Referentieregio

Een referentieregio is in het Vlaams Gewest het kader waaraan intergemeentelijke samenwerkingsverbanden worden getoetst.

Achtergrond

De referentieregio's zijn voortgekomen uit de wens om het lappendeken van informele intergemeentelijke samenwerkingsverbanden, bestaande uit intercommunales en overleggen tussen burgemeesters, te vereenvoudigen. In 2017 werd hiertoe een wetsvoorstel gedaan en in 2021 werd uiteindelijk beslist om Vlaanderen in te delen in 17 bestuurs- of referentieregio's.

Vanwege protest in Limburg tegen een indeling van de provincie in drie regio's, heeft de Vlaamse regering in 2022 besloten dat Limburg als enige provincie één regio mocht blijven. Daardoor kwamen er in Vlaanderen uiteindelijk 15 bestuursregio's tot stand. Op 1 februari 2023 keurde het Vlaams Parlement het decreet over regiovorming goed. Structuren die al bestaan, krijgen tot uiterlijk 31 december 2030 om zich aan te passen. Afvalintercommunales hebben tot 31 december 2036 de tijd zich aan te passen.

In 2026 gaf de gemeente Wetteren aan te willen overstappen van de Regio Gent naar de Denderregio. In mei 2026 gaf het Vlaams Parlement groen licht.

Lijst

De meeste referentieregio's vallen samen met de reeds bestaande arrondissementen. Enkel in Wervik, Hoeilaart, Overijse, Waasmunster en een grotere cluster rond Wetteren (naast Wetteren Oosterzele, Laarne, Herzele, Oosterzele, Sint-Lievens-Houtem en Zottegem) wordt hiervan afgeweken.

Referentieregio's in Vlaanderen
Regio	Provincie	Aantal inwoners (01/01/2024)	Oppervlakte (km²)	Gemeenten	Opmerking
Regio Brugge	West-Vlaanderen	286.616	673,25	Beernem, Blankenberge, Brugge, Damme, Jabbeke, Knokke-Heist, Oostkamp, Torhout, Zedelgem en Zuienkerke	Valt samen met het arrondissement Brugge
Regio Middenkust	West-Vlaanderen	160.032	304,60	Bredene, De Haan, Gistel, Ichtegem, Middelkerke, Oostende en Oudenburg	Valt samen met het arrondissement Oostende
Midwest	West-Vlaanderen	255.129	605,66	Ardooie, Dentergem, Hooglede, Ingelmunster, Izegem, Ledegem, Lichtervelde, Moorslede, Oostrozebeke, Pittem, Roeselare, Staden, Tielt, Wielsbeke en Wingene	Valt samen met de arrondissementen Roeselare en Tielt
Westhoek	West-Vlaanderen	203.057	1.163,16	Alveringem, De Panne, Diksmuide, Heuvelland, Houthulst, Ieper, Koekelare, Koksijde, Kortemark, Langemark-Poelkapelle, Lo-Reninge, Mesen, Nieuwpoort, Poperinge, Veurne, Vleteren en Zonnebeke	Valt samen met de arrondissementen Veurne, Diksmuide en Ieper zonder de stad Wervik
Zuid-West-Vlaanderen	West-Vlaanderen	321.541	449,91	Anzegem, Avelgem, Deerlijk, Harelbeke, Kortrijk, Kuurne, Lendelede, Menen, Spiere-Helkijn, Waregem, Wervik, Wevelgem en Zwevegem	Valt samen met het werkingsgebied van Leiedal
Regio Gent	Oost-Vlaanderen	685.862	1.273,28	Aalter, Assenede, Deinze, Destelbergen, Eeklo, Evergem, Gavere, Gent, Kaprijke, Laarne, Lievegem, Lochristi, Maldegem, Merelbeke-Melle, Nazareth-De Pinte, Sint-Laureins, Sint-Martens-Latem, Wetteren*, Zulte en Zelzate	Valt samen met de arrondissementen Eeklo en Gent zonder de gemeente Oosterzele, maar plus de gemeenten Laarne en Wetteren. Wetteren kreeg in 2026 toestemming om over te stappen naar referentieregio Denderregio
Waasland	Oost-Vlaanderen	301.965	569,94	Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht, Lokeren, Sint-Gillis-Waas, Sint-Niklaas, Stekene, Temse en Waasmunster	Valt samen met het arrondissement Sint-Niklaas plus de gemeente Waasmunster
Denderregio	Oost-Vlaanderen	403.912	585,22	Aalst, Berlare, Buggenhout, Denderleeuw, Dendermonde, Erpe-Mere, Geraardsbergen, Haaltert, Hamme, Lebbeke, Lede, Ninove, Wichelen en Zele	Valt samen met de arrondissementen Aalst en Dendermonde zonder de gemeenten Herzele, Laarne, Sint-Lievens-Houtem, Waasmunster, Wetteren en Zottegem.
Vlaamse Ardennen	Oost-Vlaanderen	199.843	598,86	Brakel, Herzele, Horebeke, Kluisbergen, Kruisem, Lierde, Maarkedal, Oosterzele, Oudenaarde, Ronse, Sint-Lievens-Houtem, Wortegem-Petegem, Zwalm en Zottegem	Valt samen met het arrondissement Oudenaarde plus de gemeenten Herzele, Oosterzele, Sint-Lievens-Houtem en Zottegem
Regio Antwerpen	Antwerpen	1.067.669	984,01	Aartselaar, Antwerpen, Boechout, Boom, Brasschaat, Brecht, Edegem, Essen, Hemiksem, Hove, Kalmthout, Kapellen, Kontich, Lint, Malle, Mortsel, Niel, Ranst, Rumst, Schelle, Schilde, Schoten, Stabroek, Wijnegem, Wommelgem, Wuustwezel, Zandhoven en Zoersel	Valt samen met het arrondissement Antwerpen
Kempen	Antwerpen	479.974	1.360,03	Arendonk, Baarle-Hertog, Balen, Beerse, Dessel, Geel, Grobbendonk, Herentals, Herenthout, Herselt, Hoogstraten, Hulshout, Kasterlee, Laakdal, Lille, Meerhout, Merksplas, Mol, Olen, Oud-Turnhout, Ravels, Retie, Rijkevorsel, Turnhout, Vorselaar, Vosselaar en Westerlo	Valt samen met het arrondissement Turnhout
Rivierenland	Antwerpen	359.299	511,83	Berlaar, Bonheiden, Bornem, Duffel, Heist-op-den-Berg, Lier, Mechelen, Nijlen, Putte, Puurs-Sint-Amands, Sint-Katelijne-Waver en Willebroek	Valt samen met het arrondissement Mechelen
Halle-Vilvoorde	Vlaams-Brabant	631.724	883,59	Affligem, Asse, Beersel, Bever, Dilbeek, Drogenbos, Grimbergen, Halle, Kampenhout, Kapelle-op-den-Bos, Kraainem, Lennik, Liedekerke, Linkebeek, Londerzeel, Machelen, Meise, Merchtem, Opwijk, Pajottegem, Pepingen, Roosdaal, Sint-Genesius-Rode, Sint-Pieters-Leeuw, Steenokkerzeel, Ternat, Vilvoorde, Wemmel, Wezembeek-Oppem, Zaventem en Zemst	Valt samen met het arrondissement Halle-Vilvoorde zonder de gemeenten Hoeilaart en Overijse
Oost-Brabant	Vlaams-Brabant	565.049	1.234,77	Aarschot, Begijnendijk, Bekkevoort, Bertem, Bierbeek, Boortmeerbeek, Boutersem, Diest, Geetbets, Glabbeek, Haacht, Herent, Hoegaarden, Hoeilaart, Holsbeek, Huldenberg, Keerbergen, Kortenaken, Kortenberg, Landen, Leuven, Linter, Lubbeek, Oud-Heverlee, Overijse, Rotselaar, Scherpenheuvel-Zichem, Tervuren, Tielt-Winge, Tienen, Tremelo en Zoutleeuw	Valt samen met het arrondissement Leuven plus de gemeenten Hoeilaart en Overijse
Limburg	Limburg	900.098	2.427,43	Alken, As, Beringen, Bilzen-Hoeselt , Bocholt, Bree, Diepenbeek, Dilsen-Stokkem, Genk, Gingelom, Halen, Hamont-Achel, Hasselt, Hechtel-Eksel, Heers, Herk-de-Stad, Herstappe, Heusden-Zolder, Houthalen-Helchteren, Kinrooi, Lanaken, Leopoldsburg, Lommel, Lummen, Maaseik, Maasmechelen, Oudsbergen, Pelt, Nieuwerkerken, Peer, Riemst, Sint-Truiden, Tessenderlo-Ham, Tongeren-Borgloon, Voeren, Wellen, Zonhoven en Zutendaal	Valt samen met de provincie Limburg

Bronnen, noten en/of referenties

Geert Bourgeois, Witboek Interne Staatshervorming. Vlaams ministerie van Bestuurszaken. Vlaamse Regering (8 april 2011). Geraadpleegd op 21 april 2025.
Marnic De Meulemeester, Witboek Interne Staatshervorming. Verslag namens de Commissie voor Bestuurszaken, Binnenlands Bestuur, Decreetsevaluatie, Inburgering en Toerisme. Nota van de Vlaamse Regering. Vlaams Parlement (24 juni 2011). Geraadpleegd op 21 april 2025.
Geert Bourgeois, Regioscreening bestuurlijke regionale samenwerking in Vlaanderen. Inventarisatie en analyse. Vlaams ministerie van Bestuurszaken. Agentschap Binnenlands Bestuur (april 2012). Geraadpleegd op 21 april 2025.

↑ website VVSG
↑ Het Laatste Nieuws
↑ VRT
↑ Ontwerp van decreet over regiovorming en tot wijziging van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur, Vlaams Parlement
↑ IN KAART: Vlaanderen bestaat uit 15 nieuwe regio's, ontdek waar jouw stad of gemeente ligt, VRT, 1 februari 2023
↑ NWS, VRT, Vlaams Parlement zet licht op groen voor overstap Wetteren naar Denderregio | VRT NWS Nieuws. VRTNWS (27 mei 2026). Geraadpleegd op 1 juni 2026.

[1] website VVSG

[2] Het Laatste Nieuws

[3] VRT

[4] Ontwerp van decreet over regiovorming en tot wijziging van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur, Vlaams Parlement

[5] IN KAART: Vlaanderen bestaat uit 15 nieuwe regio's, ontdek waar jouw stad of gemeente ligt, VRT, 1 februari 2023

[6] NWS, VRT, Vlaams Parlement zet licht op groen voor overstap Wetteren naar Denderregio | VRT NWS Nieuws. VRTNWS (27 mei 2026). Geraadpleegd op 1 juni 2026.