| Kuantum mekaniği |
|---|
| üzerine bir serinin parçası |
Kuantum mekaniğinin farklı yorumlarından Von Neumann yorumuna göre, dalga fonksiyonunun çökmesi için fizik dışından, gerçekten var olan yeni bir sürecin devreye girmesi gerekir. Buna göre dünya, bilinçli bir zihnin dünyanın bir bölümünü belirsiz durumundan gerçek bir varlığa yükseltmeye karar vermesi dışında, her yerde saf olasılıklar durumunda kalır.
1930'ların başlarında Macar asıllı matematikçi John von Neumann ilgisini gelişmekte olan kuantum fiziğine yöneltti. Von Neumann, Bohr ve Heisenberg'in görece gevşek kavramlarını sağlam bir matematiksel biçime kavuşturdu ve kuantum kuramını Hilbert uzayı denilen matematiksel çerçeveye yerleştirdi. Sonsuz boyutlu Hilbert uzayı, sıradan üç boyutlu uzayın tersine, bir atomun kuantum olasılıklarının tümünü aynı anda içine alabilecek genişliktedir.
Von Neumann, Kuantum Mekaniğinin Matematiksel Temelleri adlı kitabında, pek çok fizikçinin yüzleşmekten çekindiği kuantum ölçüm problemini ele aldı. Kitabında Kopenhag görüşünün dünyayı kuantum varlıkları (olasılık dalgaları) ile klasik ölçüm aletleri (belirgin özellikler taşıyan nesneler) olarak iki parçaya ayırma fikrine karşı çıktı. Von Neumann'a göre dünya tekti ve doğası klasik değil, bütünüyle kuantum-mekanikseldi. Ancak dünya tümüyle kuantum-mekaniksel ise, nesnelerin her an kesin değerler taşıyan gerçek varlıklar olarak değil, olasılık dalgaları olarak betimlenmesi gerekir; bu durumda hiçbir ölçüm sonucu kendiliğinden kesinleşmez.
Von Neumann, bütünüyle kuantum olan bir dünyada ölçüm problemini çözmek için, belirsiz kuantum olasılıklarını kesin sonuçlara çeviren sürecin fiziksel olmayabileceğini ileri sürdü. Dalga fonksiyonunu çöktürebilecek, fiziksel olmayan uygun bir etken ararken, bu rolü üstlenebilecek bilinen tek varlığın bilinç olduğu sonucuna vardı. Bu görüş daha sonra fizikçi Eugene Wigner tarafından geliştirilerek "bilincin çöküşe yol açtığı" yorumu olarak anıldı.
