Remaclus

Remaclus
bisschop van Maastricht
Reliëf van Remaclus op het Remaclusschrijn in Stavelot, ca. 1250
Reliëf van Remaclus op het Remaclusschrijn in Stavelot, ca. 1250
Geboren ca. 600 te Aquitanië
Gestorven 673 te Stavelot
Verering Rooms-Katholieke Kerk
Schrijn Remaclusschrijn, Sint-Sebastiaanskerk, Stavelot
Naamdag 3 september
Attributen bisschopsstaf, maquette van kloosterkerk, wolf
Religieuze orde benedictijnenBewerken op Wikidata
Beroep katholiek priester, katholiek theoloogBewerken op Wikidata
Ambt bisschop van Maastricht, abtBewerken op Wikidata
Afbeeldingen
Lijst van christelijke heiligen
Portaal  Portaalicoon   Christendom

Remaclus of Remakel (Aquitanië, ca. 600 - Stavelot, ca. 673) was een Frankisch geestelijke, kloosterstichter, missiebisschop en bisschop van Maastricht. Hij was onder andere abt van Solignac en stichter van de abdij van Stavelot. De feestdag van de heilige Remaclus is op 3 september.

Levensbeschrijving en legende

De oudste hagiografie van Remaclus werd geschreven door een monnik van Stavelot en dateert uit het einde van de negende eeuw, meer dan twee eeuwen na zijn overlijden. Wel zijn er vermeldingen in het Cartularium van Stavelot-Malmédy (ca. 650-670), waarin Remaclus genoemd wordt als abt en/of bisschop, waarbij het bisdom echter onvermeld blijft. De eerste vermelding als bisschop van Maastricht is in de vita van de heilige Trudo, kort na 768 geschreven. Een akte van koning Sigibert III, ondertekend door Remaclus Episcopus Trajectensis, was in de 17e eeuw nog bekend, maar is daarna verloren gegaan.

Volgens de legende werd hij geboren te Besançon, als zoon van de ridder Albutius en diens vrouw Matrina, dochter van de hertog van Savoye. Hij zou een leerling zijn geweest van Sulpitius, bisschop van Bourges. In 624 werd hij monnik in de Keltisch christelijke abdij van Luxeuil. Samen met Eligius van Noyon stichtte hij de abdij van Solignac bij Limoges, waar hij in 632 de eerste abt werd. Theodardus zou er een leerling van hem zijn geweest. Latere leerlingen van Remaclus waren Hadelinus van Celles en Trudo. Die laatste zou hij ontmoet hebben in Zepperen.

Rond 647 trok Remaclus naar de Ardennen, waar hij in 648 de abdij van Stavelot stichtte. Hierna benoemde de Frankische koning Sigibert hem tot bisschop van Maastricht, als opvolger van Amandus. Wanneer hij tot bisschop gewijd werd en wanneer hij werd opgevolgd door Theodardus is niet bekend. Mogelijk was hij missiebisschop, net als zijn voorganger Amandus.

Tussen 671 en 675 stierf Remaclus in Stavelot. Hij werd begraven in het klooster van Stavelot. Op 25 juni 680 liet abt Godwin relieken van de kloosterstichter in het altaar van de kloosterkerk plaatsen, die drie weken eerder was ingewijd. Deze elevatio ofwel "verheffing tot de eer der altaren" stond in de middeleeuwen gelijk met een heiligverklaring.

Zijn graf zou in 1042 zijn herontdekt. Wat er over was van zijn gebeente werd toen vermoedelijk in een reliekschrijn geplaatst, het eerste Remaclusschrijn. In de 12e eeuw werd het schrijn waarschijnlijk vernieuwd, waarna het werd opgenomen in een spectaculair zilveren altaarstuk, het Remaclusretabel. Rond het midden van de 13e eeuw werden zijn relieken opnieuw overgebracht naar een nieuw schrijn, dat zich nu bevindt in de Sint-Sebastiaanskerk in Stavelot.

In 2015 werd door archeologen tijdens opgravingen op het terrein van de abdijkerk een vermoedelijk 7e-eeuwse sarcofaag gevonden, die onmiddellijk met Remaclus in verband werd gebracht. Dit vermoeden kon wetenschappelijk niet worden bevestigd; het bleek om een deel te gaan van een in 1980 opgegraven sarcofaag, die door de vondst van een loden grafplaat met inscriptie geïdentificeerd was als het graf van de in 836 overleden abt Ando (Audon).

Nalatenschap

Beeldende kunst

Beelden en schilderijen van Sint-Remaclus bevinden zich in vele kerken in Nederland, België, Luxemburg, Duitsland en elders.

Reliekhouders en kunstvoorwerpen

In de Sint-Sebastiaanskerk in Stavelot bevindt zich het reliekschrijn van Remaclus uit ca. 1250. Dit schrijn had een 12e-eeuwse voorganger, die verloren is gegaan. Beide schrijnen waren onderdeel van het spectaculaire, door abt Wibald van Stavelot gestichte Remaclusretabel, waarvan slechts een 17e-eeuwse tekening en enkele fragmenten bewaard gebleven zijn. Remaclus is ook enkele malen afgebeeld op het Hadelinusschrijn in Wezet (Visé).

Kerken

In Oost-België, maar ook in het aangrenzende buitenland, zijn diverse kerken aan de heilige Remaclus gewijd.

Zie de categorie Saint Remaclus van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Voorganger:
Amandus		 Bisschop van Maastricht
±650 - ±660		 Opvolger:
Theodardus