Sadgomi

Sadgomi (Gürcüce: სადგომი), tarihî Artani bölgesinde, Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı Tepeler (Komki) köyünün yakınında ortadan kalkmış bir köydür.

Tarihçe

Sadgomi (სადგომი), Gürcüce bir kelime olup canlıların yaşadığı yeri ifade eder. Bu anlamda ev, ahır, in gibi anlamlara gelir.

Sadgomi köyünün bulunduğu tarihî Artani bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Sadgomi köyü, 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde Sadgom (صادكوم) şeklinde geçer. Bu sırada bu yerleşim, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 8 Hristiyan haneden oluşuyor ve hane reislerinin çoğu Gürcü adlarını taşıyordu. Köyde buğday ve arpa tarımı ile arıcılık yapılıyor ve koyun besleniyordu. İki adet su değirmeni bulunuyordu.

Sadgomi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Sadgom (صادكوم) adıyla aynı idarî konuma sahipti. Köy, Hicri 1119 (1707/1708) tarihinde 2.000 akçe vergi karşılığında Ali adında birine tahsis edilmişti.

Osmanlı mufassal defterini yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia, söz konusu deftere düşülen nota dayanarak bu yerleşimin Komki (Tepeler) köyünün yankınında olduğunu yazmıştır. Ancak, 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Ardahan sancağının Ardahan kazasında Komki veya Konki (Конкъ) köyü yer aldığı halde, Sadgomi adında bir köy kaydedilmemiştir. Köyün bu tarihten önce ortadan kalktığı anlaşılmaktadır.

Kaynakça

  1. ↑ 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 188. 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-7362-5
  2. ↑ "სადგომი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 4 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
  3. 1 2 "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 527". 27 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Haziran 2025.
  4. ↑ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: თარგმანი : წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 459". 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Haziran 2025.
  5. ↑ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, s. 128, 304". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Haziran 2025.
  6. ↑ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 262-347". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Haziran 2025.