar (böceklerin ataları, örümceğimsiler)
17 Ara0,5Balıklar ve Proto-amfibiler
20 Ara0,45Kara bitkileri; Ordovisyen-Silüryen yok oluşları
21 Ara0,4Böcekler ve tohumlar
22 Ara0,36Amfibiler; Geç Devoniyen kitlesel yok oluşu
23 Ara0,3Sürüngenler
24 Ara0,25Permiyen-Triyas yok oluşu; Tüm biyolojik familyaların %57'si ve tüm türlerin %83'ü yok olur
25 Ara0,23Dinozorlar
26 Ara0,2Memeliler; Triyas-Jura kitlesel yok oluşu
27 Ara0,15Kuşlar (kuş benzeri dinozorlar)
28 Ara0,13Çiçekler
30 Ara, 06:240,065Kretase-Tersiyer yok oluşu, kuş benzeri olmayan dinozorlar yok olur

İnsan evrimi

Tarih / saatMilyon yıl önceOlgu
30 Ara65Primatlar
31 Ara, 06:0515İnsansılar
31 Ara, 14:2412,3İnsangiller
31 Ara, 22:242,5İlkel insanlar ve Oldowan taş yontma aletleri
31 Ara, 23:440,4Ateşin ilk insanlar tarafından kontrollü olarak kullanılması
31 Ara, 23:520,2Anatomik olarak modern insanlar
31 Ara, 23:550,11Son Buzul Dönemi'nin başlangıcı
31 Ara, 23:580,035Tarih öncesi sanat (Heykel ve resim)
31 Ara, 23:59:320,012Tarım

Tarihin başlangıcı

Tarih / saatBin yıl önceOlgu
31 Ara, 23:59:3312,0Son Buzul Çağı'nın bitişi
31 Ara, 23:59:418,3Doggerland'ın sular altında kalması
31 Ara, 23:59:466,0Bakır Çağı (kalkolitik)
31 Ara, 23:59:475,5Tunç Çağı; Proto-yazı; Stonehenge Cursus anıtının yapılışı
31 Ara, 23:59:485,0Mısır'ın birinci hanedanı, Sümer'de Erken Hanedan Dönemi, İndus Vadisi Uygarlığının başlangıcı
31 Ara, 23:59:494,5Alfabe, Akad İmparatorluğu, tekerlek
31 Ara, 23:59:514,0Hammurabi Kanunları, Mısır Orta Krallığı
31 Ara, 23:59:523,5Geç Tunç Çağı'ndan Erken Demir Çağı'na; Minos Patlaması
31 Ara, 23:59:533,0Demir Çağı; Klasik Antik Çağ'ın başlangıcı
31 Ara, 23:59:542,5Buda, Mahavira, Zerdüşt, Konfüçyüs, Ahameniş İmparatorluğu, Çin Hanedanı, Klasik Yunan, Asoka İmparatorluğu, Vedalar tamamlandı, Öklid geometrisi, Arşimet Fiziği, Roma Cumhuriyeti
31 Ara, 23:59:552,0Ptolemaik astronomi, Roma İmparatorluğu, İsa, 0 sayısının icadı, Gupta İmparatorluğu
31 Ara, 23:59:561,5Muhammed, Maya uygarlığı, Song Hanedanı, Bizans İmparatorluğu'nun yükselişi
31 Ara, 23:59:581,0Moğol İmparatorluğu, Maratha İmparatorluğu, Haçlı Seferleri, Kristof Kolomb'un Amerika seferi, Avrupa'da Rönesans, Johann Sebastian Bach zamanına kadar klasik müzik
31 Ara, 23:59:59 0,5 Modern Tarih; günümüzden önceki son 437,5 yıl.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ↑ "Cosmos, episode 1 (1980)". 29 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2022.
  2. ↑ "Episode 1: The Shores of the Cosmic Ocean (Cosmos: A Personal Voyage, Carl Sagan)". 28 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2022.
  3. ↑ Therese Puyau Blanchard (1995). "The Universe At Your Fingertips Activity: Cosmic Calendar". Astronomical Society of the Pacific. 16 Aralık 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2007.
  4. ↑ Druyan, Ann. "1". Kozmos: Yıldızlara Uzanan Merdiven. National Geographic. Çağlar Yücel tarafından çevrildi. Beta Yayıncılık. s. 31. ISBN 978-625-436-189-0.
  5. ↑ "First Galaxies Born Sooner After Big Bang Than Thought". Space.com. 15 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2015.
  6. ↑ Borenstein, Seth (19 Ekim 2015). "Hints of life on what was thought to be desolate early Earth". Excite. Yonkers, NY: Mindspark Interactive Network. Associated Press. 23 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2015.
  7. ↑ Bell, Elizabeth A.; Boehnike, Patrick; Harrison, T. Mark; ve diğerleri. (19 Ekim 2015). "Potentially biogenic carbon preserved in a 4.1 billion-year-old zircon" (PDF). Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 112 (47). ss. 14518-21. Bibcode:2015PNAS..11214518B. doi:10.1073/pnas.1517557112. ISSN 1091-6490. PMC 4664351 Özgürce erişilebilir. PMID 26483481. 6 Kasım 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi20 Ekim 2015. Erken baskı, baskıdan önce çevrimiçi olarak yayınlandı.
  8. ↑ Yoko Ohtomo; Takeshi Kakegawa; Akizumi Ishida; Toshiro Nagase; Minik T. Rosing (8 Aralık 2013). "Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks". Nature Geoscience. Cilt 7. ss. 25-28. Bibcode:2014NatGe...7...25O. doi:10.1038/ngeo2025.
  9. ↑ Borenstein, Seth (13 Kasım 2013). "Oldest fossil found: Meet your microbial mom". AP News. 29 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2013.
  10. ↑ Noffke, Nora; Christian, Daniel; Wacey, David; Hazen, Robert M. (8 Kasım 2013). "Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia". Astrobiology. 13 (12). ss. 1103-24. Bibcode:2013AsBio..13.1103N. doi:10.1089/ast.2013.1030. PMC 3870916 Özgürce erişilebilir. PMID 24205812.
  11. ↑ Erwin, Douglas H. (9 Kasım 2015). "Early metazoan life: divergence, environment and ecology". Phil. Trans. R. Soc. B. 370 (20150036). s. 20150036. doi:10.1098/rstb.2015.0036. PMC 4650120 Özgürce erişilebilir. PMID 26554036.
  12. ↑ "Cosmos: A Spacetime Odyssey (@35min)". 11 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2014.

Dış bağlantılar

Vikikitap
Vikikitap
Vikikitap'ta bu konu hakkında daha fazla bilgi var:
General Astronomy/Short History of the Universe
Vikikitap
Vikikitap
Vikikitap'ta bu konu hakkında daha fazla bilgi var:
High School Earth Science