1568

1568

Eeuwen:	15e eeuw · 16e eeuw · 17e eeuw
Decennia:	1550-1559 · 1560-1569 · 1570-1579
Jaren:	<< · < · 1567 · 1568 · 1569 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen

Ab urbe condita:		2321 MMCCCXXI
Armeense jaartelling:		1017 – 1018 ԹՎ ՌԺԷ – ՌԺԸ
Chinese jaartelling:		4264 – 4265 甲卯 – 乙辰
Christelijke jaartelling:		1568 MDLXVIII
Ethiopische jaartelling:		1560 – 1561
Hebreeuwse jaartelling:		5328 – 5329
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1623 – 1624
- Shaka Samvat		1490 – 1491
- Kali yuga		4669 – 4670
Iraanse jaartelling:		946 – 947 ۹۴۶ – ۹۴۷
Islamitische jaartelling:		975 – 976 ٩٧٦ – ٩٧٥
Maçonnieke jaartelling:		5567 – 5568
Juliaanse kalender van 1568

Het jaar 1568 is het 68e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

9 - De Hugenoten nemen de macht over in La Rochelle.
13 - De Zevenburgse Landdag vaardigt het Edict van Torda uit, waarin alle christelijke denominaties vrijelijk mogen worden verkondigd.
17 - Carlos, de oudste zoon van Filips II, wordt gearresteerd.

februari

7 - Álvaro de Mendaña de Neira landt op Santa Isabel, en ontdekt daarmee de Salomonseilanden.
17 - Verdrag van Adrianopel: De Habsburgers moeten een jaarlijkse schatting betalen aan het Ottomaanse Rijk. Transsylvanië, Moldavië en Walachije worden Ottomaanse vazalstaten.
28 - De hugenoten slaan het beleg voor Chartres.
februari - Willem van Oranje stuurt de Brabantse jonker Jerome Tseraerts naar Engeland om zijn zaak te bepleiten bij koningin Elizabeth.

maart

15 - De hugenoten moeten het Beleg van Chartres opgeven.
23 - Vrede van Longjumeau: Einde van de tweede fase van de Hugenotenoorlogen. Bevestiging van het Edict van Ambroise.

april

Willem van Oranje zet de militaire aanval in met een bevrijdingsleger van huurlingen (Oranjes eerste invasie).
23 - Beleg van Roermond: Jan van Montigny probeert vergeefs de stad Roermond in te nemen.
25 - Slag bij Dalheim: De regeringslegers verslaan Jan van Montigny, die gevangen wordt genomen.

mei

13 - Slag bij Langside: De voormalige Schotse koningin Mary Stuart wordt verslagen door de protestanten onder regent Jacobus Stewart en moet vluchten naar Engeland.
19 - Mary Stuart wordt, aangekomen in Engeland, gearresteerd.
23 - Slag bij Heiligerlee: De opstandelingen onder Lodewijk van Nassau verslaan het regeringsleger onder Jan van Ligne.
28 - Alva verbant Willem van Oranje.

juni

1 - Alva laat achttien Nederlandse edelen in Brussel onthoofden.
5 - Onthoofding van Egmont en Horne: Te Brussel worden Lamoraal van Egmont en Philips van Horne worden op veroordeling voor hoogverraad en majesteitsschennis onthoofd.
24 - Willem van Oranje stuurt twee andere vluchtelingen, Pieter Adriaansz. van der Werff en Adriaan van Swieten, naar Holland om een opstand voor te bereiden.
juni - Beleg van Groningen: Lodewijk van Nassau tracht de stad Groningen in te nemen.

juli

4 - Erik XIV van Zweden trouwt met Karin Månsdotter. Het morganatisch huwelijk met een vrouw van lager stand zorgt voor nieuwe weerstand tegen de toch al impopulaire Erik XIV.
10 - Zeeslag op de Eems: de Watergeuzen verslaan de Hollands-Spaanse vloot onder François van Boshuizen.
12 - Koning Erik XIV van Zweden wordt afgezet door zijn halfbroer Johan III, die tot regent wordt uitgeroepen.
15 - Lodewijk van Nassau geeft het Beleg van Groningen op.
21 - Slag bij Jemmingen: Caspar de Robles en Alva verslaan de opstandelingen onder Lodewijk van Nassau.

september

1 - Bisschopswijding van Cornelius Jansenius, de eerste bisschop van Gent.

oktober

6 - Willem van Oranje steekt bij Obbicht met zijn leger de Maas over.
20 - Slag bij Geldenaken: Alva verslaat met een kleiner, maar beter getraind leger Willem van Oranje, die moet vluchten naar Frankrijk.

november

3? - Convent van Wezel: Notabelen uit de Nederlandse vluchtelingenkerken in Duitsland regelen de (toekomstige) Nederlandse kerkorde.
Slag bij Le Quesnoy

december

24 december - Opstand van Alpujarras: Opstand van Moriscos tegen de Spaans-christelijke heersers in Zuid-Spanje.

zonder datum

Oda Nobunaga verovert Tokio en stelt Ashikaga Yoshiaki aan als shogun.
Hadiwijaya maakt zich onafhankelijk van het sultanaat Demak en sticht het koninkrijk Pajang.
Uluç Ali Pasja zendt een vloot naar Spanje om de islamitische opstandelingen aldaar te steunen. Vanwege stormen keert deze echter onverrichter zake terug.
Oprichting van de Orto botanico di Bologna.
In verband met de militaire situatie krijgen diverse steden in de Nederlanden garnizoenen gelegerd.

Literatuur

Jost Amman: Eygentliche Beschreibung aller Stände auff Erden (Ständebuch)
Jean Bodin: Paradoxes de M. de Malestroit touchant le fait des monnaies et l'enrichissement de toutes choses
Katherina Boudewyns: Een schoon tractaet van der excellenter Deucht der Discretien (vertaling)
Peeter van Coudenberghe: Dispensatorium pharmacorum (geannoteerde vertaling)
Bernal Diáz: Verdadera Historia de la Conquista de Nueva España (als ongepubliceerd manuscript)
Richard Grafton: A Chronicle at Large
Giorgio Vasari: De levens van de grootste schilders, beeldhouwers en architecten (tweede, uitgebreide editie)

Beeldende kunst

Opvolging

Brunswijk-Wolfenbüttel - Hendrik II opgevolgd door zijn zoon Julius
Friesland, Groningen, Drenthe, Overijssel en Lingen (stadhouder) - Jan van Ligne opgevolgd door Karel van Brimeu
Kongo - Henrique I opgevolgd door zijn stiefzoon Álvaro I
Orde van Malta - Jean de la Valette opgevolgd door Pietro del Monte San Savino
Mirandola - Ludovico II Pico della Mirandola opgevolgd door Galeotto III Pico della Mirandola
Moldavië - Alexandru Lăpușneanu opgevolgd door Bogdan IV
metropoliet van Moskou - Filip II opgevolgd door Cyrillus
Nassau-Idstein - Balthasar opgevolgd door zijn zoon Johan Lodewijk I onder regentschap van Johan III van Nassau-Saarbrücken
Nieuw-Spanje (onderkoning) - waarnemend onderkoning Alonso Muñoz opgevolgd door Martín Enríquez de Almanza
Paderborn - Lodewijk Casimir opgevolgd door zijn zoon Filips
Pruisen - Albrecht van Pruisen opgevolgd door zijn zoon Albrecht Frederik
Sicilië (onderkoning) - Carlo d'Aragona Tagliavia (ad interim) opgevolgd door Carlo d'Aragona Tagliavia
Straatsburg - Erasmus Schenk van Limburg opgevolgd door Jan IV van Manderscheid
Württemberg - Christoffel opgevolgd door zijn zoon Lodewijk
Zweden - Erik XIV opgevolgd door zijn halfbroer Johan III

Afbeeldingen

Slag bij Dalheim
Executie van de edelen, 1 juni 1568
Onthoofding van Egmont en Horne
Slag bij Jemmingen
Willem van Oranje steekt de Maas over
Slag bij Geldenaken
Overlijden van Antoon II van Lalaing, graaf van Hoogstraten

Mary Stuart in de Slag bij Langside
sterfbed van prins Carlos van Spanje
Selimiye-moskee, Edirne (bouw begonnen 1568)
Afbeelding uit het 'Ständebuch' van Jost Amman

Geboren

20 januari - Ventura Salimbeni, Italiaans kunstschilder
11 februari - Honoré d'Urfé, Frans schrijver
9 maart - Aloysius Gonzaga, Italiaans geestelijke
28 maart - Johan Polyander van Kerckhoven, Nederlands theoloog
5 april - Urbanus VIII, paus (1623-1644)
21 april - Frederik II van Sleeswijk-Holstein-Gottorp, Duits edelman
28 april - Theodosius II van Bragança, Portugees edelman
11 mei - Christiaan I van Anhalt-Bernburg, Duits edelman
17 mei - Anna Wasa, Zweeds prinses
6 juni - Sophie van Brandenburg, Duits edelvrouw
7 juni - Gerard Corselius, Zuid-Nederlands jurist
25 juni - Gunilla Bielke, echtgenote van Johan III van Zweden
28 juni - Johan van den Sande, Nederlands historicus
1 juli - Filips Sigismund van Brunswijk-Wolfenbüttel, Duits prelaat
7 juli - Richard Burbage, Engels acteur
26 augustus - Antoinette van Lotharingen, Frans edelvrouw
3 september - Adriano Banchieri, Italiaans componist
5 september - Tommaso Campanella, Italiaans wetenschapper
16 oktober - Petrus Molinaeus, Frans theoloog
oktober - Joris van Spilbergen, Nederlands zeevaarder
10 november - Baudouin Cabillau, Zuid-Nederlands schrijver
18 november - August van Brunswijk-Lüneburg, Duits edelman
18 november - Ernst van Solms-Braunfels, Duits edelman
Jan Brueghel de Oude, Zuid-Nederlands kunstschilder
Pieter Both, Nederlands koloniaal bestuurder
Johannes Bureus, Zweeds archivaris
Hendrick Lonck, Nederlands marine-officier
Hendrik I van Longueville, Frans edelman
Michael Maier, Duits alchemist
Juan Martínez Montañés, Spaans beeldhouwer
Hendrik Nobel, Nederlands bestuurder
Emanuel van Portugal, Portugees edelman
Antonio I Álvarez de Toledo y Beaumont, Spaans staatsman
Harboldus Tombergen, Nederlands predikant
Jan van de Velde, Nederlands kalligraaf
Adam van Vianen, Nederlands zilversmid
Johan van Wittenhorst, Nederlands edelman
Barnabe Barnes, Engels dichter en toneelschrijver (jaartal bij benadering)

Overleden

11 januari - Balthasar van Nassau-Idstein (~47), Duits edelman
26 januari - Catherine Grey (27), Engels edelvrouw
15 februari - Hendrik van Brederode (36), Noord-Nederlands edelman
9 maart - Elburg van den Boetzelaer (~57), Nederlands abdis
19 maart - Elizabeth Seymour (~49), Engels edelvrouw
20 maart - Albrecht van Pruisen (77), grootmeester van de Duitse Orde en hertog van Pruisen (1511/1525-1568)
7 april - Onofrio Panvinio (38), Italiaans historicus
14 april - Bartolomé Sebastián de Aroitia (~77), Spaans prelaat en staatsman
19 april - Henri de Nédonchel (~26), Zuid-Nederlands edelman
5 mei - Alexandru Lăpușneanu (~68), woiwode van Moldavië (1552-1561, 1563-1568)
6 mei - Bernardo Salviati (~59), Italiaans kardinaal en militair
8 mei - Nicolaas De Stoop, Zuid-Nederlands schrijver
13 mei - Sophia van Pommeren (~69), echtgenote van Frederik I van Denemarken
15 mei - Anna van Lotharingen (45), Bourgondisch edelvrouw
23 mei - Jan van Ligne (~42), Zuid-Nederlands edelman
23 mei - Adolf van Nassau (27), Noord-Nederlands edelman
1 juni - Dirk van Bronkhorst-Batenburg, Noord-Nederlands edelman
1 juni - Gijsbert van Bronkhorst-Batenburg, Noord-Nederlands edelman
1 juni - Willem Buma, Fries edelman
1 juni - Maximiliaan de Cock van Neerijnen, Noord-Nederlands edelman
1 juni - Jacob van Ilpendam, Noord-Nederlands edelman
1 juni - Jacob Reyvaert, Zuid-Nederlands jurist
2 juni - Jan van Montigny, Zuid-Nederlands edelman
3 juni - Andrés de Urdaneta (69), SpaanBartolomé Sebastián de Aroitias ontdekkingsreiziger
5 juni - Lamoraal van Egmont (45), Noord-Nederlands edelman
5 juni - Willem Key (~51), Zuid-Nederlands kunstschilder
5 juni - Filips van Montmorency (Philips van Horne) (~43), Zuid-Nederlands edelman
11 juni - Hendrik II van Brunswijk-Wolfenbüttel (78), Duits edelman
21 juni - Adolf van der Aa, Zuid-Nederlands edelman
22 juni - Weijn Ockers, Noord-Nederlands beeldenstormer
1 juli - Levinus Lemnius (63), Noord-Nederlands geneeskundige
6 juli - Adolf van Bourgondië-Wakken, Zuid-Nederlands politicus
18 juli - Ottaviano Preconio (~66), Napolitaans prelaat
23 juli - Harman Schinckel (~32), Noord-Nederlands drukker
24 juli - Carlos (23), Spaans prins
15 augustus - Stanislauzs Kostka (17), Pools monnik
16 augustus - Pieter Hellynck (~35), Zuid-Nederlands abt
17 augustus - Pieter van Dekema (~55), Fries edelman
21 augustus - Jean de la Valette (~74), grootmeester van de Orde van Malta
30 augustus - Onofrio Panvinio (~57), Frans bestuurder
14 september - Johannes Casembroot (~43), Zuid-Nederlands edelman
22 september - Barbara Disquis (~86), onecht kind van keizer Maximiliaan I
24 september - Antoon van Stralen (~47), Zuid-Nederlands politicus
29 september - Willem de Volder (~75), Noord-Nederlands humanist
3 oktober - Elisabeth van Valois (23), echtgenote van Filips II
14 oktober - Jakob Arcadelt (~61), Zuid-Nederlands componist
20 oktober - Anton van Bombergen (~36), Zuid-Nederlands geuzenleider
23 oktober - Jan Vleminck (~41), Zuid-Nederlands dichter
12 november - Georg Forster (~58), Duits componist
20 november - Jan Camerlynck (~40), Zuid-Nederlands geuzenleider
11 december - Antoon II van Lalaing (~35), Noord-Nederlands edelman
23 december - Frederik IV van Wied (~50), aartsbisschop van Keulen
28 december - Christoffel (53), hertog van Württemberg
Conrad Badius (~58), Frans drukker
Otto van den Boetzelaer (~38), Noord-Nederlands edelman
Luis Carrillo, Spaans Zuid-Nederlands
Jacob Dircksz., Noord-Nederlands kunstschilder
Ensapa Lobsang Döndrub (~63), Tibetaans geestelijk leider
Andreas Gennepius (~83), Zuid-Nederlands hebraicus
Nicolaas de Hames (~40), Zuid-Nederlands edelman
Henrique I, koning van Kongo (1567-1568)
Lodewijk Casimir van Hohenlohe-Neuenstein (~51), Duits edelman
Casper Kettler (~58), Noord-Nederlands edelman
Filips van Leefdael (~73), Zuid-Nederlands edelman
Hadrianus Marius (~59), Zuid-Nederlands dichter
Dirk Philips (~64), Noord-Nederlands doopsgezindenleider
Obbe Philips (~68), Noord-Nederlands doopsgezindenleider
Luis de Vargas, Spaans kunstschilder
Gendün Tenpa Dargye (~75), Tibetaans geestelijk leider (jaartal bij benadering)
Radja Tupas (~71), Filipijns heerser

Zie de categorie 1568 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.