Satyrinae

Zandoogjes
	Zomererebia; (Erebia aethiops)
Taxonomische indeling
Rijk:	Animalia (Dieren)
Stam:	Arthropoda (Geleedpotigen)
Klasse:	Insecta (Insecten)
Orde:	Lepidoptera (Vlinders)
Superfamilie:	Papilionoidea
Familie:	Nymphalidae
Onderfamilie
	Satyrinae; Boisduval, 1833
	Afbeeldingen op Wikimedia Commons
	Zandoogjes op Wikispecies
Portaal	Biologie ; Insecten

Zandoogjes (Satyrinae) zijn een onderfamilie van vlinders uit de familie van de Nymphalidae.

De groep werd voorheen wel als een zelfstandige familie beschouwd (de Satyridae) in de superfamilie van de Papilionoidea (dagvlinders).

Geslachtengroepen en geslachten

De volgende indeling in geslachtengroepen en geslachten volgt die van de Nymphalidae Systematics Group.

Satyrini Boisduval, 1833

Amathusiini Moore, 1894

Brassolini Boisduval, 1836

Dirini Verity, 1953
- Dira Hübner, 1819
  - = Leptoneura Wallengren, 1857
- Aeropetes Billberg, 1820
  - = Meneris Doubleday, 1844
- Dingana van Son, 1955
- Paralethe van Son, 1955
- Tarsocera Butler, 1899
  - = Cassus van Son, 1955
- Torynesis Butler, 1899
  - = Mintha van Son, 1955

Elymniini Herrich-Schäffer, 1864
- Elymniina
  - Elymnias Hübner, 1818
    - = Didonis Hübner, 1819
    - = Dyctis Boisduval, 1832
    - = Agrusia Moore, 1894
    - = Bruasa Moore, 1894
    - = Melynias Moore, 1894
    - = Mimadelias Moore, 1894
  - Elymniopsis Fruhstorfer, 1907

Haeterini Herrich-Schäffer, 1862
- Cithaerias Hübner, 1819
  - = Callitaera Butler, 1868
- Dulcedo d'Almeida, 1951
- Haetera Fabricius, 1807
  - = Oreas Hübner, 1807
  - = Maniola Rafinesque, 1815 non Maniola Schrank, 1801 (Satyrini)
  - = Hetaera Hoffmannsegg, 1818
  - = Pselna Billberg, 1820
- Pierella Westwood, 1851
  - = Pieris Hübner, 1819
  - = Antirrhaea Westwood, 1851
- Pseudohaetera Brown, 1942
  - = Paradulcedo Constantine, 1992

Melanitini Reuter, 1896
- Melanitis Fabricius, 1807
  - = Hipio Hübner, 1819
  - = Cyllo Boisduval, 1832
- Cyllogenes Butler, 1868
- Gnophodes Doubleday, 1849
- Manataria Kirby, 1904
- Parantirrhoea Wood-Mason, 1881

Morphini Newman, 1834 – Morpho's

Zetherini Reuter, 1896
- Zethera Felder, 1861
  - = Amechania Hewitson, 1861
- Callarge Leech, 1892
- Ethope Moore, 1866
  - = Theope Moore, 1857 non Theope Doubleday, 1847 (Riodinidae; prachtvlinders)
  - = Sita Herrich-Schäffer, 1864
  - = Anadebis Butler, 1867
  - = Euploeamima Holland, 1887
- Neorina Westwood, 1850
  - = Hermianax Fruhstorfer, 1911
- Penthema Doubleday, 1848
  - = Paraplesia Felder & Felder, 1862
  - = Isodema Felder & Felder, 1863

Stamboom

Het onderstaande cladogram geeft de verwantschappen tussen de geslachtengroepen van deze onderfamilie aan, zoals die volgens Marin et al. (2011) moeten worden gezien:

Satyrinae

	Morphini

	Brassolini

	Melanitini

	Dirini

	Amathusiini

	Zetherini

	Elymniini

	Haeterini

	Satyrini

Afbeeldingen

Amiga arnaca
Cithaerias andromeda spp. esmeralda ♂
Cithaerias pireta spp. aurorina ♂
Elymnias vasudeva
Enodia anthedon
Zomererebia
(Erebia aethiops) ♂
(Italië)
Amandeloogerebia
(Erebia alberganus)
Gewone glanserebia
(Erebia cassioides spp. arvernensis)
Parelsnoerbergerebia
(Erebia claudina)
Erebia dromus
(Italië)
Grote erebia
(Erebia euryale)
Gewone zijde-erebia
(Erebia gorge)
Boserebia
(Erebia ligea)
Faunis menado
Kleine heivlinder
(Hipparchia statilinus)
Melanitis leda
Morpho deidamia deidamia ♂
Morpho didius ♂
Gletsjervlinder
(Oeneis glacialis)
Baltische toendravlinder
(Oeneis jutta) ♂
(Litouwen)
Bont zandoogje
(Pararge aegeria)
Pseudeuptychia herseis
(Ecuador)
Oranje zandoogje
(Pyronia tithonus)
Tisiphone abeona
Ypthima baldus

Bronnen, noten en/of referenties

Lamas, G., 2004. Atlas of Neotropical Lepidoptera; Checklist: Part 4A; Hesperioidea-Papilionoidea.
Lamas, G., 2010. Nomenclatural notes on Satyrinae (Lepidoptera: Nymphalidae). SHILAP Revista de lepidopterologia 38(150): 197-204.

1 2 Satyrinae. nederlandsesoorten.nl. Nederlands Soortenregister. Geraadpleegd op 16 juli 2026.
↑ Satyrinae. eu-nomen.eu. Pan-European Species directories Infrastructure (PESI) - Fauna Europaea. Geraadpleegd op 29 juli 2026.
↑ (en) Nymphalidae Classification. nymphalidae.net. Nymphalidae Systematics Group. Gearchiveerd op 24 juli 2015. Geraadpleegd op 16 juli 2026.
↑ The Genera of Nymphalidae op Nymphalidae.net, de website van de Nymphalidae Systematics Group.
↑ (en) Marín, M. A., Peña, C., Freitas, A. V. L., Wahlberg, N., Uribe, S. I. (2011). From the Phylogeny of the Satyrinae Butterflies to the Systematics of Euptychiina (Lepidoptera: Nymphalidae): History, Progress and Prospects. Neotropical Entomology 40: 1–13. ISSN:1519-566X. DOI:10.1590/S1519-566X2011000100001.

[NL-1] 1 2 Satyrinae. nederlandsesoorten.nl. Nederlands Soortenregister. Geraadpleegd op 16 juli 2026.

[2] Satyrinae. eu-nomen.eu. Pan-European Species directories Infrastructure (PESI) - Fauna Europaea. Geraadpleegd op 29 juli 2026.

[3] (en) Nymphalidae Classification. nymphalidae.net. Nymphalidae Systematics Group. Gearchiveerd op 24 juli 2015. Geraadpleegd op 16 juli 2026.

[4] The Genera of Nymphalidae op Nymphalidae.net, de website van de Nymphalidae Systematics Group.

[Marin2011-5] (en) Marín, M. A., Peña, C., Freitas, A. V. L., Wahlberg, N., Uribe, S. I. (2011). From the Phylogeny of the Satyrinae Butterflies to the Systematics of Euptychiina (Lepidoptera: Nymphalidae): History, Progress and Prospects. Neotropical Entomology 40: 1–13. ISSN:1519-566X. DOI:10.1590/S1519-566X2011000100001.