Lutesyum

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir. Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir. Kaynak ara: "Lutesyum" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR (Nisan 2024) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin)

Lutesyum (Lu)
H Periyodik tablo He Li Be B C N O F Ne Na Mg Al Si P S Cl Ar K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe Cs Ba   Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn Fr Ra   Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og     La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu   Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Temel özellikleri
Atom numarası	71
Element serisi	Geçiş metalleri
Grup, periyot, blok	-, 6, f
Görünüş	renksiz
Kütle numarası	174.9668(4) g/mol
Elektron dağılımı	[Xe] 6s2 4f14 5d1
Enerji seviyesi başına Elektronlar	2, 8, 18, 32, 9, 2
CAS kayıt numarası	{{{CAS_kayıt_numarası}}}
Fiziksel Özellikleri
Maddenin hâli	katı
Yoğunluk	9.841 g/cm³
Sıvı hâldeki yoğunluğu	9.3 g/cm³
Ergime noktası	1925 °K 1652 °C
Kaynama noktası	3675 °K 3402 °C
Ergime ısısı	22 kJ/mol
Buharlaşma ısısı	414 kJ/mol
Isı kapasitesi	26.86 J/(mol·K)
Atom özellikleri
Kristal yapısı	Hegzagonal
Yükseltgenme seviyeleri	± 3, 2, 1 (kuvvetli asidik oksit)
Elektronegatifliği	1,27 Pauling ölçeği
İyonlaşma enerjisi	523.5 kJ/mol
Atom yarıçapı	174 pm
Atom yarıçapı (hes.)	pm
Kovalent yarıçapı	187±8 pm
Van der Waals yarıçapı	pm
Diğer özellikleri
Elektrik direnci	520 nΩ·m (20°C'de)
Isıl iletkenlik	16.4 W/(m·K)
Isıl genleşme	9.9 µm/(m·K) (25°C'de)
Ses hızı	m/s ('de)
Mohs sertliği	---
Vickers sertliği	--- MPa
Brinell sertliği	--- MPa

Lutesyum, atom numarası 71, atom ağırlığı 174,967 olan, iterbiyumun çözüşmesi ile oluşan, renksiz tuzlar veren, henüz uygulama alanı sınırlı çok ender bir element. Sembolü Lu.

Lutesyum metali ilk kez 1907 yılında Georges Urbain ve Baron Carol Auer von Welsbach tarafından keşfedilmiştir. 1953 yılına kadar saf lutesyum metalinin bir örneği elde edilemedi. Saf olarak lutesyum eldesi florür bileşiğinin kalsiyum ile indirgenmesi sonucunda gerçekleşir.

Lutesyum metali lantanoidler mineralleri içerisinde bulunur. En bilinenleri xenotim, monazit ve bastnaesittir.

Fiziksel özellikleri

Lutesyum, oldukça yumuşak ve sünek olan gümüşi beyaz bir metaldir. 1,652°C (3,006 °F) erime noktasına ve 3,327°C (6,021 °F) kaynama noktasına sahiptir. Yoğunluğu kübik santimetre başına 8.49 gramdır.

Kimyasal özellikleri

Lutesyum su ile yavaş reaksiyona girer ve asitlerde çözünür. Diğer kimyasal özellikleri, yalnızca araştırmacıların ilgisini çekme eğilimindedir ve pratik bir kullanım alanı pek yoktur.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Nadir bir toprak metalidir ve tüm nadir elementler arasında en pahalısıdır. Tüm nadir toprak metalleri ile az miktarlarda bulunur ve diğer nadir elementlerden ayrılması çok zordur. Lantanitler, doğada bir dizi mineralde bulunur. En önemlileri ksenotim, monazit ve bastnaezittir. Bu minerallerdeki en yaygın lantanitler sırasıyla seryum, lantan, neodim ve praseodimdir. Monazit; ayrıca toryum ve itriyum içerir, bu da toryumdan dolayı madendeki minerallerin kullanımını zorlaştırır ve bozunma ürünlerini radyoaktif oluşturur.

Ana madencilik ülkeleri Çin, ABD, Brezilya, Hindistan, Sri Lanka ve Avustralya'dır. Toplam dünya rezervlerinin yaklaşık 200.000 ton olduğu tahmin edilmektedir. Dünya lutesyum üretimi, lutesyum oksit olarak yılda yaklaşık 10 tondur.

Uygulama ve kullanım alanları

Lutesyumu yeterli miktarlarda elde etmek oldukça pahalıdır ve bu nedenle çok az ticari kullanıma sahiptir. Ticari bir uygulaması, nötron aktivasyonuna maruz bırakılmış ve lutesyum kullanan saf bir beta yayıcı olarak kullanılmasıdır. Manyetik balon bellek cihazlarında kullanılan gadolinyum galyum granatına (GGG) katkı maddesi olarak çok az miktarda lutesyum eklenir.

Sağlığa etkisi

Lutesyum, yutulduğunda hafif toksiktir, ancak çözünmeyen tuzları toksik değildir. Diğer nadir toprak metalleri gibi, lutesyum da düşük toksisite oranına sahip olarak kabul edilir; ancak bu ve bileşikleri dikkatli kullanılmalıdır.

Lutesyum metal tozu yangın ve patlama tehlikesidir. Lutesyum, bitkiler ve hayvanlar için çevresel bir tehdit oluşturmaz.

Etimolojisi

Lutesyum ismi, Romalıların Paris için verdiği isim olan "Lutetia"dan türemiştir.

Kaynakça

1. 1 2 3 4 5 6 7 Yazar, Sevcan Aslan (29 Ocak 2021). "Lutesyum". Evrim Ağacı. 17 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2026. 
2. 1 2 Habertürk (27 Ocak 2025). "Lutesyum Nedir, Nerelerde Kullanılır? Lutesyum Kullanım Alanları, Özellikleri, Periyodik Tablodaki Simgesi ve Yeri". Habertürk. 14 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2026. 
3. ↑ ÖZDOĞAN, Prof Dr Mustafa. "Lutesyum Tedavisine Yeni Fda Onayı: Artık Daha Erken Aşamada Kullanılabilecek". Prof. Dr. Mustafa ÖZDOĞAN. 14 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2026. 

Element veya periyodik tablo ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.