Lehi

Lehi (İbranice tam adı לח"י - לוחמי חירות ישראל Lohamei Herut Yisrael, "İsrail Özgürlük Savaşçıları"), Filistin'de İngiliz mandasının kalkmasını, Yahudi göçünün serbest bırakılmasını ve bir Yahudi devleti kurulmasını savunan silahlı Siyonist direniş örgütüdür.

1940 yılında İrgun örgütünden ayrılan Avraham Stern tarafından kurulmuştur. Bu örgüt aynı zamanda "Stern Çetesi" olarak da bilinir. Yüzü bulmayan üyesiyle o yıllarda İngiliz mandası altındaki Filistin'de kurulan Siyonist örgütler arasında en küçüğü olmasına rağmen İngilizlere karşı yürüttüğü eylemler ve suikastlerle tanınmıştır. 28 Mayıs 1948'de İsrail Savunma Kuvvetleri'nin kurulmasıyla eylemlerine son vermiştir.

Örgütün ilan edilmiş amacı, şiddet kullanarak Britanya makamlarını Filistin'den çıkarmak, Yahudilerin bölgeye herhangi bir kısıtlama olmaksızın göç etmesini sağlamak ve bir Yahudi devleti kurulmasının önünü açmaktı.

Arka Plan

Lehi, II. Dünya Savaşı sırasında Britanya'ya karşı mücadeleyi sürdürmek amacıyla 1940 yılında militan örgüt İrgun'dan ayrıldı. Örgüt başlangıçta Faşist İtalya ve Nazi Almanyası ile ittifak kurmaya çalıştı. Nazi Almanyası'nı Yahudiler açısından Britanya'dan daha az tehlikeli bir düşman olarak değerlendiren Lehi, Nazilerle iki kez ittifak kurma girişiminde bulundu ve "milliyetçi ve totaliter ilkelere" dayanan, Alman İmparatorluğu ile bir ittifak aracılığıyla bağlantılı bir Yahudi devleti kurulmasını önerdi.

Stern'in 1942'de ölümünün ardından Lehi'nin yeni liderliği, Sovyetler Birliği ve Josef Stalin'e yönelik desteğe ve hem sağ hem de sol görüşlerin bir bileşimi olarak değerlendirilen Ulusal Bolşevizm ideolojisine yönelmeye başladı. Kendilerini "devrimci sosyalistler" olarak tanımlayan yeni Lehi, Büyük İsrail'e yönelik "neredeyse mistik" bir inanç ile Arap kurtuluş mücadelesine verilen desteği birleştiren özgün bir ideoloji geliştirdi. Bu kapsamlı ideoloji kamuoyunda destek bulamadı.

Nisan 1948'de Lehi ve İrgun, Deir Yasin saldırısından ortaklaşa sorumlu tutuldu. Lehi ayrıca Britanya'nın Orta Doğu'da mukim bakanı Lord Moyne'ı öldürdü. Örgüt, İngiliz mandası altındaki Filistin'de, Britanya hedeflerine yönelik çok sayıda başka saldırı gerçekleştirdi.

29 Mayıs 1948'de İsrail hükûmeti, örgütün militan üyelerini İsrail Savunma Kuvvetleri'ne dâhil ettikten sonra Lehi'yi resmen feshetti. Bununla birlikte örgütün bazı üyeleri, birkaç ay sonra İsveçli diplomat Folke Bernadotte'un öldürülmesiyle sonuçlanan son bir terör eylemi gerçekleştirdi. Bu eylem, Bernadotte'un arabulucu olarak yerine geçen Ralph Bunche tarafından kınandı.Suikastın ardından yeni İsrail hükûmeti Lehi'yi bir terör örgütü ilan ederek yaklaşık 200 üyesini tutukladı ve liderlerinden bazılarını mahkûm etti. Ancak birkaç ay sonra, Ocak 1949'da yapılacak ilk İsrail seçimlerinden kısa süre önce hükûmet, devletin genel af düzenlemesi kapsamında tüm Lehi mahkûmlarına af tanıdı ve mahkûmlar serbest bırakıldı.

İsrail, 1980 yılında İsrail'in kuruluşu için verilen mücadeledeki faaliyetleri ödüllendirmek amacıyla bir askerî nişan olan Lehi Nişanı'nı oluşturdu.[38] Lehi'nin eski liderlerinden Yitzhak Şamir, 1983 yılında İsrail başbakanı oldu.

Ayrıca Bakınız

Kaynakça

↑ Cesarani, David. Major Faran's Hat: Murder, Scandal and Britain's War Against Jewish Terrorism, 1945–1948. London. Vintage Books. 2010. p 01.
↑ Perliger, Arie; Eubank, William L. (2006). Middle Eastern Terrorism (İngilizce). Infobase Publishing. ISBN 978-1-4381-0719-6.
1 2 3 Laqueur, Walter (2003). A History of Zionism (İngilizce). Tauris Parke. ISBN 978-1-86064-932-5.
↑ Rosenfeld, Jean E. (2010-12-13). Terrorism, Identity, and Legitimacy: The Four Waves Theory and Political Violence (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1-136-84867-4.
1 2 3 Sasson Sofer. Zionism and the Foundations of Israeli Diplomacy. Cambridge University Press, 2007. pp. 253–254.
↑ Stein, Leslie (2003-03-30). The Hope Fulfilled: The Rise of Modern Israel (İngilizce). Bloomsbury Academic. ISBN 978-0-275-97141-0.
↑ Robert S. Wistrich, David Ohana. The Shaping of Israeli Identity: Myth, Memory, and Trauma, Issue 3. London; Portland, Oregon: Frank Cass & Co. Ltd., 1995. p. 88.
↑ Joseph Heller. The Stern Gang: Ideology, Politics, and Terror, 1940–1949. p. 8.
↑ Ami Pedahzur, The Israeli Response to Jewish Extremism and Violence: Defending Democracy, Manchester University Press, Manchester and New York 2002 p. 77
1 2 Pedahzur, Ami; Weinberg, Leonard (2004-03-25). Religious Fundamentalism and Political Extremism (İngilizce). Taylor & Francis. ISBN 978-0-203-01096-9.

Dış bağlantılar

Lehi websitesi (İbranice) 15 Temmuz 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

İsrail ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.

Aktivizm ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.

[1] Cesarani, David. Major Faran's Hat: Murder, Scandal and Britain's War Against Jewish Terrorism, 1945–1948. London. Vintage Books. 2010. p 01.

[2] Perliger, Arie; Eubank, William L. (2006). Middle Eastern Terrorism (İngilizce). Infobase Publishing. ISBN 978-1-4381-0719-6.

[:1-3] 1 2 3 Laqueur, Walter (2003). A History of Zionism (İngilizce). Tauris Parke. ISBN 978-1-86064-932-5.

[4] Rosenfeld, Jean E. (2010-12-13). Terrorism, Identity, and Legitimacy: The Four Waves Theory and Political Violence (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1-136-84867-4.

[:2-5] 1 2 3 Sasson Sofer. Zionism and the Foundations of Israeli Diplomacy. Cambridge University Press, 2007. pp. 253–254.

[6] Stein, Leslie (2003-03-30). The Hope Fulfilled: The Rise of Modern Israel (İngilizce). Bloomsbury Academic. ISBN 978-0-275-97141-0.

[7] Robert S. Wistrich, David Ohana. The Shaping of Israeli Identity: Myth, Memory, and Trauma, Issue 3. London; Portland, Oregon: Frank Cass & Co. Ltd., 1995. p. 88.

[8] Joseph Heller. The Stern Gang: Ideology, Politics, and Terror, 1940–1949. p. 8.

[9] Ami Pedahzur, The Israeli Response to Jewish Extremism and Violence: Defending Democracy, Manchester University Press, Manchester and New York 2002 p. 77

[:3-10] 1 2 Pedahzur, Ami; Weinberg, Leonard (2004-03-25). Religious Fundamentalism and Political Extremism (İngilizce). Taylor & Francis. ISBN 978-0-203-01096-9.