Luigi Bertolini

Jeugdjaren

Luigi Bertolini werd geboren op 13 november 1904 in Busalla, een gemeente in de Italiaanse provincie Genua. Zijn moeder was oorspronkelijk afkomstig uit Alessandria en zijn vader kwam uit Caprino Veronese. Luigi begon op jeugdige leeftijd met werken in de groentenwinkel van zijn oom. Na afloop van de werkdagen werkte hij aan zijn scholing en behaalde uiteindelijk een diploma in kunstnijverheid. In zijn vrije tijd voetbalde Bertolini op straat, in die tijd nog met een bal gemaakt van lappen. Aan het einde van zijn tienerjaren vervulde Bertolini zijn dienstplicht en werd hij onderdeel van het Italiaanse leger.

Na zijn militaire dienst vestigde Bertolini zich bij een vriend in Savona, in het Noord-Westen van Italië. Beide heren werkten als spoorwegarbeider. In diezelfde periode werd Bertolini aanbevolen bij het bestuur van de plaatselijke voetbalclub Savona 1907 FBC. Na een proefwedstrijd gespeeld te hebben kreeg hij een contract aangeboden. Naast de vijfentwintig lire per maand kreeg hij ook een baan bij ILVA. Het bedrijf was de grootste staalproducent van Italië en een van de grootste van Europa. Voetballen deed hij in de Seconda Divisione, toendertijd het tweede niveau. Bertolini begon zijn loopbaan als spits en werd in zijn eerste seizoen topscorer.

Doorbraak bij Alessandria

In de zomer van 1926 werd Bertolini dan ook aangetrokken door eersteklasser Alessandria, dat 1000 lire overhad voor de overgang van de voetballer naar Campo degli Orti. Bertolini moest bij de club gaan fungeren als reserve-spits en kreeg ook een nieuwe baan belooft. De belofte van een nieuwe baan werd echter niet waargemaakt, waardoor Bertolini veel verschillende baantjes had om in deze periode rond te komen. Zo was hij werkzaam als krantenjongen en repareerde hij fietsen. Het was een periode waarin het voetbal in Italie steeds groter en belangrijker werd. De jaargang 1926/27 was dan ook de eerste keer dat het Italiaanse kampioenschap op nationaal niveau werd georganiseerd. Zijn wedstrijden speelde hij echter het grootste deel van het seizoen in het tweede elftal. Op de vijftiende speeldag mocht Bertolini dan eindelijk voor de eerste maal opdraven voor het eerste elftal. Op die dag werd een uitwedstrijd tegen Sampierdarenese met 2–1 verloren. Vanaf dat moment werd hij regelmatig ingezet als linksbuiten en droeg hij bij aan de winst van de Coppa CONI in 1927. Dit bekertoernooi was voor de teams die zich na afloop van de reguliere competitie niet hadden geplaatst voor de eindronde.

Onder leiding van trainer Carlo Carcano vormde Bertolini in de jaren daarna samen met Edoardo Avalle en Giuseppe Gandini een sterk middenveld. Bertolini maakte met Alessandria eind jaren 1920 ook de opkomst van de Serie A mee. In de eerste jaargang 1929/30 sloten Bertolini en zijn ploeggenoten het seizoen af op plek zes, nog altijd de hoogste eindklassering van de club in de Serie A. Hij speelde zijn laatste wedstrijd in het shirt van Alessandria op 14 juni 1931 tegen Bologna. De wedstrijd eindigde in een zware nederlaag (1-6) en Bertolini, die al in onderhandeling was met Juventus over een overgang, werd voor de laatste twee wedstrijden buiten de selectie gelaten.

De Gouden Vijf Jaren

In 1930 maakte trainer Carlo Carcano de overstap van Alessandria naar Juventus, dat vier jaar eerder nog landskampioen was geworden. De trainer nam vanuit zijn selectie enkel Giovanni Ferrari mee naar Turijn, tot teleurstelling van Bertolini. Volgens de Italiaanse journalist Mario Pennacchia wilde hij namelijk graag ook voor Juventus spelen. Het was echter Ferrari zelf die een jaar later zijn trainer verzocht om herenigd te worden met oud-ploeggenoot Bertoni, waarop Juventus maarliefst 150.000 euro op tafel legde om deze wens in vervulling te brengen. Van 1931 tot 1935 pakte Juventus onder leiding van trainer Carcano vijf achtereenvolgende titels.

Deze periode staat in de clubgeschiedenis bekent als Quinquennio d'oro, oftewel de Gouden vijfjarige periode. Naast Bertolini lagen spelers als doelman Gianpiero Combi, Giovanni Ferrari en de Argentijnen Raimundo Orsi en Luis Monti aan de basis van dit succes. Bertolini bleef zes seizoenen bij Juventus, tot 1937. In diezelfde periode bereikte de club vier jaar achtereen de halve finales van de Mitropacup, waarmee het zich schaarde tot de beste teams in Europa van het interbellum. Na zijn vertrek bij Juventus was Bertolini nog drie jaar lang speler/trainer bij het nietige Tigullia, waarmee hij in zijn eerste seizoen promotie afdwong naar de Serie C.

Wereldkampioen in eigen land

In de eerste helft van de jaren 1930 was Bertolini een belangrijke speler bij zowel Juventus als het Italiaanse elftal. In de zomer van 1934 was hij een van de tweeëntwintig spelers opgenomen in de selectie van Italië voor het WK, gehouden in eigen land. Bertolini speelde vier van de vijf wedstrijden mee op het toernooi. Hij miste enkel de wedstrijd tegen Spanje, welk met 1-1 werd gelijkgespeeld. De finale van het toernooi werd uiteindelijk bereikt, waarin Tsjecho-Slowakije de tegenstander was. Bertolini, die samen met Luis Monti en Attilio Ferraris het middenveld vormde, won het duel met 2-1 en mocht zich met het elftal kronen tot Wereldkampioen.

Er zou later veel kritiek zijn op deze tweede editie van het WK, omdat dictator Benito Mussolini het gebruikte als een promotiestunt voor het fascisme. Zo deed in de finale van het toernooi de Zweedse scheidsrechter Ivan Eklind en de rest van het arbitrale trio een Romeinse groet naar Mussolini en zijn kinderen op de tribune. De spelers van de Verenigde Staten brachten de groet zelfs in de achtste finale tegen de Azzurri en een Argentijnse delegatie legde tijdens het toernooi een krans bloemen neer op het graf van de voorouders van de Duce, die steeds meer werd vereerd. Mussolini zelf spaarde kosten noch moeite: hij renoveerde stadions, lokte buitenlandse fans met zeventig procent korting op treinkaartjes en verwende FIFA-afgevaardigden met luxe hotels en diners. Een andere controverse waren een aantal beslissingen van scheidsrechters ten gunste van Italië. Voor hun partijdigheid jegens Italië werden zowel Eklind als de Belg Louis Baert door hun respectievelijke bonden geschorst.

Na afloop van het gewonnen WK kwam Bertolini nog driemaal in actie voor zijn vaderland. Zijn laatste interland vond plaats op 24 november 1935. Het was de slotwedstrijd van de Europabeker, een internationale voetbalcompetitie die gehouden werd door nationale elftallen van Centraal-Europa in de periode 1927-1960. Een gelijkspel tegen Hongarije was voldoende om de derde editie van het toernooi als winnaar af te sluiten. In de zesentwintig duels die Bertolini uitkwam voor zijn vaderland werd er slechts drie keer verloren.

Als speler

Juventus

• Italiaans kampioen (4): 1931/32, 1932/33, 1933/34, 1934/35

Tigullia

• Prima Divisione (1): 1937/38

Italië

• WK voetbal (1): 1934
• Europabeker (1): 1935

Als trainer

Napoli

• Serie B (1): 1949/50