Para judo
Para judo ya da paralimpik judo, görme engelli ve az gören sporcular için uyarlanmış bir judo branşıdır. Spor, Paralimpik Oyunlar programına erkeklerde 1988 Seul, kadınlarda ise 2004 Atina ile dahil edilmiştir. Para judo, uluslararası düzeyde Uluslararası Görme Engelliler Spor Federasyonu (IBSA) tarafından yönetilir ve temel olarak Uluslararası Judo Federasyonu kurallarının uyarlanmış hâline dayanır.
Tarihçe
Para judo, Paralimpik Oyunlar'da ilk kez 1988 yılında Seul'de düzenlendi. İlk organizasyonda yalnızca erkekler yarıştı. Kadın müsabakaları ise 2004 yılında Atina'da programa eklendi. Böylece judo, Paralimpik programın en köklü dövüş sporlarından biri hâline geldi.
Para judo, yıllar boyunca IBSA'nın görme engelli sporcular için oluşturduğu sınıflandırma sistemi içinde gelişti. Uzun süre B1, B2 ve B3 sınıflarındaki sporcular aynı sıkletlerde yarışırken, güncel sistemde J1 ve J2 sınıfları kullanılmaktadır.
Kurallar
Para judo, temel olarak normal judoyla aynı teknik ve puanlama mantığına dayanır. Amaç, rakibi sırtüstü düşürerek, sabitleyerek ya da pes ettirerek ippon almaktır. Waza-ari ve eşitlik durumunda golden score da uygulanır.
Branşın en belirgin farkı, müsabakaların sporcuların birbirlerinin judogisini kavramış hâlde başlamasıdır. Bu uygulama, görme yetersizliği bulunan sporcuların temasa dayalı biçimde mücadeleye başlamasını sağlar. Para judoda hakemler sporcular sınır çizgisine yaklaştığında jogai uyarısı yapar; alan dışına çıkış bilerek yapılmadığı sürece ceza verilmez.
Karşılaşmalar güncel Paralimpik uygulamada en çok dört dakika sürer. Sporcular, rakibin hareketini büyük ölçüde tutuş, denge, nefes ve gövde teması üzerinden okumaya çalışır.
Sınıflandırma
Para judoda sporcular, görme yetersizliğinin düzeyine göre sınıflandırılır. IBSA'nın güncel sınıflandırmasına göre:
- J1: Binoküler görme keskinliği LogMAR 2,6 ve altında olan sporcuları kapsar.
- J2: Binoküler görme keskinliği LogMAR 1,3 ile 2,5 arasında olan ya da binoküler görme alanı 60 derece veya daha dar olan sporcuları kapsar.
J1 sınıfındaki sporcuların judogisinde, yönlendirme ihtiyacını göstermek amacıyla kırmızı bir işaret bulunur. J2 sınıfı ise kısmen gören sporcuları içerir.
Paralimpik program
Para judo, Paralimpik Oyunlar'da düzenli olarak yer alan branşlardan biridir. Madalya etkinliği sayısı ve sıkletler oyunlara göre değişebilse de, Paris 2024'te toplam 16 madalya etkinliği düzenlenmiştir. Los Angeles 2028 için açıklanan ilk madalya programında da para judo için 16 etkinlik öngörülmüştür.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- 1 2 3 4 "Judo - About". International Paralympic Committee (İngilizce). 16 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2026.
- 1 2 3 4 5 "Paris 2024: Introduction to Para judo". International Paralympic Committee (İngilizce). 22 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2026.
- ↑ "Judo Rules and Downloads". Uluslararası Görme Engelliler Spor Federasyonu (İngilizce). 27 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2026.
- ↑ "Sport week: History of judo". International Paralympic Committee (İngilizce). 2 Haziran 2016. 11 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2026.
- 1 2 "Judo Classification". Uluslararası Görme Engelliler Spor Federasyonu (İngilizce). 7 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2026.
- ↑ "Sport Week: 10 things to know about judo". International Paralympic Committee (İngilizce). 17 Haziran 2021. 30 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2026.
- ↑ "Los Angeles 2028 Medal Events Programme" (PDF). International Paralympic Committee (İngilizce). 3 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Nisan 2026.