Karl Deisseroth

Karl Deisseroth
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum	18 november 1971
Geboorteplaats	Boston
Academische achtergrond
Alma mater	Harvard-universiteit Stanford-universiteit Stanford University School of Medicine
Wetenschappelijk werk
Vakgebied	neurowetenschap, bioengineering, psychiatrie, optogenetica
Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde
Jaar	2026
Reden	voor hun ontdekkingen betreffende lichtgestuurde ionkanalen en optogenetica
Samen met	Peter Hegemann Georg Nagel
Voorganger(s)	Mary E. Brunkow Fred Ramsdell Shimon Sakaguchi
Website
Portaal    Geneeskunde

Karl Alexander Deisseroth (Boston, 18 november 1971) is een Amerikaans arts, neurobioloog en bio-ingenieur. Hij is hoogleraar bio-engineering en hoogleraar psychiatrie en gedragswetenschappen aan Stanford-universiteit. Samen met de Duitsers Peter Hegemann en Georg Nagel ontving hij in 2026 de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde voor zijn werk op het gebied van optogenetica.

Biografie

Deisseroth werd geboren in Boston en woonde later in Houston, waar hij in 1988 afstudeerde aan St. John's School. Hij studeerde aan de Harvard-universiteit, waar hij in 1992 zijn Bachelor of Arts in biochemische wetenschappen behaalde. Vervolgens ging hij naar de Stanford-Universiteit, behaalde in 1998 een PhD in neurowetenschappen, gevolgd door een MD in 2000. Zijn medische stage en psychiatrische specialisatie voltooide hij aan de Stanford University School of Medicine.

Sinds 2004 leidt Deisseroth zijn laboratorium aan de Stanford-universiteit. Daarnaast is hij als praktiserend psychiater werkzaam in het Stanford Hospital and Clinics en sinds 2009 verbonden aan het Howard Hughes Medical Institute (HHMI). Tussen 2014 en 2019 was hij adjunct-hoogleraar aan het Karolinska-instituut in Zweden.

In 2023 publiceerde hij een boek getiteld Projections: A Story of Human Emotions waarin hij de oorsprong van menselijke emoties onderzocht aan de hand van persoonlijke ontmoetingen met neuropsychiatrische patiënten.

Academisch onderzoek

Als prominent neurobioloog heeft Deisseroth een sleutelrol gespeeld in de optogenetica, een vakgebied waarvan hij wordt gezien als de grondlegger ervan. Optogenetica is een door Deisseroth ontwikkelde techniek om zenuwcellen met licht aan en uit te zetten. Hiertoe bracht hij de genen van bepaalde algen over in de hersencellen van muizen, die ervoor zorgen dat licht toegediend via glasvezels wordt omgezet in elektrische stroompjes. Hij kon hierdoor met licht van een bepaalde golflengte een bepaalde groep neuronen inschakelen en tegelijkertijd met licht van een andere golflengte een andere groep uitschakelen. Hiermee kunnen neurowetenschappers zien hoe zenuwcellen herinneringen, gevoelens en gedragingen worden vormgegeven in de hersenen.

Deisseroth staat ook bekend om een aparte categorie van technische innovaties. Zijn onderzoeksgroep heeft methoden ontwikkelt voor het scheikundig samenstellen van functionele materialen in biologische weefsels. De eerste vorm van deze methode genaamd CLARITY (acroniem van Clear Lipid-exchanged Anatomically Rigid Immaging/immunostaining Tissue hYdrogel) werd in 2013 door Deisseroth, samen met postdoc Kwanghun Chung, in een artikel beschreven. Deze methode maakt biologisch weefsels postmortum doorschijnend en toegankelijk voor moleculaire sondes door gebruik te maken van hydrogels op basis van acrylamide. CLARITY maakt het mogelijk om eiwit- en nucleïnezuurstructuren in organen, hersenen, de hippocampus of het ruggenmerg driedimensionaal met een hoge resolutie in beeld te brengen.

Erkenning

Voor de ontwikkeling van optogenetica ontving Deisseroth verscheidene internationale onderscheidingen, zoals de Nakasone Award (2010), de Lounsbery Award en de Dickson Prize in Science (2013), de Keio Medical Science Prize (2014), in 2015 de Albany Prize, de Lurie Prize en de Dickson Prize in Medicine en in 2016 de Breakthrough Prize in Life Sciences. Hij ontving ook een BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award in Biomedicine in 2015, samen met Edward Boyden en Gero Miesenböck.

In 2016 ontvingen Deisseroth en Hegemann de Harveyprijs van Technion in Israël "voor hun ontdekking van opsinemoleculen, die betrokken zijn bij het waarnemen van licht in micro-orgamisme, en hun baanbrekende werk in het gebruik van deze opsines om optogenetica te ontwikkelen". Deisseroth ontving vervolgens in 2018 de Kyoto Prize, de hoogste particuliere prijs van Japan, voor "zijn ontdekking van optogenetica en de ontwikkeling van causale systeemneurowetenschappen", waarmee hij de jongste ontvanger van deze prijs tot nu toe werd.

In 2019 wonnen Deisseroth, Hegemann, Boyden en Miesenböck de Warren Alpert Foundation Prize en de Rumford-Prijs. Deisseroth ontving in 2020 de Dr. A.H. Heinekenprijs van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen "voor de ontwikkeling van optogenetica een methode om de activiteit van zenuwcellen met licht te beïnvloeden". Hij kreeg in 2021 de Albert Lasker Award for Basic Medical Research (met Dieter Oesterhelt en Peter Hegemann) en in 2022 mocht Deisseroth zowel de Louisa Gross Horwitz Prize als de Ariëns Kappers Medal in ontvangst nemen.

In 2010 werd Deisseroth verkozen tot lid van het Institute of Medicine en in 2012 tot de Amerikaanse National Academy of Sciences.