Pseudosperma

Pseudosperma
Pseudosperma rimosum
Taxonomische indeling
Rijk:Fungi (Schimmels)
Stam:Basidiomycota (Steeltjeszwam)
Klasse:Agaricomycetes
Onderklasse:Agaricomycetidae
Orde:Agaricales (Plaatjeszwam)
Familie:Inocybaceae
Geslacht
Pseudosperma
Matheny & Esteve-Rav. (2019)
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Schimmels

Pseudosperma is een geslacht van schimmels uit de familie Inocybaceae. De soorten vormen ectomycorrhiza met bomen en struiken. Het geslacht werd in 2019 beschreven door Patrick Brandon Matheny en Fernando Esteve-Raventós op basis van moleculair-fylogenetisch onderzoek. De soorten werden voorheen grotendeels tot het geslacht Inocybe gerekend, met name tot de sectie Rimosae in enge zin. De typesoort is Pseudosperma sororium.

Kenmerken

Soorten van Pseudosperma zijn plaatjeszwammen die doorgaans worden gekenmerkt door een radiaalvezelige tot straalsgewijs gespleten hoed, gladde sporen, dunwandige cheilocystidia en het ontbreken van pleurocystidia. De basidia bevatten geen necropigment. De combinatie van deze kenmerken wordt gebruikt om het geslacht morfologisch te onderscheiden van andere geslachten binnen de familie Inocybaceae.

Uiterlijke kenmerken

De hoed is doorgaans droog en radiaalvezelig. Bij veel soorten ontstaan vanuit het midden naar de rand lopende scheurtjes, waardoor het hoedoppervlak straalsgewijs gespleten (rimose) is. De hoed is meestal niet uitgesproken schubbig, hoewel bij sommige soorten kleine schubjes kunnen voorkomen. De kleur varieert per soort, met onder meer geelachtige, okerbruine, grijsbruine en roodbruine tinten.

De lamellen zijn aanvankelijk meestal lichtgekleurd en worden bij rijping van de sporen bruinig. De lamelsnede kan fijn gewimperd lijken door de aanwezigheid van cheilocystidia.

De steel is doorgaans vezelig en aan de top vaak fijn bepoederd of vlokkig. De verhouding tussen de steellengte en de hoedbreedte verschilt per soort. De steelbasis kan recht of knolvormig verdikt zijn.

De geur is wisselend. Sommige soorten hebben een spermatische geur, terwijl andere aromatisch, honingachtig of nauwelijks waarneembaar ruiken. De geur is daardoor geen algemeen onderscheidend kenmerk van het geslacht.

Microscopische kenmerken

De sporen zijn glad en doorgaans ellipsoïd, eivormig of min of meer boonvormig (phaseoliform). De top is meestal afgerond en het apiculus, het aanhechtingspunt van de spore aan het sterigme, is doorgaans klein en weinig opvallend. De sporenafmetingen en de mate waarin de sporen boonvormig zijn, verschillen per soort.

De basidia zijn meestal knotsvormig en doorgaans viersporig, hoewel bij sommige soorten ook tweesporige basidia voorkomen. Kenmerkend is het ontbreken van necropigmentatie. Slechts af en toe bevatten de basidia geelbruin pigment.

De cheilocystiden, de steriele cellen aan de lamelsnede, zijn doorgaans dunwandig en variëren van cilindrisch tot knotsvormig. Bij sommige soorten kunnen ze ook spoelvormig, flesvormig of kopvormig zijn. Soms zijn ze door secundaire septen in meerdere cellen verdeeld. Ze hebben geen kristalkap zoals die bij veel dikwandige cystiden van Inocybe in enge zin voorkomt. De cheilocystiden worden beschouwd als cellen van subhymeniale oorsprong, mogelijk ontstaan uit gemodificeerde basidia.

Pleurocystiden, cystiden op de zijvlakken van de lamellen, ontbreken. Dit is een belangrijk onderscheid met veel soorten van Inocybe in enge zin, die wel dikwandige, vaak met kristallen bezette pleurocystidia hebben.

Aan de top van de steel kunnen caulocystiden aanwezig zijn. Hun vorm, afmetingen en verspreiding over de steel verschillen per soort.

Ecologie en verspreiding

Soorten van Pseudosperma vormen ectomycorrhiza met uiteenlopende loof- en naaldbomen en andere houtige planten. Ze komen voor in onder meer loofbossen, naaldbossen, parken, lanen en andere boomrijke habitats. Sommige soorten groeien op kalkrijke grond, terwijl andere ook van zandige of voedselarmere bodems bekend zijn. De standplaatsvoorkeur en de mycorrhizapartners verschillen per soort.

Het geslacht heeft een vrijwel wereldwijde verspreiding. Er zijn soorten bekend uit onder meer Europa, Azië, Afrika, Noord-Amerika en Australië. Moleculair onderzoek heeft aangetoond dat verschillende soorten morfologisch sterk op elkaar lijken, waardoor een deel van de soortenrijkdom lange tijd onopgemerkt is gebleven. Voor een betrouwbare afbakening van nauw verwante soorten is daarom vaak DNA-onderzoek nodig.

Soorten

Volgens Species Fungorum omvat het geslacht in oktober 2026 133 geaccepteerde soortnamen. De databank bevat 138 naamrecords onder Pseudosperma, waarvan vijf als synoniemen worden beschouwd. Het aantal geaccepteerde soorten kan veranderen door nieuwe beschrijvingen en taxonomische herzieningen.

De volgende soorten worden door Species Fungorum geaccepteerd:

SoortnaamAuteur(s)Publicatiejaar
Pseudosperma aestivum(Kropp, Matheny & L.J. Hutchison) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma albobrunneumJabeen, Zainab, H. Bashir & Khalid2021
Pseudosperma alboflavellum(C.K. Pradeep & Matheny) Haelew.2020
Pseudosperma amabileBandini, B. Oertel & Wehr2020
Pseudosperma amorisBandini & B. Oertel2020
Pseudosperma araneosum(Matheny & Bougher) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma aranyakumK.P.D. Latha, K.N.A. Raj & Manim.2026
Pseudosperma arenariumY.G. Fan, Fei Xu, Hai J. Li & Vauras2022
Pseudosperma arenicola (Duinspleetvezelkop)(R. Heim) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma aureocitrinum(Esteve-Rav.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma aurivetumOstuni, S. Jakob & Matheny2026
Pseudosperma aurora(Grund & D.E. Stuntz) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma avellaneum(Kobayasi) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma beninenseKaygusuz, Bandini, Rühl, Sarawi, Yorou & M. Piepenbr.2024
Pseudosperma bisporum(Hongo) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma breviterincarnatum(D.E. Stuntz ex Kropp, Matheny & L.J. Hutchison) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma brunneopilosumAïgnon & Y.G. Fan2024
Pseudosperma brunneosquamulosum(K.P.D. Latha & Manim.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma brunneoumbonatumSaba & Khalid2020
Pseudosperma bulbosissimum(Kühner) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma calciphilumM. Sanna, Mua, Porcu, Marc. Casula, A.C. Rinaldi, Mifsud & Garrido-Ben.2024
Pseudosperma californicum(Murrill) Beker & U. Eberh.2023
Pseudosperma cercocarpi(Kropp, Matheny & L.J. Hutchison) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma cerinum(Malençon) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma citrinostipesY.G. Fan & W.J. Yu2020
Pseudosperma colonienseMua, M. Sanna, M. Melis, Marc. Casula, A.N.M. Furtado & A.C. Rinaldi2026
Pseudosperma convivialeCervini, Bizio & P. Alvarado2020
Pseudosperma copriniforme(Reumaux) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma cremeo-ochraceumKaygusuz, Bandini, Rühl, Sarawi, Yorou & M. Piepenbr.2024
Pseudosperma cupreumG.B. Galeotti, Rubini, Para, C. Riccioni & Belfiori2025
Pseudosperma curreyi(Berk.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma dominarienseM. Sanna, Mua, M. Melis, Marc. Casula, A.N.M. Furtado & A.C. Rinaldi2026
Pseudosperma dulcamaroides(Kühner) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma emberizanumBandini, Weholt & B. Oertel2021
Pseudosperma equestreM. Sanna, Mua, M. Melis, Marc. Casula, A.N.M. Furtado & A.C. Rinaldi2026
Pseudosperma fascinosumBandini & B. Oertel2022
Pseudosperma felicisBevilacqua & Cervini2026
Pseudosperma fissuratum(Matheny & Bougher) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma flagellatumM. Sanna, Mua, Marc. Casula, M. Melis, A.N.M. Furtado & A.C. Rinaldi2026
Pseudosperma flavellum (Spitse spleetvezelkop)(P. Karst.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma flavorimosumJabeen & Khalid2020
Pseudosperma franchettiiG.B. Galeotti, Rubini, Para, C. Riccioni & Belfiori2025
Pseudosperma friabile(Matheny & Kudzma) Haelew.2020
Pseudosperma fulvidiscumY.G. Fan, L.N. Zhao & W.J. Yu2022
Pseudosperma fusipes(Bizio, Franchi & M. Marchetti) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma gemellumCarteret & Reumaux2022
Pseudosperma gilvumL. Fan & N. Mao2022
Pseudosperma godfrinioides(Kühner) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma gracilissimum(Matheny & Bougher) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma griseorubidum(K.P.D. Latha & Manim.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma guttuliferum(Kühner) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma himalayense(Razaq, Khalid & Takah. Kobay.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma holoxanthum(Grund & D.E. Stuntz) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma huginiiBandini & U. Eberh.2021
Pseudosperma hygrophorus(Kühner) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma illudens(Matheny, Bougher & G.M. Gates) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma indicumK.P.D. Latha, Haridev & Manim.2023
Pseudosperma ingae(Pegler) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma keralense(K.P.D. Latha & Manim.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma khanspuricumNaseer, Faryad & Khalid2025
Pseudosperma lacteoconicumJ.Z. Xu2026
Pseudosperma laricisL. Fan & N. Mao2022
Pseudosperma lepidotellum(Matheny & Aime) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma littorale(Pegler) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma lobatum(R. Heim) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma luteobrunneum(K.P.D. Latha & Manim.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma macchiiCervini2026
Pseudosperma macrospermum(Hongo) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma maggioriiCagnoli & Cervini2022
Pseudosperma maleolens(Carteret & Reumaux) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma mediterraneum(Kuyper) Bandini, B. Oertel & U. Eberh.2022
Pseudosperma melleumCervini, Bizio & P. Alvarado2020
Pseudosperma melliolens(Kühner) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma merliniiBandini, B. Oertel & U. Eberh.2024
Pseudosperma microfastigiatum(Kühner) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma mimicum(Massee) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma minervaeBandini & G. Bandini2023
Pseudosperma minutulumCervini2022
Pseudosperma musiliiBandini, B. Oertel & Schmidt-St.2023
Pseudosperma nanum(F.H. Møller) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma napaeanumBandini & B. Oertel2020
Pseudosperma neglectum(E. Horak, Matheny & Desjardin) Haelew.2020
Pseudosperma neoumbrinellum(T. Bau & Y.G. Fan) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma niveivelatum(D.E. Stuntz ex Kropp, Matheny & L.J. Hutchison) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma notodryinum(Singer, I.J.A. Aguiar & Ivory) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma obsoletum (Bleke spleetvezelkop)(Quadr.) Valade2020
Pseudosperma occidentale(Kropp, Matheny & L.J. Hutchison) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma olivaceoluteumGaleotti, Rubini, Para, Lezzi, Belfiori & C. Riccioni2026
Pseudosperma orbatum(Malençon) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma pacisBandini, Zitzmann & B. Oertel2024
Pseudosperma pakistanense(Zia Ullah, Jabeen, H. Ahmad & Khalid) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma palaeotropicum(E. Turnbull & Watling) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma pamukkalenseKaygusuz, Bandini & Knudsen2023
Pseudosperma parvisporumAli Abbas, Naseer & Khalid2025
Pseudosperma perlatum (Grijsbruine spleetvezelkop)(Cooke) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma permelliolens(Carteret & Reumaux) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma pinophilumSaba & Khalid2020
Pseudosperma pluviorum(Matheny & Bougher) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma pollucisBandini, Trendel & B. Oertel2024
Pseudosperma polymorphocystidiatumGaleotti, Rubini, Para, Lezzi, Belfiori & C. Riccioni2026
Pseudosperma ponderosumCervini, Bizio & P. Alvarado2020
Pseudosperma pseudocookei(Métrod ex Bon) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma pseudoniveivelatumL. Fan & N. Mao2022
Pseudosperma pseudo-orbatum(Esteve-Rav. & García Blanco) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma pseudoumbrinellum(E. Ludw.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma pusillum(F.H. Møller) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma quercinumNaseer & Jabeen2023
Pseudosperma renisporum(E. Horak) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma rimosum (Geelbruine spleetvezelkop)(Bull.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma rubrobrunneum(K.P.D. Latha & Manim.) Y.G. Fan2022
Pseudosperma salentinumCervini, Bizio & P. Alvarado2020
Pseudosperma schwetzingenseKleine, F. Hampe & M. Scholler2025
Pseudosperma singulareY.G. Fan, L.N. Zhao & W.J. Yu2022
Pseudosperma solareBandini, B. Oertel & U. Eberh.2021
Pseudosperma sororium(Kauffman) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma spectraleBandini & B. Oertel2022
Pseudosperma spurium(Jacobsson & E. Larss.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma squamatum (Populiervezelkop)(J.E. Lange) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma squarrosofulvumKaygusuz, Bandini, Rühl, Sarawi, Yorou & M. Piepenbr.2024
Pseudosperma stramineumKaygusuz, Bandini, Rühl, Sarawi, Yorou & M. Piepenbr.2024
Pseudosperma subfuscum(Kühner) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma subvolvatumM. Sanna, Mua, Porcu, Marc. Casula & A.C. Rinaldi2025
Pseudosperma tiliaeKaygusuz, Bandini, Rühl, Sarawi, Yorou & M. Piepenbr.2024
Pseudosperma transiens(Takah. Kobay.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma triaciculareSaba & Khalid2020
Pseudosperma tropicale(Guzmán) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma umbonatumJabeen, Razzaq, Aqdas, Naseer & Khalid2025
Pseudosperma umbrinellum (Sombere spleetvezelkop)(Bres.) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma ushaeBandini & G. Bandini2022
Pseudosperma validius(Alessio) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma vinosistipitatum(Grund & D.E. Stuntz) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma xanthocephalum(P.D. Orton) Matheny & Esteve-Rav.2019
Pseudosperma yunnanense(T. Bau & Y.G. Fan) Matheny & Esteve-Rav.2019

Zie ook