Naproksen'in 2D yapısı | |
Naproksen'in 3D top-çubuk modeli | |
| Klinik verisi | |
|---|---|
| Ticari adlar | Aleve, Apranax, Naprosyn, Synax, Relacton |
| AHFS/Drugs.com | Monografi |
| MedlinePlus | a681029 |
| Lisans veri | |
| Gebelik kategorisi |
|
| Bağımlılık yükümlülüğü | Yok |
| Uygulama yolu | Oral, Rektal, Topikal |
| İlaç sınıfı | NSAİİ, Propiyonik asit türevi |
| ATC kodu | |
| Hukuki durum | |
| Hukuki durum |
|
| Farmakokinetik veri | |
| Biyoyararlanım | %95 (Oral) |
| Protein bağlanma | >%99 (albümine) |
| Metabolizma | Karaciğer (CYP2C9 ve CYP1A2) |
| Metabolitler | 6-O-desmetilnaproksen |
| Etki başlangıcı | 1 saat (Naproksen sodyum için 1-2 saat) |
| Eliminasyon yarı ömrü | 12-17 saat |
| Etki süresi | 12 saate kadar |
| Boşaltım | Böbrek (%95 idrarla) |
| Tanımlayıcılar | |
| |
| CAS Numarası | |
| PubChem CID | |
| DrugBank | |
| ChemSpider | |
| UNII | |
| KEGG | |
| ChEBI | |
| ChEMBL | |
| PDB ligand | |
| CompTox Bilgi Paneli (EPA) | |
| ECHA Bilgi Kartı | 100.040.747 |
| Kimyasal ve fiziksel veriler | |
| Formül | C14H14O3 |
| Mol kütlesi | 230.26 g/mol g·mol−1 |
| 3D model (JSmol) | |
| Erime noktası | 152-154 °C (306-309 °F) Naproksen sodyum tuzlarının erime noktası daha yüksektir. |
| Suda çözünürlük | Suda çözünmez (düşük pH'ta), pH 6 ve üzerinde çözünür. |
| |
| |
Naproksen, ağrı, ateş, enflamasyon ve sertlik tedavisinde kullanılan propiyonik asit sınıfından non-selektif bir nonsteroid antiinflamatuar ilaçtır (NSAİİ). Kimyasal yapı olarak bir propiyonik asit türevidir ve ibuprofen, ketoprofen ve fenoprofen ile aynı sınıfta yer alır.
Naproksen, siklooksijenaz (COX) enzimlerini inhibe ederek prostaglandin sentezini baskılar. Klinik pratikte romatoid artrit, osteoartrit, ankilozan spondilit, dismenore (adet sancısı), tendinit, bursit ve akut gut ataklarının tedavisinde yaygın olarak kullanılır.
Diğer NSAİİ'lere kıyasla daha uzun bir yarılanma ömrüne (yaklaşık 12-17 saat) sahiptir, bu da günde iki doz kullanım kolaylığı sağlar. Ayrıca yapılan geniş çaplı meta-analizler, naproksenin diğer NSAİİ'lere (özellikle diklofenak ve koksibler) kıyasla en düşük kardiyovasküler olay riskine sahip ilaç olduğunu göstermektedir.
Naproksen, analjezik (ağrı kesici), antipiretik (ateş düşürücü) ve antiinflamatuar etkilere sahiptir. Başlıca kullanım alanları şunlardır:
Piyasada genellikle "Naproksen" ve "Naproksen sodyum" olmak üzere iki formda bulunur:
Naproksenin yan etki profili, prostaglandin sentezinin inhibisyonu ile ilişkilidir.
En sık görülen yan etkiler gastrointestinal sistemle ilgilidir: dispepsi, mide yanması, bulantı ve karın ağrısı. COX-1 inhibisyonu mide mukozasını koruyan prostaglandinlerin (PGE2 ve PGI2) üretimini azalttığı için, uzun süreli kullanımda peptik ülser ve gastrointestinal kanama riski oluşturur. Bu riski azaltmak için genellikle bir proton pompası inhibitörü (PPI) ile birlikte reçete edilmesi önerilir.
Tüm NSAİİ'ler (aspirin hariç), kan basıncını yükseltebilir ve trombotik olay riskini artırabilir. Ancak, Coxib and traditional NSAID Trialists' (CNT) işbirliği tarafından yapılan kapsamlı bir meta-analiz, naproksenin yüksek dozlarda (günde 1000 mg) bile, diklofenak veya ibuprofen'e kıyasla miyokard enfarktüsü (kalp krizi) riskini artırmadığını veya riskin minimal olduğunu göstermiştir. Bu nedenle, kardiyovasküler risk faktörleri taşıyan hastalarda NSAİİ kullanımı zorunlu ise naproksen tercih edilen ajandır.
Prostaglandinler, böbrek kan akımının düzenlenmesinde, özellikle aferent arteriyolün vazodilatasyonunda rol oynar. Naproksen kullanımı bu mekanizmayı bozarak akut böbrek yetmezliği, sıvı tutulumu (ödem) ve hipertansiyonun kötüleşmesine yol açabilir. Kalp yetmezliği, karaciğer sirozu veya önceden mevcut böbrek hastalığı olan hastalar yüksek risk altındadır.
Naproksen, albümine yüksek oranda bağlandığı ve renal yolla atıldığı için çeşitli ilaçlarla etkileşime girer:
Naproksen, araşidonik asit kaskadında görev alan siklooksijenaz-1 (COX-1) ve siklooksijenaz-2 (COX-2) izoenzimlerini reversibl (geri dönüşümlü) olarak inhibe eder. Antiinflamatuar etkisi büyük ölçüde COX-2 inhibisyonuna, gastrointestinal yan etkileri ve anti-trombosit özellikleri ise COX-1 inhibisyonuna bağlıdır.