| Pseudosperma | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Pseudosperma rimosum | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Geslacht | ||||||||||||
| Pseudosperma Matheny & Esteve-Rav. (2019) | ||||||||||||
| ||||||||||||
Pseudosperma is een geslacht van schimmels uit de familie Inocybaceae. De soorten vormen ectomycorrhiza met bomen en struiken. Het geslacht werd in 2019 beschreven door Patrick Brandon Matheny en Fernando Esteve-Raventós op basis van moleculair-fylogenetisch onderzoek. De soorten werden voorheen grotendeels tot het geslacht Inocybe gerekend, met name tot de sectie Rimosae in enge zin. De typesoort is Pseudosperma sororium.
Soorten van Pseudosperma zijn plaatjeszwammen die doorgaans worden gekenmerkt door een radiaalvezelige tot straalsgewijs gespleten hoed, gladde sporen, dunwandige cheilocystidia en het ontbreken van pleurocystidia. De basidia bevatten geen necropigment. De combinatie van deze kenmerken wordt gebruikt om het geslacht morfologisch te onderscheiden van andere geslachten binnen de familie Inocybaceae.
De hoed is doorgaans droog en radiaalvezelig. Bij veel soorten ontstaan vanuit het midden naar de rand lopende scheurtjes, waardoor het hoedoppervlak straalsgewijs gespleten (rimose) is. De hoed is meestal niet uitgesproken schubbig, hoewel bij sommige soorten kleine schubjes kunnen voorkomen. De kleur varieert per soort, met onder meer geelachtige, okerbruine, grijsbruine en roodbruine tinten.
De lamellen zijn aanvankelijk meestal lichtgekleurd en worden bij rijping van de sporen bruinig. De lamelsnede kan fijn gewimperd lijken door de aanwezigheid van cheilocystidia.
De steel is doorgaans vezelig en aan de top vaak fijn bepoederd of vlokkig. De verhouding tussen de steellengte en de hoedbreedte verschilt per soort. De steelbasis kan recht of knolvormig verdikt zijn.
De geur is wisselend. Sommige soorten hebben een spermatische geur, terwijl andere aromatisch, honingachtig of nauwelijks waarneembaar ruiken. De geur is daardoor geen algemeen onderscheidend kenmerk van het geslacht.
De sporen zijn glad en doorgaans ellipsoïd, eivormig of min of meer boonvormig (phaseoliform). De top is meestal afgerond en het apiculus, het aanhechtingspunt van de spore aan het sterigme, is doorgaans klein en weinig opvallend. De sporenafmetingen en de mate waarin de sporen boonvormig zijn, verschillen per soort.
De basidia zijn meestal knotsvormig en doorgaans viersporig, hoewel bij sommige soorten ook tweesporige basidia voorkomen. Kenmerkend is het ontbreken van necropigmentatie. Slechts af en toe bevatten de basidia geelbruin pigment.
De cheilocystiden, de steriele cellen aan de lamelsnede, zijn doorgaans dunwandig en variëren van cilindrisch tot knotsvormig. Bij sommige soorten kunnen ze ook spoelvormig, flesvormig of kopvormig zijn. Soms zijn ze door secundaire septen in meerdere cellen verdeeld. Ze hebben geen kristalkap zoals die bij veel dikwandige cystiden van Inocybe in enge zin voorkomt. De cheilocystiden worden beschouwd als cellen van subhymeniale oorsprong, mogelijk ontstaan uit gemodificeerde basidia.
Pleurocystiden, cystiden op de zijvlakken van de lamellen, ontbreken. Dit is een belangrijk onderscheid met veel soorten van Inocybe in enge zin, die wel dikwandige, vaak met kristallen bezette pleurocystidia hebben.
Aan de top van de steel kunnen caulocystiden aanwezig zijn. Hun vorm, afmetingen en verspreiding over de steel verschillen per soort.
Soorten van Pseudosperma vormen ectomycorrhiza met uiteenlopende loof- en naaldbomen en andere houtige planten. Ze komen voor in onder meer loofbossen, naaldbossen, parken, lanen en andere boomrijke habitats. Sommige soorten groeien op kalkrijke grond, terwijl andere ook van zandige of voedselarmere bodems bekend zijn. De standplaatsvoorkeur en de mycorrhizapartners verschillen per soort.
Het geslacht heeft een vrijwel wereldwijde verspreiding. Er zijn soorten bekend uit onder meer Europa, Azië, Afrika, Noord-Amerika en Australië. Moleculair onderzoek heeft aangetoond dat verschillende soorten morfologisch sterk op elkaar lijken, waardoor een deel van de soortenrijkdom lange tijd onopgemerkt is gebleven. Voor een betrouwbare afbakening van nauw verwante soorten is daarom vaak DNA-onderzoek nodig.
Volgens Species Fungorum omvat het geslacht in oktober 2026 133 geaccepteerde soortnamen. De databank bevat 138 naamrecords onder Pseudosperma, waarvan vijf als synoniemen worden beschouwd. Het aantal geaccepteerde soorten kan veranderen door nieuwe beschrijvingen en taxonomische herzieningen.
De volgende soorten worden door Species Fungorum geaccepteerd:
| Soortnaam | Auteur(s) | Publicatiejaar |
|---|---|---|
| Pseudosperma aestivum | (Kropp, Matheny & L.J. Hutchison) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma albobrunneum | Jabeen, Zainab, H. Bashir & Khalid | 2021 |
| Pseudosperma alboflavellum | (C.K. Pradeep & Matheny) Haelew. | 2020 |
| Pseudosperma amabile | Bandini, B. Oertel & Wehr | 2020 |
| Pseudosperma amoris | Bandini & B. Oertel | 2020 |
| Pseudosperma araneosum | (Matheny & Bougher) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma aranyakum | K.P.D. Latha, K.N.A. Raj & Manim. | 2026 |
| Pseudosperma arenarium | Y.G. Fan, Fei Xu, Hai J. Li & Vauras | 2022 |
| Pseudosperma arenicola (Duinspleetvezelkop) | (R. Heim) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma aureocitrinum | (Esteve-Rav.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma aurivetum | Ostuni, S. Jakob & Matheny | 2026 |
| Pseudosperma aurora | (Grund & D.E. Stuntz) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma avellaneum | (Kobayasi) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma beninense | Kaygusuz, Bandini, Rühl, Sarawi, Yorou & M. Piepenbr. | 2024 |
| Pseudosperma bisporum | (Hongo) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma breviterincarnatum | (D.E. Stuntz ex Kropp, Matheny & L.J. Hutchison) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma brunneopilosum | Aïgnon & Y.G. Fan | 2024 |
| Pseudosperma brunneosquamulosum | (K.P.D. Latha & Manim.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma brunneoumbonatum | Saba & Khalid | 2020 |
| Pseudosperma bulbosissimum | (Kühner) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma calciphilum | M. Sanna, Mua, Porcu, Marc. Casula, A.C. Rinaldi, Mifsud & Garrido-Ben. | 2024 |
| Pseudosperma californicum | (Murrill) Beker & U. Eberh. | 2023 |
| Pseudosperma cercocarpi | (Kropp, Matheny & L.J. Hutchison) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma cerinum | (Malençon) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma citrinostipes | Y.G. Fan & W.J. Yu | 2020 |
| Pseudosperma coloniense | Mua, M. Sanna, M. Melis, Marc. Casula, A.N.M. Furtado & A.C. Rinaldi | 2026 |
| Pseudosperma conviviale | Cervini, Bizio & P. Alvarado | 2020 |
| Pseudosperma copriniforme | (Reumaux) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma cremeo-ochraceum | Kaygusuz, Bandini, Rühl, Sarawi, Yorou & M. Piepenbr. | 2024 |
| Pseudosperma cupreum | G.B. Galeotti, Rubini, Para, C. Riccioni & Belfiori | 2025 |
| Pseudosperma curreyi | (Berk.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma dominariense | M. Sanna, Mua, M. Melis, Marc. Casula, A.N.M. Furtado & A.C. Rinaldi | 2026 |
| Pseudosperma dulcamaroides | (Kühner) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma emberizanum | Bandini, Weholt & B. Oertel | 2021 |
| Pseudosperma equestre | M. Sanna, Mua, M. Melis, Marc. Casula, A.N.M. Furtado & A.C. Rinaldi | 2026 |
| Pseudosperma fascinosum | Bandini & B. Oertel | 2022 |
| Pseudosperma felicis | Bevilacqua & Cervini | 2026 |
| Pseudosperma fissuratum | (Matheny & Bougher) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma flagellatum | M. Sanna, Mua, Marc. Casula, M. Melis, A.N.M. Furtado & A.C. Rinaldi | 2026 |
| Pseudosperma flavellum (Spitse spleetvezelkop) | (P. Karst.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma flavorimosum | Jabeen & Khalid | 2020 |
| Pseudosperma franchettii | G.B. Galeotti, Rubini, Para, C. Riccioni & Belfiori | 2025 |
| Pseudosperma friabile | (Matheny & Kudzma) Haelew. | 2020 |
| Pseudosperma fulvidiscum | Y.G. Fan, L.N. Zhao & W.J. Yu | 2022 |
| Pseudosperma fusipes | (Bizio, Franchi & M. Marchetti) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma gemellum | Carteret & Reumaux | 2022 |
| Pseudosperma gilvum | L. Fan & N. Mao | 2022 |
| Pseudosperma godfrinioides | (Kühner) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma gracilissimum | (Matheny & Bougher) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma griseorubidum | (K.P.D. Latha & Manim.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma guttuliferum | (Kühner) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma himalayense | (Razaq, Khalid & Takah. Kobay.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma holoxanthum | (Grund & D.E. Stuntz) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma huginii | Bandini & U. Eberh. | 2021 |
| Pseudosperma hygrophorus | (Kühner) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma illudens | (Matheny, Bougher & G.M. Gates) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma indicum | K.P.D. Latha, Haridev & Manim. | 2023 |
| Pseudosperma ingae | (Pegler) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma keralense | (K.P.D. Latha & Manim.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma khanspuricum | Naseer, Faryad & Khalid | 2025 |
| Pseudosperma lacteoconicum | J.Z. Xu | 2026 |
| Pseudosperma laricis | L. Fan & N. Mao | 2022 |
| Pseudosperma lepidotellum | (Matheny & Aime) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma littorale | (Pegler) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma lobatum | (R. Heim) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma luteobrunneum | (K.P.D. Latha & Manim.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma macchii | Cervini | 2026 |
| Pseudosperma macrospermum | (Hongo) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma maggiorii | Cagnoli & Cervini | 2022 |
| Pseudosperma maleolens | (Carteret & Reumaux) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma mediterraneum | (Kuyper) Bandini, B. Oertel & U. Eberh. | 2022 |
| Pseudosperma melleum | Cervini, Bizio & P. Alvarado | 2020 |
| Pseudosperma melliolens | (Kühner) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma merlinii | Bandini, B. Oertel & U. Eberh. | 2024 |
| Pseudosperma microfastigiatum | (Kühner) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma mimicum | (Massee) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma minervae | Bandini & G. Bandini | 2023 |
| Pseudosperma minutulum | Cervini | 2022 |
| Pseudosperma musilii | Bandini, B. Oertel & Schmidt-St. | 2023 |
| Pseudosperma nanum | (F.H. Møller) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma napaeanum | Bandini & B. Oertel | 2020 |
| Pseudosperma neglectum | (E. Horak, Matheny & Desjardin) Haelew. | 2020 |
| Pseudosperma neoumbrinellum | (T. Bau & Y.G. Fan) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma niveivelatum | (D.E. Stuntz ex Kropp, Matheny & L.J. Hutchison) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma notodryinum | (Singer, I.J.A. Aguiar & Ivory) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma obsoletum (Bleke spleetvezelkop) | (Quadr.) Valade | 2020 |
| Pseudosperma occidentale | (Kropp, Matheny & L.J. Hutchison) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma olivaceoluteum | Galeotti, Rubini, Para, Lezzi, Belfiori & C. Riccioni | 2026 |
| Pseudosperma orbatum | (Malençon) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma pacis | Bandini, Zitzmann & B. Oertel | 2024 |
| Pseudosperma pakistanense | (Zia Ullah, Jabeen, H. Ahmad & Khalid) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma palaeotropicum | (E. Turnbull & Watling) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma pamukkalense | Kaygusuz, Bandini & Knudsen | 2023 |
| Pseudosperma parvisporum | Ali Abbas, Naseer & Khalid | 2025 |
| Pseudosperma perlatum (Grijsbruine spleetvezelkop) | (Cooke) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma permelliolens | (Carteret & Reumaux) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma pinophilum | Saba & Khalid | 2020 |
| Pseudosperma pluviorum | (Matheny & Bougher) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma pollucis | Bandini, Trendel & B. Oertel | 2024 |
| Pseudosperma polymorphocystidiatum | Galeotti, Rubini, Para, Lezzi, Belfiori & C. Riccioni | 2026 |
| Pseudosperma ponderosum | Cervini, Bizio & P. Alvarado | 2020 |
| Pseudosperma pseudocookei | (Métrod ex Bon) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma pseudoniveivelatum | L. Fan & N. Mao | 2022 |
| Pseudosperma pseudo-orbatum | (Esteve-Rav. & García Blanco) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma pseudoumbrinellum | (E. Ludw.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma pusillum | (F.H. Møller) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma quercinum | Naseer & Jabeen | 2023 |
| Pseudosperma renisporum | (E. Horak) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma rimosum (Geelbruine spleetvezelkop) | (Bull.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma rubrobrunneum | (K.P.D. Latha & Manim.) Y.G. Fan | 2022 |
| Pseudosperma salentinum | Cervini, Bizio & P. Alvarado | 2020 |
| Pseudosperma schwetzingense | Kleine, F. Hampe & M. Scholler | 2025 |
| Pseudosperma singulare | Y.G. Fan, L.N. Zhao & W.J. Yu | 2022 |
| Pseudosperma solare | Bandini, B. Oertel & U. Eberh. | 2021 |
| Pseudosperma sororium | (Kauffman) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma spectrale | Bandini & B. Oertel | 2022 |
| Pseudosperma spurium | (Jacobsson & E. Larss.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma squamatum (Populiervezelkop) | (J.E. Lange) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma squarrosofulvum | Kaygusuz, Bandini, Rühl, Sarawi, Yorou & M. Piepenbr. | 2024 |
| Pseudosperma stramineum | Kaygusuz, Bandini, Rühl, Sarawi, Yorou & M. Piepenbr. | 2024 |
| Pseudosperma subfuscum | (Kühner) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma subvolvatum | M. Sanna, Mua, Porcu, Marc. Casula & A.C. Rinaldi | 2025 |
| Pseudosperma tiliae | Kaygusuz, Bandini, Rühl, Sarawi, Yorou & M. Piepenbr. | 2024 |
| Pseudosperma transiens | (Takah. Kobay.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma triaciculare | Saba & Khalid | 2020 |
| Pseudosperma tropicale | (Guzmán) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma umbonatum | Jabeen, Razzaq, Aqdas, Naseer & Khalid | 2025 |
| Pseudosperma umbrinellum (Sombere spleetvezelkop) | (Bres.) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma ushae | Bandini & G. Bandini | 2022 |
| Pseudosperma validius | (Alessio) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma vinosistipitatum | (Grund & D.E. Stuntz) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma xanthocephalum | (P.D. Orton) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |
| Pseudosperma yunnanense | (T. Bau & Y.G. Fan) Matheny & Esteve-Rav. | 2019 |