| Matiate | |||||||
Midyat Yeraltı Şehri'nden bir bölüm | |||||||
| Diğer adı | Matiate Yeraltı Şehri | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Konum | Midyat, Mardin, | ||||||
| Bölge | Tur Abdin | ||||||
| Koordinatlar | 37°25′0″K 41°22′11″D / 37.41667°K 41.36972°D | ||||||
| Tür | Yerleşim yeri | ||||||
| Uzunluk | 1 km (0,62 mi) | ||||||
| Yükseklik | 2 m (6,6 ft) | ||||||
| Tarihçe | |||||||
| Kuruluş | MS 2.–3. yüzyıllar (yaklaşık) | ||||||
| Terk ediliş | Evet (kısmen) | ||||||
| Devir(ler) | MÖ 1. yüzyıl – MS 6. yüzyıl | ||||||
| Sit ayrıntıları | |||||||
| Kazı tarihleri | 2020–günümüz | ||||||
| Arkeologlar | Gani Tarkan (kazı başkanı) | ||||||
| Durum | Kısmen kazılmış | ||||||
| İşletme | Mardin Müzesi | ||||||
| Kamusal erişim | Kısmen açık | ||||||
Günümüze kadar 49 oda ve yaklaşık 100 metre tünel açığa çıkarılmıştır. Matiate
![]() | |||||||
Midyat Yeraltı Şehri veya antik adı Matiate olan, Türkiye’nin Mardin iline bağlı Midyat ilçesin yer alan bir arkeolojik alandır. Yaklaşık 1.900 yıl önce inşa edildiği, en yoğun döneminde 70.000 kişiye kadar nüfus barındırdığı ve dünyanın bilinen en geniş yeraltı şehirlerinden biri olduğu düşünülmektedir.
Yeraltı şehir sistemi, 2020 yılında Midyat’ın tarihi bölgesinde yapılan restorasyon çalışmaları sırasında tesadüfen ortaya çıkarılmıştır. İnşaat işçileri bir kireçtaşı mağarasına rastlamış, bu mağaranın farklı yönlere uzanan tüneller ve odalarla bağlantılı olduğu anlaşılmıştır. Ardından başlatılan geniş kapsamlı kazılar sonucunda 2022 yılına gelindiğinde 49 oda ve yaklaşık 100 metre (330 ft) uzunluğunda tünel sistemi ortaya çıkarılmıştır.
Yeraltı yerleşimine, Midyat’ın antik Asurca adı olan ve “mağaralar şehri” anlamına gelen Matiate ismi verilmiştir.
Yerleşimin kökenleri MS 2. yüzyıl veya MS 3. yüzyıl dönemine kadar uzanmaktadır. Günümüze kadar yalnızca yaklaşık %3’lük bölümü ortaya çıkarılmış olup, toplam uzunluğunun birkaç kilometreye ulaşabileceği tahmin edilmektedir. Yeraltı kompleksi; tüneller, ibadethaneler, şarap mahzenleri, su kuyuları, silolar ve yaşam alanlarından oluşmaktadır.
Kazılar Kültür ve Turizm Bakanlığı, Midyat Belediyesi ve Mardin Müzesi iş birliğiyle yürütülmektedir. Kazıların tamamlanmasıyla birlikte Midyat ilçesinin büyük bölümünün altında benzer yapıların bulunduğu düşünülmektedir.
Kazı başkanı Gani Tarkan, Midyat Yeraltı Şehri’nin başlangıçta baskı ve zulümden kaçan topluluklar tarafından sığınak olarak kullanıldığını belirtmiştir. Roma İmparatorluğu döneminde Hristiyanlık yasaklanmış ve inananlar Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde yeraltı şehirlerinde gizlenmiştir. Alan içinde bir kilise, bir Davut Yıldızı sembolü taşıyan muhtemel sinagog, su kuyuları, tahıl siloları, madeni paralar, kandiller ve insan ile hayvan kemikleri bulunmuştur.
Araştırmacılar, yerleşimin MÖ 1. yüzyıl ile MS 6. yüzyıl arasında aktif olarak kullanıldığını, yüzeyde yaşam yeniden başladığında ise alanın şarap mahzeni ve katakomplar olarak değerlendirildiğini tahmin etmektedir.