څ

Arabska litera Ḥāʾ z trzema kropkami u góry
	څ
	; Arabska litera Ḥāʾ z trzema kropkami u góry
	Informacje podstawowe
Postać izolowana	څ‬
Postać początkowa	څـ‬‬‬
Postać środkowa	ـڅـ‬‬‬
Postać końcowa	ـڅ‬‬‬
Podstawowe pismo	arabski
Podstawowy alfabet	ormuri(inne języki), paszto, ful
	Pochodzenie
Oparty na grafemie	Ḥāʾ
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Arabska litera Ḥāʾ z trzema kropkami u góry (څ‬) – dodatkowa litera alfabetu arabskiego, która jest używana w językach ormuri(inne języki), paszto i ful.

Zastosowanie

W XIX wieku litera występowała w albańskim systemie pisma elifba(inne języki), zwłaszcza w podręcznikach autorstwa Dauta Boriçiego z 1869 roku.

W piśmie języka paszto oznacza spółgłoskę zwarto-szczelinową dziąsłową bezdźwięczną [t͡s]. Jednakże wymowa jest w dużym stopniu zależna od dialektu i na północy obszaru językowego Pasztunów ma tendencję do używania bezdźwięcznej spółgłoski szczelinowej (s). Aż do reformy ortografii afgańskiej z 1936 roku litera ta oznaczała również dźwięczną afrykatę dziąsłową, kiedy to dla tego fonemu wprowadzono osobną literę – ځ‬.

W 1913 roku Arensdorff wskazał, że w niektórych manuskryptach języka ful litera była używana do reprezentowania spółgłoski iniektywnej dziąsłowo dźwięcznej [ɗ].

Postać:	izolowana	końcowa	środkowa	początkowa
Wygląd:	څ‬	ـڅ‬	ـڅـ‬	څـ‬

Litera څ‬, w formie Unicode, została wprowadzona w czerwcu 1993 roku pod nazwą "U+0681", wraz z wprowadzeniem Unicode 1.1..

Znak	څ
Nazwa w Unikodzie	Arabic Letter Hah with Three Dots Above
Kodowanie	dziesiątkowo	szesnastkowo
Unicode	1669	U+0685
UTF-8	218 133	da 85
Odwołania znakowe SGML	څ	څ

↑ Bardhi 2009 ↓, s. 374.
↑ prof. dr. Njazi Kazazi: Daut ef. Boriçi – Personalitet i shquar i historisë, kulturës dhe i arsimit shqiptar. [w:] Zani i Naltë [on-line]. 26 maja 2014. [dostęp 2026-05-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-05-13)]. (alb.).
↑ Pashto (پښتو). omniglot.com. [dostęp 2026-05-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-28)]. (ang.).
↑ Paszto Alphabet. mylanguages.org. [dostęp 2026-05-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-12-15)]. (ang.).
↑ Penzl 1954 ↓, s. 80.
↑ MacKenzie 1997 ↓, s. 138.
↑ Arensdorff 1913 ↓, s. 13.
↑ Unicode Character “څ” (U+0685). compart.com. [dostęp 2026-05-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-09-17)]. (ang.).

David Neil MacKenzie: The development of the Pashto script. W: Shirin Akiner, Nicholas Sims-Williams: Languages and scripts of Central Asia. Londyn: SOAS, Uniwersytet Londyński, 1997. (ang.).
L. Arensdorff: Manuel pratique de langue peulh. Paryż: Librairie P. Geuthner, 1913. [dostęp 2026-05-16]. (fr.).
Ali Bardhi: Müfettiş Davut Boriçi’nin Günlüğünde (1870-1877 Eğitim) İşkodra Vilayeti’nde Eğitim (thèse). Stambuł: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009. (tur.).
Herbert Penzl. Orthography and Phonemes in Pashto (Afghan). „Journal of the American Oriental Society”. 74 (2), 1954. [dostęp 2026-05-16]. (ang.).