Astronomie of sterrenkunde is de wetenschap die zich bezighoudt met de observatie en verklaring van alle voorwerpen en gebeurtenissen buiten de atmosfeer van de aarde.
Deelgebieden: astrobiologie · astrochemie · astrofysica · gamma-astronomie · kosmologie · planetologie · infraroodastronomie · radioastronomie · röntgenastronomie · submillimeterastronomie
Het gehele ruimte-tijdcontinuüm waarin wij bestaan, tezamen met alle materie en energie wordt omschreven als het heelal, universum of als kosmos in de kosmologie. Volgens sommige wetenschappers ligt het antropisch principe ten grondslag aan het ontstaan van het heelal. Over het algemeen wordt echter aangenomen dat het heelal is ontstaan volgens de big-bangtheorie. Volgens de huidige stand van zaken van deze theorie is het heelal circa 13,7 miljard jaar geleden ontstaan. Deze gegevens komen onder andere van afstandsmetingen tot de verste sterren in het heelal op basis van het licht dat zij uitzenden en de tijd die het licht over deze afstand doet om ons te bereiken. Aangezien de lichtsnelheid echter eindig is, moet ook het heelal, gemeten vanaf het begin der tijden, een eindige afmeting bezitten.
Het theoretische heelal omvat de theoretische modellen die in de kosmologie een mogelijke structuur beschrijven waarin het zichtbare heelal wellicht ingebed ligt. Deze worden behandeld in bijvoorbeeld de verschillende snaartheorieën en de theorie over een mogelijk multiversum.
Uitgelicht astronomie
 |
Jacobus Cornelius Kapteyn (1851–1922) was een Nederlandse astronoom.
Kapteyn gaf op jeugdige leeftijd al blijk van een grote interesse in natuurkunde en toen hij 17 jaar oud was ging hij in Utrecht wis- en natuurkunde studeren. Hij promoveerde in 1875 (Magna Cum Laude) op een proefschrift getiteld Onderzoek der trillende platte vliezen. In 1877 werd hij de eerste hoogleraar sterrenkunde en theoretische mechanica in Groningen.
Uitgelicht heelal
 |
Een planetenstelsel is een verzameling van hemellichamen met minstens twee planeten die door de zwaartekracht van een centrale (al dan niet meervoudige) ster bijeen wordt gehouden. Planetenstelsels worden vernoemd naar deze centrale sterren, hoewel de sterren zelf geen planeten zijn. Zo is bijvoorbeeld het zonnestelsel met 8 planeten naar de Zon vernoemd, en het Gliese 876-stelsel vernoemd naar Gliese 876, rond welke ster 3 planeten cirkelen.
Ons zonnestelsel was het enige bekende planetenstelsel tot in 1992 het bestaan van twee exoplaneten werd bewezen rond de pulsar PSR B1257+12 (namelijk PSR B1257+12A en PSR B1257+12B). Het Upsilon Andromedae-stelsel was in 1999 het eerst ontdekte planetenstelsel rond een hoofdreeksster en dubbelster: 3 planeten (inmiddels 4) bleken in een baan rond Upsilon Andromedae A te zweven.
Wist je dat...
- ... licht in een seconde 299.792.458 meter aflegt? Dit komt erop neer dat licht in één jaar 9.460.730.472.580.800 meter aflegt.
- ... zich in een gemiddeld sterrenstelsel 200.000 tot 400.000 sterren bevinden?
- ... ons zonnestelsel 8 planeten telt: Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus?
- ... Pluto op 24 augustus 2006 zijn status als planeet verloor, die hij 76 jaar lang voerde en nu officieel een dwergplaneet is?
- ... tussen Mars en Jupiter een planetoïdengordel zit?
Mars - ... de Aarde ongeveer 4,57 miljard jaar geleden ontstaan is?
- ... van alle planeten in het zonnestelsel Mars het meest op de aarde lijkt?
- ... Uranus de eerste planeet is die werd ontdekt sedert de uitvinding van de telescoop?
- ... het exacte aantal manen van Saturnus waarschijnlijk nooit bekend zal worden, maar dat er 82 bevestigde manen zijn?
- ... de temperatuur van de kern van de zon rond de 15.000.000°C ligt?
Lijsten over Astronomie
- Astronomie van A tot Z
- Lijst van astronomen
- Lijst van astronomische catalogi
- Lijst van sterrenbeelden
- Lijst van objecten in het zonnestelsel
- Lijst van bergen op de Maan
- Lijst van kraters op de Maan
- Lijst van valleien op de Maan
- Lijst van zeeën op de Maan
- Lijst van bergen op Venus
- Lijst van kraters op Venus
- Lijst van terrae op Venus
- Lijst van quadrangles op Venus
- Lijst van bergen op Mars
- Lijst van catenae op Mars
- Lijst van kraters op Mars
- Lijst van valleien op Mars
- Lijst van vlakten op Mars
- Lijst van planetoïden
- Lijst van planetoïden die met België in verband staan
- Lijst van planetoïden met aan Nederland verbonden namen
- Lijst van manen van Jupiter
- Lijst van sterren
- Lijst van helderste sterren
- Lijst van grootste bekende sterren
- Lijst van dichtstbijzijnde sterren
- Lijst van sterren op 25 tot 50 lichtjaar afstand
- Lijst van sterren op 50 tot 75 lichtjaar afstand
- Lijst van stertypen
- Lijst van novae
- Lijst van planetenstelsels
- Lijst van NGC-objecten
- Lijst van Messierobjecten
- Lijst van planetaire nevels
- Lijst van supernovarestanten
- Lijst van supernovakandidaten
- Lijst van dichtstbijzijnde sterrenstelsels
- Lijst van betekenissen van namen van hemellichamen
- Lijst van grootste optische telescopen
- Lijst van satellieten voor röntgenastronomie
Termen uit de Astronomie
Objecten in het Heelal
Astronomische fenomenen
Instrument van de Astronomie
Vakgebieden binnen de Astronomie
Meewerken
Nieuwe artikelen
- Algemeen
Kleur-kleurdiagram · UBV fotometrisch systeem · Horizontaal coördinatenstelsel · Jansky Lectureship · South Pole Telescope · Kees de Jagerprijs · Schijnbare retrograde beweging · National Radio Astronomy Observatory (NRAO) · Mount Graham International Observatory (MGIO) · Triquetrum · Snelheidsdispersie · SIMBAD · Schmidttelescoop
- Heelal
Beta Pictoris · H-I-gebied · Asgrauwe licht · Algol-veranderlijke · Beta Lyrae-veranderlijke · SMSS J031300.36-670839.3 · Wegloopster
- Personen
Jan Borgman · Frank Israel · Astrid Eeuwes · Thijs de Graauw · Norman Pogson · Marc Klein Wolt · Hugo van Woerden · Karl Ludwig Hencke · Dirk Klinkenberg · Daniel Santbech · David Fabricius
Hier valt meer over te vertellen
Zie ook Beginnetje astronomieAstronomische afstandsmeting - Ariel (maan) - Big Rip - Plutoïde - Oberon (maan) - Ruimtetelescoop - SETI - Supercluster - Sterrenstelsel - Terravorming - Vanallengordels - Virgocluster - Visuele dubbelster - Zwarte dwerg - (1866) Sisyphus - (1462) Zamenhof - 1993 SC - Accretie - Aerobraking - Alenia Spazio - Andromediden - Apogeum - Brennschluss - Canes Venaticiwolk - Cos-B - Dagboog - Ejecta - Hawaïaanse uitbarsting - Helmut Gröttrup - Herbig-Haro object - Herfstpunt - Hydrograaf - IJsdwerg - Interstellaire ruimte - Jan van der Bilt - Komeet Hale-Bopp - Maanlicht - Mars 1 - Mascon - Muliphen - NGC 2440 - Nadir - Oppositie (astronomie) - Parallelcirkel - Perigeum - Perihelium - Phobos 1 - Phobos 2 - Planetaire Nevel Spectrograaf - Quartairgeologie - QuickBird - Ranger 3 - Ranger 4 - S/2004 S3 - S/2004 S4 - S/2004 S6 - Shuttle Radar Topography Mission - Siderische maand - Simon-Garfunkel (planetoïde) - Siriusgroep - Spionagesatelliet - Sterassociatie - Ursiden - Vlak heelal - Wassen (maan) - Winterpunt - Ymir (maan) - Zenitlijn - Zomerpunt - Zwaartekrachtimplosie - Astrodynamica (en)
Gewenste artikelen
Een selectie uit de lijst: Gewenste artikelen - Astronomie
- Algemeen
Aardradius (en) · Astronomische interferometer (en) · Astrogeology Research Program (en) · Astronomische symbolen (en) · Astrophysics Data System (en) · Baryonisch-acoustische oscillaties (en) · Bipolaire outflow (en) · Chinese astronomie (en) · Density wave theory (en) · Donkere halo (en) · Dikke schijf (en) - Dunne schijf (en) · Faber–Jackson-relatie (en) · Galactisch coördinatenstelsel (en) · Hayashi track (en) · Heliospheric current sheet (en) · Imaginaire tijd (en) · Initial mass function (en) · Kleur-magnitudediagram (sterrenstelsels) (en) · Kosmologische afstand (en)
- Personen
France Anne Córdova (en) · Jacqueline van Gorkom (en) · Heidi B. Hammel (en) · George Herbig (en) · Henrietta Hill Swope (en) · Dorrit Hoffleit (en) · Anne Lemaître (en) · Rosaly Lopes (pt/en) · Antonia Maury (en) · Linda A. Morabito (en) · Charlotte Moore Sitterly (en) · Imke de Pater (en) · Mary Proctor (en) · Helen Sawyer Hogg (en) · Iosif Shklovsky (ru/en) · Otto Struve (en) · Dionysius van de Wijnpersse (de) · Maria Zuber (en) · Lotharius Zumbach de Coesfeld (de)
