Jacob Rens, bekend als Jacques Rens (Amsterdam, 5 december 1916 – Antwerpen, 13 juni 1968), was een Nederlandse verzetsman. Tijdens de Tweede Wereldoorlog behoorde hij met Johan Hendrik Weidner en Edmond Salomon Chait tot de leiding van het ontsnappingsnetwerk Dutch-Paris. Hij onderhield clandestiene verbindingen tussen bezet gebied en Zwitserland en begeleidde vluchtelingen. Op 20 mei 1944 werd hij in Toulouse gearresteerd door de Milice. Op 1 juni ontsnapte hij uit gevangenschap.
Achtergrond en aansluiting bij Dutch-Paris
Rens werd geboren in Amsterdam en woonde later in Antwerpen. Tijdens de oorlog kwam hij als vluchteling uit België. Vanaf de zomer van 1943 behoorde hij tot de belangrijkste medewerkers van Weidner. De op het onderzoek van historica Megan Koreman gebaseerde ledenlijst van Dutch-Paris noemt hem naast Weidner en Chait als lid van de centrale leiding.
Dutch-Paris onderhield ontsnappingsroutes vanuit Nederland via België en Frankrijk naar Zwitserland en Spanje. Het netwerk hielp Joodse vluchtelingen, gezochte verzetsmensen, Engelandvaarders en neergekomen geallieerde vliegers. De hulp omvatte onderdak, voedsel, valse documenten en begeleiding over grenzen. Rens behoorde tot de medewerkers met wie Weidner deze verbindingen opbouwde.
Verbindingen met Zwitserland
Johan Hendrik Weidner in 1967. Rens behoorde vanaf 1943 tot zijn belangrijkste medewerkers.
Rens reisde herhaaldelijk clandestien tussen Parijs en Zwitserland. Daarbij combineerde hij het begeleiden van personen met het overbrengen van berichten over de toestand van het netwerk.
Na de arrestatiegolf van februari 1944 moest Dutch-Paris zijn werkzaamheden aanpassen. Verschillende adressen en verbindingen waren mogelijk bij de Duitse politie bekend geworden. Tegelijkertijd bleven ondergedoken Joden en wachtende vliegers afhankelijk van de hulp van het netwerk.
Volgens Koreman kreeg Rens in deze omstandigheden de opdracht Annette Weidner, een zuster van Johan Hendrik Weidner, naar Zwitserland te begeleiden. Haar zuster Gabrielle was gearresteerd en Annette liep eveneens gevaar. Rens nam ook een verslag over de arrestaties mee.
Voor de reis veranderde hij zijn uiterlijk, liet hij nieuwe valse papieren maken en nam hij geld mee om zo nodig mensen om te kopen. Hij vermeed de gebruikelijke treinen en verblijfplaatsen. Een deel van de tocht naar Zwitserland legden Rens en Annette op ski's af. Annette moest na aankomst wegens uitputting worden opgenomen. Rens bracht verslag uit en keerde vervolgens terug naar bezet gebied om mee te werken aan het herstel van Dutch-Paris.
Arrestatie en ontsnapping
Edmond Salomon Chait in 1973. Met Weidner en Rens vormde hij de centrale leiding van Dutch-Paris.
Op 20 mei 1944 werd Rens met Weidner en andere medewerkers bij een restaurant in Toulouse aangehouden door de Milice, een Franse collaborerende organisatie. De aanhouding berustte aanvankelijk op een persoonsverwisseling: de militieleden meenden een gezochte Franse communist te hebben aangetroffen.
Een van de aangehouden medewerkers wist ter plaatse te ontkomen. Een andere ontsnapte enkele nachten later door uit een raam te springen. Weidner en Rens bleven gevangen. Weidner probeerde hun vrijlating te bereiken door te benadrukken dat zij ongewapende Nederlanders waren. De commandant besloot hen echter aan de Duitsers over te dragen.
Op 1 juni 1944 ontsnapten ook Rens en Weidner. Volgens Koreman hadden zij tijdens hun gevangenschap de welwillendheid van bewakers gewonnen. Die grepen niet in toen de twee via een raam het gebouw verlieten. Vervolgens zochten zij hulp bij een Nederlandse priester. Omdat hun achtervolgers een vlucht naar Spanje verwachtten, weken zij uit naar Zwitserland.
De familie van Madeleine Billot behoorde tot degenen die Rens en Weidner na hun ontsnapping verborgen hielden.
Na de oorlog
Rens overleefde de oorlog. In 1967 werd hij geïnterviewd voor de documentaire Weg naar de vrijheid, meer dan 1080 van Dick Verkijk. Ook Weidner en Chait vertelden daarin over hun ervaringen. De film werd later door Koreman gebruikt bij de presentatie van haar onderzoek naar Dutch-Paris.
Rens overleed op 13 juni 1968 in Antwerpen, op 51-jarige leeftijd.
Megan Koreman, The Escape Line: How the Ordinary Heroes of Dutch-Paris Resisted the Nazi Occupation of Western Europe. Oxford University Press, 2018. ISBN 9780190662271.
.jpg)
