Terekti Nehri

Terekti Теректi, Қусақ (Kazakça) 铁列克提河, 库萨克 (Çince) Теректы, Кусак (Rusça) — Kaynak, — Ağız, Çin ve Kazakistan
Konum
Ülke(ler)	Çin,  Kazakistan
Eyalet(ler)	Abay (Kaz.)
İlçe(ler)	Çağantogay (Çin), Ürjar (Kaz.)
Fiziksel özellikleri
Kaynak	Kertau 45°46′00″N 82°47′00″E / 45.766667°K 82.783333°D / 45.766667; 82.783333
• rakım	y. 2.923 m (9.590 ft)
Ağız	Jalanaş Gölü 45°36′00″N 82°10′00″E / 45.600000°K 82.166667°D / 45.600000; 82.166667
• rakım	y. 375 m (1.230 ft)
Yükseklik farkı	y. 2.548 m (8.360 ft)
Havza özellikleri

Terekti (Kazakça: Теректi өзенi, Rusça: река Теректы), Çinlileştirilmiş yazılışıyla Tielieketi (Çince: 铁列克提河; pinyin: Tiělièkètí hé), Çin'den Kazakistan'a doğru akan küçük bir nehirdir. Aşağı kısımlarında nehir Kusak (Kazakça: Қусақ, Rusça: Кусак, Çince: 库萨克; pinyin: Kùsàkè) olarak da bilinir. Nehrin büyük bir kısmı, Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde Tarbagatay ili'ne bağlı, Çağantogay İlçesi'nin güneyindeki seyrek nüfuslu dağlık araziden akar. Çin-Kazakistan sınırı geçtikten sonra Abay eyaletinin Ürjar ilçesine giriş yapararak Jalanaş Gölü'nün doğusundaki düz bir çöl arazisine ulaşır. Nehir yatağı genellikle kuruduğundan Jalanaş Gölü'ne nadiren ulaşır.

Nehir yolu

Topografik haritalara göre Terekti, Kertau veya Barlik (巴尔鲁克) Dağları'ndan 45°46′00″K 82°47′00″D / 45.76667°K 82.78333°D / 45.76667; 82.78333 doğar. Terekti, yaklaşık 20 km boyunca güneye doğru akar, 45°39′00″K 82°46′00″D / 45.65000°K 82.76667°D / 45.65000; 82.76667 civarında birkaç nehir kolu katılır ve batıya doğru kıvrılır. Alagöl-Jalanaş Gölü çukuruna ulaşana kadar dar bir vadiden akar. Jalanaş Gölü'nün doğusundaki ovaya 45°37′00″K 82°18′00″D / 45.61667°K 82.30000°D / 45.61667; 82.30000 giriş yaptıktan sonra büyük bir alüvyon yelpazesi oluşturur. Bu bölgede su akışı mevsimseldir, nehir yatağı yılın büyük bölümünde kurudur. Terekti (Kusak) nehrinin genellikle kurak olan nehir deltası, akışın olduğu yıllarda 45°36′00″K 82°10′00″D / 45.60000°K 82.16667°D / 45.60000; 82.16667 civarında Jalanaş Gölü'nün kuzeydoğu köşesine ulaşır.

— Kaynak, — Ağız, Tarbagatay İli (Çin) ve Abay Eyaleti (Kazakistan)

Tarih

Terekti esas olarak Ağustos 1969'da Çin-Sovyet sınırında meydana gelen bir çatışma [en] sebebiyle tanınmaktadır.

1994 yılında imzalanan ortak bir antlaşma ile, modern Çin-Kazakistan sınırını belirlemek için bir Çin-Kazak sınır komisyonu kuruldu. Terekti (Kusak) Nehri'nin her iki tarafına, sınır çizgisini kesin olarak belirleyebilmek için iki adet sınır anıtının yapılmasına karar verildi. Komisyon protokolüne göre, nehrin sağ (kuzey) kıyısına 241/1 numaralı granit anıt 45°37′05.3″K 82°15′37.4″D / 45.618139°K 82.260389°D / 45.618139; 82.260389 ve nehrin sol (güney) kıyısına 242 numaralı betonarme anıt 45°36′57.3″K 82°15′32.2″D / 45.615917°K 82.258944°D / 45.615917; 82.258944 inşa edilmiştir. İki anıt arasındaki mesafe 285.8 m'dir.

İsmin anlamı ve başka yerlerde kullanımı

"Terekti" (Kazakça: теректi), Kazakçada terek (Kazakça: терек) kelimesinden türemiştir. Dolaysıyla "Terekti Nehri" (Kazakça: Теректi өзенi) "Kavak Nehri" anlamına gelmektedir.

"Terekti" Kazakistan'da oldukça yaygın kullanılan bir yer adıdır. Aynı isim ile birkaç köy, başka bir nehir ve bir dağ geçidi bulunmaktadır.

Ayrıca bakınız

• Kazakistan'daki nehirler listesi
• Çin-Kazakistan sınırı [en]

Kaynakça