İlköğrenimini Çaykara'da, ortaöğrenimini Trabzon'un Hayrat ilçesinde tamamladı. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi (1987) mezunu. Aynı fakültede Tefsir Anabilim Dalında araştırma görevlisi olarak (1988) göreve başladı.
Yüksek lisansını “Yirminci Asrın İlk Yarısındaki Türk Müfessirleri” başlıklı tezi ile (1990) aynı yerde, doktorasını “Necmuddin Daye ve Tasavvufi Tefsiri” başlıklı tezi ile (1994) Ondokuz Mayıs Üniversitesi SBE'de tamamladı. Aynı fakültede yardımcı doçent (1994) ve doçent (2002) olarak görev yaptı. 2008'de profesörlük ünvanını aldı.
Kariyeri
Mehmet Okuyan, Ondokuz Mayıs Üniversitesinde Fakülte Yönetim Kurulu Üyeliği, Temel İslam Bilimleri Tefsir Usulü ve Tarihi Bilim Dalı Başkanlığı, Temel İslam Bilimler Bölüm Başkan Yardımcılığı ve Dekan Yardımcılığı görevlerinde bulundu.
Okuyan'ın makaleleri İlmî Araştırmalar, İslâmî Araştırmalar adlı dergilerde yayımlandı. TDV İslâm Ansiklopedisinde madde yazarlığı yaptı.
Halen OMÜ İlahiyat Fakültesi Tefsir Anabilim Dalı'nda öğretim üyeliğine devam etmektedir. Ramazan günleri ağırlıklı olmak üzere çeşitli televizyon kanallarında dini programlar hazırlayıp sunmaktadır.
Eserleri
Necmuddin Daye ve Tasavvufî Tefsiri
Kur'an Verilerine Göre “Öteki”nin Konumu
Kur'an'da Vücuh ve Nezâir
Son Dönem Osmanlı'da İki Müfessir: Bereketzâde İsmail Hakkı ve Gazi Ahmet Muhtar Paşa
Kur'an'da Vücûh ve Nezâir
Fâtiha ve Duhâ-Nâs Arası Kısa Sûrelerin Tefsîri
Kur'ân-ı Kerîm'e Göre Kabir Kavramı ve Kıyamet-Âhiret Süreci
Kısa Sûrelerin Tefsîri (5 cilt)
Kur'an'da Çokanlamlılık
Kur'an-ı Kerime Göre Kabir Kavramı ve Kıyamet - Ahiret Süreci
Hayatın İnşası İçin Yâsîn Sûresinin Tefsîri
Kur'ân-ı Kerîm'e Göre Kabir Azabı
Kur'ân'a Göre Yedi Aşamada Âhiret
Kur'ân Sözlüğü
Kur'ân-ı Kerîm'den Mesajlar I-V
Kur'an-ı Kerim'de Hz. Yusuf Kıssası
Kabir Hayatı Nedir Ne Değildir?
Hz.Nuh Kıssalar Ne Söyler 2
Vahiy - Evren - Hayat - Âhiret Bağlamında Yasin Suresi
Çok Anlamlılık Bağlamında Kur'an Sözlüğü
Dini Cevaplar
Kur'an Meal-Tefsir: Geniş Açıklamalı
Yaratılış Din ve Risalet
Dini Cevaplar 2
Kıssalar Ne Söyler? & Yaratılış ve Hz. Adem
Kıssalar Ne Söyler & Hz. İbrahim
Kıssalar ne Söyler Hz.Hud
Dini Cevaplar 3
Kıssalar Ne Söyler Hz Salih
Makaleleri
Creation of Mary, Mother of Jesus, as a Miracle in the Qur'an, Journal of Religious Culture, 6 / 2008
Mehmet OKUYAN, Osman EYÜPOĞLU Kur'ân'ın Sosyo-Kültürel Koşulları Dikkate Alışı: Ma‘rûf Kavramı Örneği, OMÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1 / 2008
Interreligious Dialogue as a Way of Establishing a Peaceful World Order a Muslim Perspective, Interreligious Insight, 10 / 2007