Menemen

Menemen
İlçe
Menemen Cumhuriyet Meydanı
Menemen Cumhuriyet Meydanı

İzmir'deki yeri
Koordinatlar: 38°36′13″N 27°04′41″E / 38.6036°K 27.0781°D / 38.6036; 27.0781
ÜlkeTürkiye
İlİzmir
Coğrafi bölgeEge Bölgesi
İdare
 • KaymakamVedat Yılmaz
 • Belediye başkanıAydın Pehlivan (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam573 km²
Rakım18 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam174.564
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu35660
İl alan kodu0232
İl plaka kodu35

Menemen, Türkiye'nin İzmir ilinin bir ilçesidir. İlçenin kuzeyinde Aliağa ve Foça, güneyinde Çiğli, Karşıyaka ve Bornova ilçeleri, doğusunda Manisa ili, batısında İzmir Körfezi bulunmaktadır. Nüfusu 2024 yılı itibarıyla 214.409 kişidir. Menemen yemeği, çileği, testileri ve diğer çömlekçilik ürünleri ile ünlüdür. Cumhuriyet tarihinin en önemli olaylarından biri olan ve laik devlet düzenine karşı çıkan Menemen İsyanı burada yaşanmıştır.

Tarihçe

16 Haziran 1919 günü, işgal esnasında halka itidal telkin etmiş bulunan Menemen Kaymakamı Kemal Bey ve maiyetindeki 6 jandarma öldürülmüştür. 17 Haziran 1919 günü Bergama baskınında hezimete uğrayarak dönmüş bulunan Yunan birliklerinin Menemen'de gerçekleştirdikleri, muhtemelen 1000'e yakın kişinin bir gün içinde öldürüldüğü katliam Ege Bölgesi'nde işgal döneminin en kara sayfalarından birini oluşturmuştur. İşgale rağmen Menemenli hiçbir zaman Yunan buyruğu altına girmemiş zaman zaman dağlara çıkarak Yunan askerî birliklerine baskınlar yaparak zayiatlar verdirmişlerdir.

Menemen, Türk Kurtuluş Savaşı sonrasında zafer kazanan Türk Ordusu'nun 9 Eylül 1922'de şehre girmesiyle tekrar bağımsızlığına kavuşmuştur. 9 Eylül günü Menemen'in kurtuluş günü kabul edilmiştir.

23 Aralık 1930 günü Derviş Mehmet isminde şeriatçı ve kendini Mehdi ilan eden bir kişi ve yandaşları hükûmet konağına gelerek irticai isyan çıkarmıştır ve bu isyan sonucunda Mustafa Fehmi Kubilay isimli yedek subay, bir bekçi ve bir jandarma ölmüştür. Bu olayın haberi Mustafa Kemal Paşa'ya ulaştıktan sonra Menemen ilçesi için Vilmodit ilan edilmiştir ama Paşanın emri hemen yerine getirilmediği için zamanla unutulup iptal edilmiştir. Bu isyan tarihe "Menemen Olayı" olarak geçmiştir. İsyanın sorumluları idam cezasına çarptırılmıştır.

Coğrafya

İzmir'in kuzeyinde yer alan Menemen, il merkezine 33 km uzaklıktadır. İlçenin kuzeyinde Aliağa ve Foça, güneyinde Çiğli, Karşıyaka ve Bornova ilçeleri, doğusunda Manisa ilinin Yunusemre ilçesi, batısında İzmir Körfezi bulunmaktadır. Yüzölçümü 573 km2dir. Kıyı bölgesinde Gediz Deltası yer almaktadır.

Menemen ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 18 metredir.

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
192728.2989.51318.785
193536.54713.37723.170
194037.88512.63425.251
194536.47210.57225.900
195040.46611.25229.214
195553.97114.21839.753
196054.60615.15539.451
196568.52316.58851.935
197066.73916.73450.005
197568.47618.46450.012
198079.62321.83257.791
198562.91524.99837.917
199076.04329.00647.037
2000114.45746.07968.378
2007126.93453.94072.994
2008125.478113.87011.608
2009128.113116.14711.966
2010131.394119.23012.164
2011134.889122.72212.167
2012138.143125.98412.159
2013142.836142.836veri yok
2014148.662148.662veri yok
2015156.974156.974veri yok
2016163.565163.565veri yok
2017170.090170.090veri yok
2018174.564174.564veri yok
2019179.881179.881veri yok
2020186.182186.182veri yok
2021193.229193.229veri yok
2022200.904200.904veri yok
2023207.748207.748veri yok
2024214.409214.409veri yok
2025220.510220.510veri yok

Not: 2008 yılında bazı belde ve köyler mahalle statüsüne geçtiğinden şehir nüfusu artıp kır nüfusu azalmıştır. 2013 yılında ise Büyükşehir yasası nedeniyle köylerin tamamı mahalle statüsüne geçtiğinden kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Kültür

Mutfak

Yumurta, biber, domates ve bazen soğan kullanılarak yapılan bir yemek olan menemen, ilk kez mübadele ile ilçeye gelen Girit Türkleri tarafından yapılmıştır ve adını ilçeden almaktadır.

Yönetim

Belediye başkanları
Belediye başkanları, partileri ve aldıkları oy oranları
Yıllar Belediye Başkanı Parti Oy oranı (%)
2024 Aydın Pehlivan Adalet Ve Kalkınma Partisi 48,75
2021 Kura Çekimi İle Başkan Vekili Olarak Belirlenmiştir
2019 Serdar Aksoy Cumhuriyet Halk Partisi 53,29
2014 Tahir Şahin 43,50
2009 40,80
2004 42,70
1999 23,30
1994 İlhami Gürsoy Doğru Yol Partisi 39,50
1989 Kadir Yıldırım Sosyaldemokrat Halkçı Parti 41,96
1984 İlhami Gürsoy Doğru Yol Partisi 45,59
1977 Adalet Partisi 59,45
1963 Yücel Dirik Bilinmiyor Bilinmiyor
1950 Bedri Onat Demokrat Parti Bilinmiyor
1946 İdris Tınaz Bilinmiyor Bilinmiyor
1946 Hüsnü Evlioğlu Bilinmiyor Bilinmiyor
1943 Muhittin Çiftçi Bilinmiyor Bilinmiyor
1932 İdris Tınaz Bilinmiyor Bilinmiyor
1931 Fadıl Arat Bilinmiyor Bilinmiyor
1930 Akif Uluözen Bilinmiyor Bilinmiyor
1927 Kenan Ali Gemicigil Bilinmiyor Bilinmiyor
1925 Aziz Bey Bilinmiyor Bilinmiyor
1923 Ahmet Kemal Bey Bilinmiyor Bilinmiyor
1919 Süleyman Bey Hürriyet ve İtilaf Fırkası Bilinmiyor

Kaymakamlar

Kaymakam Yıllar
Vedat YILMAZ 2025-
Fatih YILMAZ 2020-2025
Mustafa ÖZKAYNAK 2018-2020
Gülihsan YİĞİT 2015-2018
Mustafa GÜRDAL 2012-2015
Turgut SUBAŞI 2006-2012
Mustafa ERGÜN 2003-2006
Bekir Şahin TÜTÜNCÜ 2000-2003
Nurettin YÜCEL 1997-2000
Mehmet Özcan 1994-1997
Ümit OLTULU 1988-1994
Yıldırım KARTAL 1984-1988
Servet ÇİFTLİKLİ 1980-1983
Ardahan TOTUK 1979-1980
Mehmet ÖZGÜN 1978-1979
Necati DEVELİOĞLU 1975-1978
Cemil AKINÇ 1970-1975
Salim ÇANKIRI 1968-1969
Şerafettin TARHAN 1964-1968
Ahmet Nazım PEŞTEMALCİ 1961-1964
Mehmed Tevfik İMSEL 1960-1961
Hamdi semih IŞIKLI 1958-1960
Muammer DURAK 1955-1958
Azmi BERKER 1954-1955
Nazım BAŞLAMIŞLI 1953-1954
Mesud Sani SALTER 1951-1953
Kani ÖZCAN 1950-1951
İbrahim Nabi ERSAKA 1948-1950
Mustafa Eşref OKUR 1945-1948
Niyazi DALOKAY 1941-1945
Ruhi ÇALIŞIRLAR 1939-1941
Mehmet Emin ERGÜVEN 1936-1939
Rahmi GÖKÇE 1935-1936
Emin Bey 1935-1935
Ali Nihad ŞENMAN 1932-1935
Hasip Bey 1930-1931
Hasan İhsan KAHYAOĞLU 1928-1930
Hasan Bey 1926-1927
Azmi Bey 1924-1925
İbrahim Bey 1923-1923
Kemal Bey 1918-1919
Mustafa Adli Bey 1914-1918
Ali Vefa Bey 1914-1914
Hilmi URAN 1911-1914
Hacı Esad Bey 1909-1911
Ali Rıza Bey 1908-1909
Ali Bey 1908-1908
Emrullah Bey 1906-1908
Feridun Bey 1904-1906
Hasan Refet CANITEZ 1902-1904
Osman Nuri Bey 1902-1902
Mehmet Remzi Bey 1901-1902
Mehmet Arif Bey 1899-1901
Tahir Kenan Bey 1896-1899
Ahmet Reşid Bey 1894-1896
Hüseyin Avni Bey 1890-1894
Hüseyin Halis Bey 1886-1890
Mehmet Naim Bey 1883-1886
Saffet Bey 1881-1882
Hasan Ziya Bey 1880-1881
Ahmet Şeriyi Bey 1879-1880
Cemal Bey 1878-1879

Eğitim

Bakırçay Üniversitesi ilçede yer almaktadır.

Altyapı

Menemen-Çandarlı Otoyolu ilçeden geçmektedir. İlçede ulaşım İZBAN trenleri ve İZTAŞIT otobüsleri ile sağlanmaktadır. İlçede bir Bisim istasyonu bulunmaktadır.

Notlar

  1. ↑ Aliağa ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Kaynakça

  1. ↑ Erwın, G. (1991). Türk İstiklal Harbi: Batı Cephesi. Genelkurmay Basımevi.
  2. ↑ Apak, R. (1988). İstiklal Savaşında Garp Cephesi Nasıl Kuruldu. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  3. ↑ "İl ve İlçe Yüz Ölçümleri" (PDF). Harita Genel Müdürlüğü. 24 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 24 Ekim 2019.
  4. ↑ "Menemen Haritası Menemen Nerede". www.haritatr.com. 14 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2026.
  5. ↑ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
  6. ↑ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  7. ↑  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
  8. ↑  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  9. ↑  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  10. ↑  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  11. ↑  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
  12. ↑ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  13. ↑ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  14. ↑ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  15. ↑ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  16. ↑ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  17. ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  18. ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  19. ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  20. ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  21. ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  22. ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  23. ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  24. ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  25. ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  26. ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 22 Mart 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2015.
  27. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
    • "Menemen Nüfusu - İzmir". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    • "İzmir Menemen Nüfusu". nufusune.com.
  28. ↑ "Menemen denince ilk akla gelen lezzet; Menemen Yemeği". İzmir Kültür ve Turizm Dergisi. 3 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2018.
  29. ↑ Yaşin, Mehmet (9 Temmuz 2016). "Yaz sofralarının kraliçesi menemen". Hürriyet. 3 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2018.
  30. ↑ Menemen Tarihi Albümü. 7 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mayıs 2021.
  31. ↑ "Menemen Belediye Başkan Vekili, kura çekimiyle AK Parti'nin adayı Aydın Pehlivan oldu". tr.sputniknews.com. 15 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2021.
  32. ↑ "Tarihçe". menemen.gov.tr. 3 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2023.
  33. ↑ "T.C. MENEMEN KAYMAKAMLIĞI - İlçemiz Kaymakamı Vedat YILMAZ Görevine Başladı". www.menemen.gov.tr. 17 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2025.
  34. ↑ "İstasyonlar". Bisim. 24 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2021.

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Menemen ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.