Terbiyum

Terbiyum (Tb)
H Periyodik tablo He Li Be B C N O F Ne Na Mg Al Si P S Cl Ar K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe Cs Ba   Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn Fr Ra   Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og     La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu   Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Temel özellikleri
Atom numarası	65
Element serisi	Lantanitler
Grup, periyot, blok	-, 6, f
Görünüş	gümüşi beyaz
Kütle numarası	158.92535 g/mol
Elektron dağılımı	[Xe] 4f9 6s2
Enerji seviyesi başına Elektronlar	2, 8, 18, 27, 8, 2
CAS kayıt numarası
Fiziksel Özellikleri
Maddenin hâli	katı
Yoğunluk	8.23 g/cm³
Sıvı hâldeki yoğunluğu	7.65 g/cm³
Ergime noktası	1629 °K 1356 °C
Kaynama noktası	3503 °K 3230 °C
Ergime ısısı	10.15 kJ/mol
Buharlaşma ısısı	293 kJ/mol
Isı kapasitesi	28.91 J/(mol·K)
Atom özellikleri
Kristal yapısı	Heksagonal
Yükseltgenme seviyeleri	4, 3, 2, 1
Elektronegatifliği	1.2 Pauling ölçeği
İyonlaşma enerjisi	565.8 kJ/mol
Atom yarıçapı	177 pm
Atom yarıçapı (hes.)	pm
Kovalent yarıçapı	194±5 pm
Van der Waals yarıçapı	pm
Diğer özellikleri
Elektrik direnci	1.150 µ nΩ·m (20°C'de)
Isıl iletkenlik	11.1 W/(m·K)
Isıl genleşme	10.3 µm/(m·K) (25°C'de)
Ses hızı	2620 m/s ('de)
Mohs sertliği
Vickers sertliği	863 MPa
Brinell sertliği	677 MPa

Terbiyum (kısaltması Tb), atom numarası 65, atom ağırlığı 159 olan, çok ender bulunan bir element.

Tb sembolüyle gösterilen, nadir toprak metallerinden bir element. Periyodik tabloda IIIB grubunda bulunur.

Metalik terbiyum gümüş beyazı renktedir. Ancak havada oksitlenerek kararır. Tabiatta bolluk bakımından nadir toprak metallerinden en az bulunanıdır. Nadir toprak metalleri minerallerinde bulunur fakat toryum kaynağı olan monazit kumlarından yan ürün olarak elde edilir.

Keşif

1843'te kimyager Carl Gustaf Mosander tarafından gadolinit madeninin içinde bulunan itriyanın (yttria) içinde bulunan bir safsızlık olarak keşfedilmiştir. İsmi itriyum, iterbiyum ve erbiyum gibi gadolinit madenini bulunduran İsveç'teki Ytterby madeninden gelmektedir.

Mosander itriyayı beyaz olan itriyaya (yttria) (günümüzdeki itriyum oksit), pembe/gül rengi olan terbiyaya (terbia) (günümüzdeki erbiyum oksit) ve sarı olan erbiyaya (erbia) (günümüzdeki terbiyum oksit) ayırmıştır. (Erbiyum ve terbiyum zaman içerisinde karıştırılmışlardır. Bu nedenden dolayı isimleri birbirinin yerine geçmiştir.)

Özellikleri

Atom numarası 65, atom ağırlığı 158,925, erime noktası 1360 °C ve kaynama noktası 3041 °C'dir. Elektron düzeni [Xe] 4f⁹6s²'dir. Bileşiklerinde hem +4 hem de +3 değerlikli olabilir.

• Atom numarası: 65
• Simge: Tb
• Kütle numarası: 158.924
• Kaynama Noktası (°C): 2800
• Erime Noktası (°C): 1356
• Yoğunluk: 8.27
• Buharlaşma Isısı: 70
• Kaynaşma (füzyon) Isısı: 3.9
• Elektriksel iletkenlik: 0.009
• Isıl iletkenlik: --
• Özgül Isı Kapasitesi: 0.044

Kaynakça

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Terbiyum ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Vikisözlük'te terbium ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

• WebElements.com – Terbium16 Şubat 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• It's Elemental – Terbium30 Mayıs 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Element veya periyodik tablo ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.