Knoopjeskorst

Knoopjeskorst
Bacidia schweinitzii
Taxonomische indeling
Rijk: Fungi (Schimmels) Stam: Ascomycota (zakjeszwammen) Onderstam: Pezizomycotina Klasse: Lecanoromycetes Onderklasse: Lecanoromycetidae Orde: Lecanorales Familie: Ramalinaceae
Geslacht
Bacidia De Not. (1846)
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Knoopjeskorst op Wikispecies
Portaal    Biologie Schimmels

Knoopjeskorst (Bacidia) is een geslacht van korstmossen uit de familie Ramalinaceae. Het geslacht werd in 1846 beschreven door de Italiaanse botanicus Giuseppe De Notaris. De typesoort is Bacidia rosella.

Kenmerken

Soorten uit dit geslacht vormen doorgaans een korstvormig thallus en hebben schijfvormige apotheciën. De asci bevatten gewoonlijk acht ascosporen. De ascosporen zijn doorgaans kleurloos, langwerpig tot naaldvormig en hebben meerdere dwarssepten. Vorm en kleur van de apotheciën, de bouw van de rand en de afmetingen van de ascosporen zijn belangrijke determinatiekenmerken.

Taxonomie

Bacidia behoort tot de orde Lecanorales en de familie Ramalinaceae. De naam werd in het verleden ook in ruimere zin (Bacidia sensu lato) gebruikt voor soorten die tegenwoordig tot andere geslachten worden gerekend, waaronder Bacidina, Bellicidia, Aquacidia en Scutula. Moleculair-fylogenetisch onderzoek heeft bijgedragen aan het afbakenen van Bacidia in engere zin (sensu stricto). In 2025 werd ook het geslacht Woessia opnieuw erkend als afzonderlijk van Bacidia en Bacidina.

Verschillende soorten die vroeger onder Bacidia werden geplaatst, worden tegenwoordig als volgt ingedeeld:

• Bonte knoopjeskorst: Bacidia friesiana → Bacidina friesiana;
• Bosknoopjeskorst: Bacidia circumspecta → Scutula circumspecta;
• Gebogen knoopjeskorst: Bacidia populorum → Toninia populorum;
• Regenbaankorst: Bacidia incompta → Bellicidia incompta;
• Waterknoopjeskorst: Bacidia carneoglauca → Aquacidia antricola;
• Bacidia cinnamomea → Bacidina cinnamomea;
• Bacidia clauzadei → Bacidina clauzadei;
• Bacidia dimerelloides → Brasilicia dimerelloides;
• Bacidia campbelliae → Fellhanera fuscatula;
• Bacidia pycnidiata → Bacidina pycnidiata;
• Bacidia squamellosa → Bacidina squamellosa.

Bacidia deludens werd in 2021 voorlopig onder Bacidia beschreven, maar de beschrijvende auteurs beschouwen de soort vermoedelijk als een lid van de Malmideaceae in plaats van de Ramalinaceae. Daarom is deze soort niet in de lijst van Bacidia in engere zin opgenomen.

De Nederlandse naamgeving en de overplaatsingen van de eerstgenoemde Nederlandse soorten zijn onder andere vastgelegd door de Bryologische en Lichenologische Werkgroep (BLWG) en in Buxbaumiella.

Soorten

De onderstaande lijst bevat soorten die onder de naam Bacidia worden behandeld. Soorten die aantoonbaar in een ander geslacht zijn geplaatst en bekende synoniemen daarvan zijn weggelaten. Het totaal is aan verandering onderhevig door taxonomisch onderzoek. Tot de nieuwere beschrijvingen behoren Bacidia fuscopallida uit 2022 en Bacidia subheterochroa uit 2025.

De Nederlandse namen volgen de NDFF Verspreidingsatlas en, voor Veelkleurige knoopjeskorst, een oudere Nederlandse Rode Lijst. Soorten zonder gedocumenteerde Nederlandse naam worden alleen met hun wetenschappelijke naam vermeld.