Portaal:Informatica
Informatica, ook wel computerwetenschappen genoemd, is een vakgebied dat zich bezighoudt met het gebruik van computers en de onderliggende principes ervan om informatie te verwerken, te beheren en te analyseren. In een academische context maakt men vaak onderscheid tussen theoretische informatica, die de wiskundige en logische grondslagen bestudeert, en toegepaste informatica, die zich richt op de implementatie en toepassing in computersystemen.
Informatietechnologie (IT) is een term binnen de informatica en behandelt een groot werkveld in de computertechnologie van hardware, software en computernetwerken. Daarnaast heeft IT ook subcategorieën zoals datawetenschap, databasemanagement, softwareontwikkelaars en informatie- en communicatietechnologie (ICT).
Zie ook: Lijst van afkortingen in de informatica - Lijst van afkortingen in de ICT - Portaal:Computer
Uitgelicht
Ubuntu is een op Debian gebaseerde GNU/Linux distributie die zich van Debian onderscheidt door regelmatige (halfjaarlijkse) nieuwe versies. Ook heeft Ubuntu een sterke focus op vertalingen en toegankelijkheid. De naam komt van het Zuid-Afrikaanse concept Ubuntu, wat zoiets als "menselijk zijn voor anderen" betekent.
Ubuntu wordt gefinancierd door Canonical (eigendom van Mark Shuttleworth). Deze financiering maakt het o.a. mogelijk gratis Ubuntu-cd's te bestellen. Ubuntu gebruikt standaard de GNOME-desktop, maar het is eenvoudig andere desktopomgevingen te installeren. Er is ook een speciale Kubuntu-versie gemaakt door de gebruikersgemeenschap. Deze is bijna hetzelfde, maar gebruikt KDE als desktopomgeving.
De meeste GNU/Linux-distributies vragen om een apart wachtwoord voor de root gebruiker, die systeeminstellingen kan wijzigen. Ubuntu gebruikt echter voor alle systeemtaken sudo (superuserdo), waarna de gebruiker niet het root-wachtwoord moet invullen (de standaard procedure op UNIX systemen) maar zijn/haar eigen wachtwoord. Mac OS X gebruikt ook iets dergelijks.
Ubuntu staat op het moment van schrijven nummer één op Distrowatch.
[bewerk]
Invloedrijke informatici en computerpioniers
Zie ook Lijst van informaticiCharles Babbage, John Backus, Tim Berners-Lee, Alonzo Church, Edgar F. Codd, Seymour Cray, Edsger Dijkstra, Claude Shannon, Grace Hopper, Bill Gates, Steve Gibson, James Gosling, Herman Hollerith, Steve Jobs, Jack Kilby, Gary Kildall, Donald Knuth, Ada Lovelace, Marvin Minsky, Kevin Mitnick, John von Neumann, Clive Sinclair, Richard M. Stallman, Andrew S. Tanenbaum, Linus Torvalds, Alan Turing, Niklaus Wirth, Steve Wozniak, Konrad Zuse, Dennis Ritchie, Margaret Hamilton, Barbara Liskov, Radia Perlman, Guido van Rossum, Frances E. Allen, Alan Kay, Bram Moolenaar
Theoretische informatica
Grondbegrippen
bit, booleaanse algebra, informatietheorie, logica, numerieke wiskunde, Discrete wiskunde, Typetheorie, onvolledigheidsstelling
Berekenbaarheid en complexiteitstheorie
berekenbaarheid, stopprobleem, complexiteitsgraad, lambdacalculus, NP-volledig, recursieve verzameling, Church-Turing-hypothese, stelling van Rice, Turingmachine, Formele methoden
Formele talen en automaten
Backus-Naur-formalisme, Chomskyhiërarchie, Chomsky-normaalvorm, CYK-algoritme, eindigetoestandsautomaat, formele grammatica, reguliere expressie, reguliere taal, Syntaxisboom
Technische informatica
Logische schakelingen
combinatorisch circuit, digitaal, Flipflop, geïntegreerde schakeling, multiplexer, schakelalgebra, volgordeschakeling, FPGA
Microprocessoren
ALU, cache, CISC, CPU, GPU, digitale signaalprocessor, Harvard-architectuur, machinetaal, memory management unit, MIPS-architectuur, pipeline-architectuur, registergeheugen, RISC, superscalaire processor
Computerarchitectuur
computergeheugen, databus, geheugenhiërarchie, kwantumcomputer, Von Neumann-architectuur, Von Neumann-cyclus, Embedded system, System-on-a-chip
Technieken en methoden
Algoritmen en datastructuren
abstract datatype, array, beslissingsboom, data, datacompressie, fouriertransformatie, gelinkte lijst, hashfunctie, heap, sorteeralgoritme, stack, tree, zoekalgoritme
Werking van besturingssystemen
bestandssysteem, interprocescommunicatie, interrupt, kernel, proces, scheduling, semafoor, thread
Computernetwerken
client-servermodel, distributed computing, netwerkprotocol, netwerktopologie, OSI-model, peer-to-peer, Protocol stack, RFC's
Databanksystemen
DBMS, databasenormalisatie, Entity-relationshipmodel, objectgeoriënteerde database, relationele algebra, relationele database, Replicatie (informatica), Big data, Datawetenschap
Basis van het programmeren
broncode, compiler, iteratie, linken, parser, programmeren (imperatief, functioneel, logisch, objectgeoriënteerd, aspectgeoriënteerd, declaratief), programmeertaal, programmeerparadigma, programmeerstijl, recursie, API
Software engineering
Agile-softwareontwikkeling, DSDM, Extreme programming, Model-driven architecture, objectgeoriënteerde analyse, ontwerppatroon, Rational Unified Process, Scrum, softwarearchitectuur, UML, Versiebeheersysteem, Git, softwaretesten, DevOps, Containerisatie, Docker, Kubernetes, WebAssembly
Kunstmatige intelligentie
machinaal leren, Deep learning, Reinforcement learning, Generatieve kunstmatige intelligentie, Groot taalmodel, Prompt engineering, datamining, expertsysteem, fuzzy logic, genetisch algoritme, computationele taalkunde, neuraal netwerk, ontologie, patroonherkenning, regelgebaseerd systeem, robots, semantisch netwerk, softwareagent, spraakherkenning, Turingtest
Toegepaste informatica en toepassingen
Besturingssystemen
Linux, macOS, Microsoft Windows, Unix, Android, iOS, ChromeOS
AIX, AmigaOS, Atari TOS, BeOS, Debian, DOS, DR-DOS, FreeBSD, FreeDOS, Fedora, GNU/Hurd, HP-UX, Irix, Mac OS, Minix, MS-DOS, MPE, MVS, Novell NetWare, OpenBSD, OS/2, IBM i, Palm OS, Plan 9, ReactOS, RISC OS, Solaris, Symbian, TPF, Ultrix, OpenVMS, Ubuntu, Magnussoft ZETA
Netwerken en gedistribueerde systemen
CORBA, draadloos netwerk, DSL, Ethernet, GAN (Global Area Network), Internet, intranet, IPv6, LAN (Local Area Network), MAN (Metropolitan Area Network), PAN (Personal Area Network), Router, SAN (Storage Area Network), SOAP, TCP/IP, Token ring, VPN, WAN (Wide Area Network), wifi, WLAN, Internet der dingen, Cloudcomputing, Virtualisatie, Hypervisor, Containerisatie, AWS
Informatiesystemen
datawarehouse, online analytical processing, business intelligence, business performance management, Datawetenschap, Big data, Informatiemanagement
Programmeertalen
Ada, ABAP, Algol, APL, Assembler, AWK, BASIC, C, C/AL, C++, C#, Objective-C, Clipper, COBOL, D, Eiffel, Erlang, Forth, Fortran, Gambas, Go, Haskell, Inform, Java, JavaScript, Julia, Kotlin, LabVIEW, Lisp, Logo, Machinetaal, ML, Modula-2, ObjectPAL, Object Pascal, Pascal, Perl, PHP, PL/1, PostScript, PowerBASIC, PowerBuilder, Progress, Prolog, PureBasic, Python, Rexx, RPG, Ruby, Rust, Sather, Scala, Scheme, Simula, Smalltalk, Swift, Tcl, TypeScript, VBScript, Visual Basic, Visual FoxPro, Dart, SQL
Opmaak- en beschrijvingstalen
HTML, CSS, LaTeX, Markdown, JSON, YAML, pseudocode, SGML, WML, XML, XHTML
Encryptie en cryptografische technieken
Advanced Encryption Standard, Data Encryption Standard (DES), enigma, PGP, RSA-encryptie, TLS (voorheen SSL), Steganografie, cryptografie
Datacompressie
aritmetische codering, Huffmancodering, Lempel-Ziv-Welch-algoritme (LZW), run-length encoding
Internet en webtechnologie
domeinnaam, DNS, FTP, geschiedenis van het internet, HTTP, HTTPS, webbrowser, website, webserver, wereldwijd web, API
Informatiebeveiliging
Computerbeveiliging, computervirus, computerworm, Malware, Ransomware, Botnet, Rootkit, cryptoanalyse, cryptografie (symmetrisch, asymmetrisch), CRC, DoS-aanval, encryptie, IP-spoofing, man-in-the-middle-aanval, netwerkbeveiliging, pakketfilter, pariteitsbit, personal firewall, phishing, trojaans paard, Multifactorauthenticatie
Systeembeheer en IT-servicemanagement
ITIL, BiSL, ASL, IT-servicemanagement, Informatiemanagement, logging, Tivoli (platform), Microsoft Operations Manager, HP OpenView, IT-audit, DevOps
Bedrijven
Hardware, halfgeleiders en apparatuur
Acer, AMD, Apple Inc., Asus, ATI, BenQ, Canon, Creative Technology, Cooler Master, Dell, Fujitsu Siemens Computers, Hercules Computer Technology, Hewlett-Packard, HPE, IBM, Intel, Iomega, Kyocera, Lenovo, Lexmark, Logitech, NEC, NVIDIA, Océ, Packard Bell, Sun Microsystems, Western Digital, Zalman, ASML, Arm, Broadcom, Cisco, Qualcomm, Samsung
Software, internet en IT-diensten
Adobe, Borland, CA, Google, Alphabet, Microsoft, Meta, Netscape, Novell, Oracle, Ordina, Red Hat, SAP, SCO Group, Symantec, AWS, OpenAI, Salesforce, GitLab, VMware
Gewenste artikelen
Algoritmische leertheorie (en) - Automake (en) - Automatische probleemoplossing - Belsafe - Bestandsomleiding - chroot (d:Q175297) Unix begrip, moeder aller virtualisaties - Complexiteitswetenschap (en), zie ook Complex systeem - Computergebruiker (en) - Digital Signature Algorithm (en) - Dimensionering - Docebo - Dynamisch programmeren - Elliptische-curve Diffie-Hellman-sleuteluitwisselingsprotocol (en) - ETag (en) - G5 TSP - Hungarian Stomp - IAX (en) - IBM Sequoia (en) - IMS VDEX (en) - Kennisrepresentatie (en) - LON-CAPA (en) - LZMA (en) - Mail Submission Agent (MSA, een SMTP mailserver (component) voor uitgaande mail) (en) - Monitoring - Natuurlijke-taalverwerking of verwerking van natuurlijke taal - (en) - OLAT (en) - Open Knowledge Initiative (en) - Open Service Interface Definitions (en) - Overzicht van referentie software (en) - Port address translation (PAT, verwant aan Network address translation) (en) - Post-quantum cryptografie (en) - Primitief-recursieve functie (en) - Privégegevensbescherming - (de) (en) Referentiesoftware (en) - Referentiemanagement-software - (en) - Semantische redeneerder (en) - XTM - Windows 12 - aanvulling nog ontbrekende OASIS standaarden (en) -
Zie ook: Wikipedia:Gewenste artikelen/Vrije software (Vul lijst aan)
Uitbreiding nodig
Zie de categorie Beginnetje informatica.
