Uithuizen

**Uithuizen**
Oethoezen
Plaats in Nederland
	(Details) (Details)
	;
Situering
Provincie	Groningen
Gemeente	Het Hogeland
Coördinaten	53° 24′ NB, 6° 41′ OL
Algemeen
Oppervlakte	33,11 km²
- land	32,74 km²
- water	0,37 km²
Inwoners ; (2023-01-01)	5.520 ; (169 inw./km²)
Woningvoorraad	2.842 woningen
Overig
Postcode	9980 - 9981
Netnummer	0595
Woonplaatscode	3483
Website	Officiële website
Foto's
	De Menkemaborg in Uithuizen
Portaal	Nederland

Uithuizen (Gronings: Oethoezen) is een dorp in de gemeente Het Hogeland in de Nederlandse provincie Groningen. De plaats ligt op het Hogeland, aan het uiteinde van het Boterdiep.

Uithuizen is over de weg onder meer bereikbaar via de provinciale wegen 363 en 999. Ook beschikt het dorp over een treinstation aan de spoorlijn van Groningen naar Eemshaven.

Geschiedenis

De naam Uithuizen betekent huizen uit de wierde, dat wil zeggen de eerste huizen die niet op, maar naast de wierde Brunwerd zijn gebouwd. Brunwerd kreeg hierdoor de naam Oldorp (het oude dorp). De kern van Uithuizen bestaat uit een langgerekte wierde die vanouds Oprijp werd genoemd. Bij Uithuizen hebben de steenhuizen en borgen Almersma, Aylbada, Engersum, Ringeweer en Takuma gestaan. De belangrijkste borg was echter de nog altijd bestaande Menkemaborg.

Tot 1979 was Uithuizen de hoofdplaats van een gelijknamige gemeente, waartoe ook de dorpen, gehuchten en buurtschappen Bovenhuizen, Katershorn, 't Lage van de Weg, Moeshorn, Oldorp, Oudedijk en Valom (gedeeltelijk) behoorden. Bij een gemeentelijke herindeling in 1979 werd de gemeente Uithuizen opgeheven en met de gemeente Uithuizermeeden samengevoegd tot Hefshuizen. Deze gemeente werd in 1992 hernoemd naar Eemsmond. Sinds 2019 is Uithuizen onderdeel (en bestuurscentrum) van de fusiegemeente Het Hogeland.

Bezienswaardigheden

In Uithuizen staat de Menkemaborg, de best bewaarde^[bron?] borg in het Groninger landschap en de laatste die Uithuizen nog rijk is.
De Hervormde Jacobikerk (13e eeuw) te Uithuizen huist een van de best bewaard gebleven orgels van Arp Schnitger, het Arp Schnitgermonument herinnert aan deze orgelbouwer.
De Jacobus de Meerderekerk (1860) is de oudste neogotische kerk van Groningen.
Verder valt er te bezichtigen de koren- en pelmolen De Liefde, gebouwd in 1866. De voorganger van deze molen wordt reeds vermeld in de 15e eeuw; ook de 16e eeuw zijn meerdere vermeldingen bekend.
In de omgeving van Uithuizen zijn veel herenboerderijen te zien uit de bloeitijd van de Ommelander landbouw.
Museum Eddy Roos
Haven in het centrum van Uithuizen

De Jacobus de Meerderekerk, gebouwd tussen 1858 en 1861
De 13e-eeuwse Kerk van Uithuizen
Doopsgezinde kerk uit 1868
Molen de Liefde
Het gemeentehuis uit 1909 naar ontwerp van Adrianus van Wissen.

Rijksmonumenten

Lijst van rijksmonumenten in Uithuizen

Sport en recreatie

Door Uithuizen loopt de Europese wandelroute E9, ter plaatse ook Noordzeepad of Wad- en Wierdenpad geheten.
De Jacobus de Meerderekerk is het startpunt van het Jacobspad naar Hasselt, eerste deel van de pelgrimsroute vanuit Groningen en Drenthe naar Santiago de Compostella.
Uithuizen kent ook een voetbalvereniging: Noordpool UFC.
Uithuizen kent één fanfare. Muziekvereniging B&O Uithuizen.
In 2020 werd de bouw van de haven in Uithuizen afgerond. Hierdoor kunnen bootjes aanmeren in het centrum en ontstaat er extra horeca.

Faciliteiten

Uithuizen kent drie supermarkten: Een Jumbo, Lidl en een Albert Heijn.
In Uithuizen kunnen er fietsen worden gehuurd bij Lietmeijer Tweewielers.
In Uithuizen is er een wasserij: Wasbox Uithuizen.
Uithuizen kent een zwembad: Zwembad de Dinge.
Uithuizen heeft een camping: Camping Maarlandhoeve.
Uithuizen kent drie basisscholen en een middelbare school.
Uithuizen kent drie kappers en een barbershop.
In Uithuizen is er een groot aanbod van diverse winkels.
In Uithuizen staat de Menkemaborg.
Uithuizen heeft een sportcentrum: De Mencke.
In Uithuizen zijn er verschillende restaurants.
In Uithuizen zijn er twee huisartsen, een dierenarts en een tandarts.

Geboren in Uithuizen

Gerhard Alberda van Menkema (1764-1828), politicus
Goosen Geurt Alberda (1766-1830), jonker en politicus
Frederik Engel Jeltsema (1879-1971), beeldhouwer, medailleur en kunstschilder
Jan Peutz (1886-1957), internist
Frits Peutz (1896-1974), architect
Ludolf Jan Zandt (1900-1970), burgemeester
Ite Boerema (1902-1980), chirurg en hoogleraar in de heelkunde aan de Universiteit van Amsterdam en grondlegger van de hyperbare zuurstoftherapie
Dirk Haitsma (1922-1996), politicus
Jan Bultena (1927-2016), politicus
Seth Gaaikema (1939-2014), cabaretier, musicalschrijver en vertaler
Siemon Reker (1950), streektaalfunctionaris en hoogleraar Groninger Taal en Cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen
Johannes Frieling (1953), oud-wethouder van de gemeente Tynaarlo
Jan Glas (1958), beeldend kunstenaar, schrijver, dichter, fotograaf en redacteur van het Groningse tijdschrift Krödde
Dick Bolt (1960), trombonist en dirigent
Rick Paul van Mulligen (1981), acteur
Siemen Mulder (1983), voetbalscheidsrechter
Christian Mulder (1990), voetbalscheidsrechter

Zie ook

Referenties

1 2 3 4 5 Tabel: Bevolking; maandcijfers per gemeente en overige regionale indelingen, 1 januari 2023, Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen

Externe links

Zie de categorie Uithuizen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

[CBS_Kerncijfers_wijken_en_buurten_2023-1] 1 2 3 4 5 Tabel: Bevolking; maandcijfers per gemeente en overige regionale indelingen, 1 januari 2023, Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen