| Midyat | |
|---|---|
Türkiye'de bulunduğu yer | |
Mardin Siyasi Haritası | |
Koordinatlar: 37°22′45″N 41°20′45″E / 37.3792°K 41.3458°D | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Mardin |
| Coğrafi bölge | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Mehmet Kaya |
| • Belediye başkanı | Veysi Şahin (AK Parti) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 1.241 km² |
| Rakım | 950 m |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| Posta kodu | 47500 |
| İl alan kodu | 0482 |
| İl plaka kodu | 47 |
Midyat, Mardin ilinin bir ilçesidir. Midyat, dinlerin (İslam, Hristiyanlık ve Yezidilik) ve dillerin (Türkçe, Kürtçe, Arapça ve Süryanice) buluşma noktasıdır. MÖ 9. yüzyıl Asur tabletlerinde Matiate olarak tanımlanır. "Matiate", Aramice/Süryani bir isimdir ve "mahallesim", "vatanım", demektir. Asur kralı II. Asur Nasırpal Tur Abidin'in Aramileri talan ettikten sonra, bu savaşın tarihi tablalara yazılmıştır. Midyat'taki ilk Süryani Hristiyanlar da mağaralarda yaşamıştır. Midyat tarih boyunca birçok kere kuşatılıp talan edilmiştir. Son olarak I. Dünya Savaşı, "Ferman" yılında, kasaba sakinlerinin üçte ikisi yaşamını kaybetmiştir. Ancak 1930 yılından sonra kasaba yeniden canlanmış, kiliseler, evler ve bazı mekanlar onarılmıştır. Ondan sonra yerleşim düzeni zamanla oturmaya başlamıştır. Bazı film ve diziler Midyat'ta çekilmiştir.
Midyat ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 957 metredir. Mardin ilinin en geniş ve nüfus bakımından en kalabalık ilçelerinden biridir. İlçeye bağlı 43 köy ve mezra bulunmaktadır. Midyat'da Müslüman olarak Araplar, Türkler ve Kürtler yaşamaktadırlar Din ve grupları ise Hristiyan dinine mensup Süryaniler, Ermeniler ve Keldaniler yaşamakta bu dil grupları mezhep olarak aralarında Katolik, Ortodoks ve Protestan olmak üzere üç mezhebe ayrılırlar. Hristiyanlar kendi aralarında çok az sayıda olmak kaydı ile Süryanice konuşmaktadır, Keldanice ve Ermenice bu bölgede unutulmuş dil gruplarıdır ve konuşulmamaktadır. Midyat'da bu dinlerin yanı sıra sayıları çok az olmakla beraber Yezîdî dinine mensup insanlar da yaşamaktadırlar. Bu nedenle Midyat'a "Diller ve Dinler Şehri" denir.
Süryanilerin milattan önceki tarihleri, eski Mezopotamya'da yaşayan ulusların tarihidir. Süryani halkının kökleri de eski Mezopotamya'nın en eski tarihsel dönemine kadar inmektedir.
Yukarı Mezopotamya'nın yazılı tarih evresi yalnız Asurlar ile başlar. MÖ 3000'lerde Sümer'in kuzeyinde yer alan Asurlar ve Akadlar, Fırat'ın orta kesiminde, çok sayıda bağımsız site devletleri kurmuşlardır. Buradaki halk, Sümerlere benzeyen bir medeniyetten oluşmaktadır. Bu kabile, bir Sami dili olan Asurca ve Akadca/Aramice konuşuyordu.
Midyat, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, Mardin iline bağlı bir ilçedir. Mardin il merkezine (Artuklu) uzaklığı 67 kilometredir. İlçenin coğrafi konumu 37°03′–37°10′ kuzey enlemleri ile 41°03′– 41°43′ doğu boylamları arasındadır. İlçe, topografik olarak 571 metre ile 1.128 metre arasında değişen, kalkerli (kireçtaşı) yapıdaki engebeli bir plato üzerinde kuruludur.
İki yerleşim biriminden oluşan, dinlerin ve dillerin birleşme noktası, "Gelen ağlar giden ağlar" sloganı ile adeta özdeşleşen Midyat Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en gelişmiş ilçelerinden biridir. 1990'lı yıllardan itibaren okur yazarlık oranında büyük bir ilerleme yaşanmıştır. Geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. 2000'li yıllardan itibaren İlçede çekilen Dizi Film ve Sinema Prodüksiyonları sayesinde unutulmakta olan Midyat'ta yaşayan tüm toplulukların ortak değeri olan Telkari (Gümüş İşleme) sanatında büyük gelişme yaşanarak bu sanat tekrar canlanmakta olup endüstri haline getirilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmalar iç ve dış turizmin gelişmesine de katkı sağlamıştır. Midyat'a özgü mimarisi olan ve adını yine Midyat'tan alan "Midyat Evleri"ni süsleyen "Taş İşleme Sanatı" (Nahid) da Midyat'ta yaşayan tüm toplumların ortak değeri olarak ayrı bir önem taşımaktadır.
İlçenin yüzölçümü 1.241 km²dir.
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1927 | 32.228 | 3.918 | 28.310 |
| 1935 | 46.147 | 7.519 | 38.628 |
| 1940 | 46.654 | 9.475 | 37.179 |
| 1945 | 38.956 | 7.660 | 31.296 |
| 1950 | 47.054 | 8.106 | 38.948 |
| 1955 | 52.858 | 8.106 | 44.752 |
| 1960 | 60.181 | 9.621 | 50.560 |
| 1965 | 64.244 | 10.391 | 53.853 |
| 1970 | 70.310 | 12.987 | 57.323 |
| 1975 | 80.978 | 16.905 | 64.073 |
| 1980 | 84.625 | 19.951 | 64.674 |
| 1985 | 89.038 | 22.169 | 66.869 |
| 1990 | 72.929 | 29.569 | 43.360 |
| 2000 | 128.085 | 56.669 | 71.416 |
| 2007 | 114.040 | 56.340 | 57.700 |
| 2008 | 113.960 | 54.799 | 59.161 |
| 2009 | 106.059 | 53.906 | 52.153 |
| 2010 | 106.848 | 55.615 | 51.233 |
| 2011 | 107.986 | 58.415 | 49.571 |
| 2012 | 105.542 | 60.425 | 45.117 |
| 2013 | 105.456 | 105.456 | veri yok |
| 2014 | 105.252 | 105.252 | veri yok |
| 2015 | 105.952 | 105.952 | veri yok |
| 2016 | 108.242 | 108.242 | veri yok |
| 2017 | 110.548 | 110.548 | veri yok |
| 2018 | 113.367 | 113.367 | veri yok |
| 2019 | 114.763 | 114.763 | veri yok |
| 2020 | 117.364 | 117.364 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
İlçeye bağlı 72 mahalleden oluşmaktadır.
| No | Seçim Yılı | Görev Başlangıcı | Görev Bitişi | Belediye Başkanı | Siyasi Partisi | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1930 | 1946 | Mahmut Arıkan | Cumhuriyet Halk Partisi | ||
| 2 | 1946 | 1946 | 1950 | Selim Önen | Cumhuriyet Halk Partisi | |
| 3 | 1950 | 1950 | 1957 | Nuri Midyat | Demokrat Parti | |
| 4 | — | 1957 | 1960 | Zekiye Midyat | Demokrat Parti | |
| 5 | 1963 | 1963 | 1968 | Seyfettin Güneştan | Yeni Türkiye Partisi | |
| 6 | 1968 | 1968 | 1973 | Cemil İşler | Güven Partisi | |
| 7 | 1973 | 1973 | 1977 | İsa Ekingen | Cumhuriyet Halk Partisi | |
| 8 | 1977 | 1977 | 1980 | İsa Ekingen | Adalet Partisi | |
| 9 | 1984 | 1984 | 1989 | Felemez Aslan | Anavatan Partisi | |
| 10 | 1989 | 1989 | 1994 | Felemez Aslan | Anavatan Partisi | |
| 11 | 1994 | 1994 | 1999 | Felemez Aslan | Anavatan Partisi | |
| 12 | 1999 | 1999 | 2004 | Şehmus Nasıroğlu | Anavatan Partisi | |
| 13 | 2004 | 2004 | 2009 | Şehmus Nasıroğlu | Bağımsız | |
| 14 | 2009 | 2009 | 2014 | Şehmus Nasıroğlu | Adalet ve Kalkınma Partisi | |
| 15 | 2014 | 2014 | 2019 | Şehmus Nasıroğlu | Adalet ve Kalkınma Partisi | |
| 16 | 2019 | 2019 | 2024 | Veysi Şahin | Adalet ve Kalkınma Partisi | |
| 17 | 2024 | 2024 | *Görevde* | Veysi Şahin | Adalet ve Kalkınma Partisi | |
Midyat'a bağlı birçok köy ve belde bulunmaktadır. 55 köy ve 6 belde bağlıdır. Bu köy ve beldelere bağlı birçok mezra da bulunmaktadır. Bugün bu mezraların çoğunda kimse yaşamayıp, dışarıdan gelen Koçerlerin hayvanlarını barındırabileceği yer olarak ve mera alanı olarak kullanılmaktadır.