Georg Nagel

Georg Nagel
Georg Nagel (2022)
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum	24 augustus 1953
Geboorteplaats	Weingarten
Academische achtergrond
Alma mater	Universiteit van Konstanz (1973 – 1979) Albert-Einstein-Gymnasium Ravensburg Universiteit van Frankfurt (1984 – 1988)
Wetenschappelijk werk
Vakgebied	optogenetica
Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde
Jaar	2026
Reden	voor hun ontdekkingen betreffende lichtgestuurde ionkanalen en optogenetica
Samen met	Karl Deisseroth Peter Hegemann
Voorganger(s)	Mary E. Brunkow Fred Ramsdell Shimon Sakaguchi
Website
Portaal    Geneeskunde

Georg Nagel (Weingarten, 24 augustus 1953) is een Duits bioloog en hoogleraar aan de Julius Maximilians-Universiteit. Samen met de Duitser Peter Hegemann en de Amerikaan Karl Deisseroth ontving hij in 2026 de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde voor zijn werk op het gebied van lichtgestuurde ionkanalen.

Biografie

Nagel behaalde in 1973 zijn "Abitur" aan het Albert-Einstein-Gymnasium in Ravensburg en studeerde van 1973 tot 1979 biologie en Biofysica aan de Universiteit van Konstanz. In 1988 promoveerde hij aan het Max-Planck Instituut voor Biofysica in Frankfurt am Main. Als postdoc werkte hij aan de Yale-universiteit en aan de Rockefeller-universiteit.

Van 1992 tot 2004 was Nagel groepsleider aan het Max-Planck Instituut. Sinds 2004 is hij hoogleraar aan de Julius Maximilians-Universiteit in Würzburg - aanvankelijk bij het Instituut voor Moleculaire Plantenfysiologie en Biofysica, en sedert 2019 bij het Instituut voor Fysiologie, afdeling Neurofysiologie. Van 2021 tot eind juni 2026 bekleedde hij de functie van senior hoogleraar aan het Instituut voor Fysiologie.

Werk

Samen met Hegemann onderzocht hij de lichtgevoelige eiwitten van de eencellige alg Chlamydomonas, wat leidde tot de ontdekking van zogeheten "channelrhodopsines", een familie van door licht geactiveerde ionkanalen. Deze ontdekking vormde de basis voor het nieuwe vakgebied van de optogenetica. Begin 1995 toonden Nagel en Ernst Bamberg aan dat wanneer een microbiëel rodopsine (bacteriorodopsine) tot expressie wordt gebracht in dierlijke cellen deze volledig functioneel is en de cellen lichtgevoelig maakt. Deze eiwitten bleken ionkanalen te zijn die rechtstreeks door licht worden geopend.

In 2003 toonde Nagel de functionaliteit van channelrhodopsine-2 (ChR2) aan in een zoogdierlijn; belichting met blauw licht veroorzaakte hierbij een sterke de polarisatie van de membraanpotentiaal. Na deze publicatie, die het principe bewees, werd ChR2 in samenwerking met Karl Deissseroth tot expressie gebracht in neuronen van de hippocampus, zodat specifieke hersencellen lichtgevoelig konden worden gemaakt.

De techniek van optogenetica laat zien hoe zenuwcellen herinneringen, gevoelens en gedrag worden vormgegeven in de hersenen. Andere mogelijkheden zijn het herstel van verloren gezichtsvermogen en de behandeling van de ziekte van Parkinson en andere neurogische aandoeningen door middel van diepe hersenstimulatie. Nagel werkt bovendien specifiek aan de toepassing van optogenetica bij planten.