1792

Wydarzenia w Polsce

• 1 stycznia – uroczyste poświęcenie kościoła św. Piotra i Pawła w Lachowicach.
• 14 kwietnia – Franciszek Wielopolski został pierwszym prezydentem Krakowa.
• 16 kwietnia – Ignacy Wyssogota Zakrzewski został pierwszym prezydentem Warszawy.
• 27 kwietnia – w Petersburgu, pod kontrolą Rosji, zawiązano konfederację, ogłoszoną dopiero w Targowicy nad Siwuchą 14 maja. Utworzyli ją magnaci niezadowoleni z reform Sejmu Wielkiego i pragnący przywrócenia dawnego porządku.
• 2 maja – założono cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie.
• 14 maja – w Targowicy nad Siwuchą ogłoszono zawiązanie przez polskich magnatów konfederacji przeciwko reformom Sejmu Wielkiego.
• 18 maja:
  • Katarzyna II wydała manifest przeciwko władzom Rzeczypospolitej.
  • wojska rosyjskie wkroczyły do Rzeczypospolitej, rozpoczęła się wojna polsko-rosyjska (II rozbiór Polski).
• 20 maja – otwarto i poświęcono Cmentarz Powązkowski w Warszawie.
• 26 maja – wojna polsko-rosyjska: klęska wojsk litewskich w bitwie pod Opsą.
• 29 maja – zawieszono obrady Sejmu Wielkiego.
• Po zajęciu Krakowa przez wojska rosyjskie odbyła się w kościele Mariackim uroczysta wotywa dla uczczenia zwycięstwa Targowicy.
• 1 czerwca – wojna polsko-rosyjska: zdymisjonowano naczelnego wodza armii litewskiej księcia Ludwika Wirtemberskiego, któremu udowodniono zdradę i działania na korzyść armii rosyjskiej.
• 10 czerwca – wojna polsko-rosyjska: zwycięstwo wojsk litewskich w bitwie pod Stołpcami.
• 11 czerwca – wojna polsko-rosyjska: klęska wojsk litewskich w bitwie pod Mirem.
• 14 czerwca – wojna polsko-rosyjska: porażka Polaków w bitwie pod Boruszkowcami.
• 18 czerwca – wojna polsko-rosyjska: zwycięska bitwa pod Zieleńcami ks. Józefa Poniatowskiego nad wojskami rosyjskimi.
• 22 czerwca – Stanisław August Poniatowski ustanowił Order Virtuti Militari dla uczczenia zwycięstwa pod Zieleńcami.
• 25 czerwca – w Ostrogu na Wołyniu po raz pierwszy wręczono Ordery Virtuti Militari. Udekorowano nimi 15 oficerów i żołnierzy biorących udział w zwycięskiej bitwie pod Zieleńcami z Rosjanami.
• 4 lipca – wojna polsko-rosyjska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Zelwą.
• 14 lipca – wojna polsko-rosyjska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Wojszkami.
• 18 lipca – wojna polsko-rosyjska: nierozstrzygnięta bitwa pod Dubienką wojsk polskich pod dowództwem Tadeusza Kościuszki z armią rosyjską.
• 23 lipca:
  • akces króla Stanisława Augusta Poniatowskiego do Targowicy zakończył wojnę polsko-rosyjską w obronie konstytucji 3 maja.
  • wojna polsko-rosyjska: porażka wojsk litewskich w bitwie pod Brześciem.
• 24 lipca – wojna polsko-rosyjska: zwycięstwo wojsk litewskich w bitwie pod Krzemieniem.
• 12 września – Maciej Bajer został prezydentem Krakowa.

• Powstała pierwsza kopalnia węgla kamiennego w Jaworznie.
• Walerian Bogdanowicz wystąpił z projektem przejęcia przez skarb państwa części majątków ziemskich należących do kleru polskiego oraz poddania seminariów kontroli Komisji Edukacji Narodowej.

Wydarzenia na świecie

• 9 stycznia – w Jassach został podpisany traktat pokojowy między Imperium Rosyjskim a Imperium Osmańskim. Turcja utraciła Jedysan i uznała aneksję Chanatu Krymskiego przez Rosję oraz rosyjskie zwierzchnictwo nad Gruzją.
• 16 marca – na balu maskowym postrzelono króla Szwecji Gustawa III (zmarł 29 marca).
• 20 marca – Zgromadzenie Prawodawcze ustanowiło zgilotynowanie jedyną formą wykonania kary śmierci w I Republice.
• 29 marca – Gustaw IV Adolf został królem Szwecji. 29 marca 1809 został zmuszony do abdykacji po klęskach wojennych i utracie Finlandii na rzecz Rosji.
• 2 kwietnia – Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął ustawę (Coinage Act) powołującą Mennicę Stanów Zjednoczonych.
• 20 kwietnia – francuskie Zgromadzenie Prawodawcze wypowiedziało wojnę Austrii. Wybuchła wojna francusko-austriacka. Do Austrii dołączyły Prusy, a w następnym roku Wielka Brytania, Holandia, Hiszpania i Sardynia.
• 25 kwietnia:
  • Claude Joseph Rouget de Lisle napisał słowa i muzykę Marsylianki.
  • wykonano pierwszy wyrok śmierci przy użyciu gilotyny.
• 11 maja – kapitan Robert Gray odkrył ujście rzeki Kolumbia do Pacyfiku w Oregonie.
• 15 maja – I koalicja antyfrancuska: Francja wypowiedziała wojnę Królestwu Sardynii.
• 16 maja – otwarto Teatro La Fenice w Wenecji.
• 17 maja – powstała NYSE – Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych.
• 21 maja – wybuch japońskiego wulkanu Unzen wywołał tsunami, które zabiło około 15 tys. osób w mieście Shimabara.
• 1 czerwca – Kentucky jako 15. stan dołączyło do Unii.
• 4 czerwca – George Vancouver przyłączył do korony brytyjskiej tereny wokół Puget Sound w dzisiejszym stanie Waszyngton na zachodnim wybrzeżu USA.
• 20 czerwca – rewolucja francuska: podczas demonstracji zorganizowanej w Paryżu przez żyrondystów tłum wtargnął do siedziby króla Ludwika XVI, który wraz z żoną został zwymyślany oraz zmuszony do założenia czapki frygijskiej.
• 5 lipca – Franciszek II Habsburg został wybrany na cesarza rzymsko-niemieckiego.
• 11 lipca – rewolucja francuska: we Francji powstał legion amazonek, który miał walczyć w obronie rewolucji z Austrią. Francuskie Zgromadzenie Ustawodawcze ogłosiło dekret Ojczyzna w niebezpieczeństwie.
• 9 sierpnia – Franciszek II Habsburg został koronowany na króla Czech.
• 10 sierpnia – rewolucja francuska: w Paryżu na siedzibę króla w Tuileries ruszył tłum robotników, gwardzistów i drobnomieszczaństwa zabijając kilkuset obrońców siedziby króla. Zastraszone tym wydarzeniem Zgromadzenie Prawodawcze postanowiło zawiesić króla w czynnościach do czasu, aż o jego losie zadecyduje nowy parlament, określiło, że w wyborach do nowego parlamentu, zwanego Zgromadzeniem Narodowym, mają prawo brać udział wszyscy żyjący z własnej pracy i pełnoletni obywatele.
• 26 sierpnia – za postawę w bitwie pod Dubienką Tadeusz Kościuszko otrzymał honorowe obywatelstwo Francji.
• 2 września – rewolucja francuska: w obliczu pruskiej inwazji i upadku twierdzy w Verdun, z poduszczenia Marata i Dantona lud Paryża dokonał samosądu na więzionych „wrogach ludu”. W Paryżu rozpoczęły się masakry wrześniowe aresztowanych przedstawicieli szlachty i duchowieństwa.
• 11 września – rewolucja francuska: w Paryżu rozpoczęło się trwające niemal tydzień plądrowanie upaństwowionych zbiorów królewskich (zdeponowanych w Hôtel de la Marine), w trakcie którego skradziono francuskie klejnoty koronne - w tym błękitny diament Bleu de France; przeszlifowany, pojawił się na rynku w 1830 roku, obecnie znany jest pod nazwą Hope.
• 20 września – I koalicja antyfrancuska: armia francuska zwyciężyła wojska pruskie pod Valmy.
• 21 września – rewolucja francuska: Ludwik XVI został formalnie zdetronizowany przez Konwent Narodowy. Zniesienie monarchii i powstanie republiki we Francji.
• 22 września – rewolucja francuska: aresztowanie króla Francji Ludwika XVI. Jest to data początkowa kalendarza rewolucyjnego.
• 12 października – w Nowym Jorku obchodzono pierwszy raz Dzień Kolumba (ang. Columbus Day).
• 13 października – wmurowano kamień węgielny pod budowę Białego Domu w Waszyngtonie.
• 6 listopada – armia francuska pokonała wojska austriackie pod Jemappes. Początek okupacji Belgii przez Francuzów.
• 5 grudnia – George Washington został po raz drugi wybrany prezydentem USA.
• 11 grudnia – rewolucja francuska: rozpoczął się proces Ludwika XVI.

• W USA powstały Partia Federalistyczna i Partia Demokratyczno-Republikańska.

Urodzili się

• 7 stycznia – Henryk Marconi, polski architekt pochodzenia włoskiego (zm. 1863)
• 8 stycznia – Tomasz Paschalis Konarski, polski generał brygady kawalerii, uczestnik powstania listopadowego, emigrant (zm. 1878)
• 16 stycznia – Adam, hrabia Wirtembergii, generał Królestwa Polskiego (zm. 1847)
• 7 marca – John Herschel, angielski astronom i fizyk, pionier fotografii, wprowadził pojęcia „negatyw” i „pozytyw” (zm. 1871)
• 5 kwietnia – Stanisław Trębicki, polski generał brygady (zm. 1830)
• 10 maja – Willie Person Mangum, amerykański polityk, senator ze stanu Karolina Północna (zm. 1861)
• 21 maja – Gaspard-Gustave de Coriolis, francuski inżynier i matematyk (zm. 1843)
• 22 czerwca – Dominik od Matki Bożej, włoski pasjonista, błogosławiony katolicki (zm. 1849)
• 8 lipca – Teresa Sachsen-Hildburghausen, królowa Bawarii (zm. 1854)
• 10 lipca – George Dallas, amerykański polityk, wiceprezydent USA (zm. 1864)
• 20 lipca – Ignacy Prądzyński, polski generał (zm. 1850)
• 4 sierpnia – Percy Bysshe Shelley, angielski poeta (zm. 1822)
• 5 września – Pierre-Armand Dufrénoy, francuski geolog i mineralog, inżynier górniczy (zm. 1857)
• 16 września – Kajetan Morozewicz, polski prawnik, ekonomista, uczestnik powstania listopadowego (zm. 1869)
• 3 października – Józef Dionizy Minasowicz, polski poeta, tłumacz, teoretyk literatury, prawnik (zm. 1849)
• 18 października – Jakub Walenty Lewiński, polski generał, uczestnik powstania listopadowego (zm. 1867)
• 15 listopada – Isaac Toucey, amerykański polityk, sekretarz Marynarki Wojennej USA (zm. 1869)
• 1 grudnia – Nikołaj Łobaczewski, matematyk rosyjski (zm. 1856)
• 6 grudnia – Wilhelm II, król Holandii i wielki książę Luksemburga (zm. 1849)
• data dzienna nieznana:
  • Barbara Han A-gi, koreańska męczennica, święta katolicka (zm. 1839)

Zmarli

 Osobny artykuł: Zmarli w roku 1792.

Święta ruchome

• Tłusty czwartek: 16 lutego
• Ostatki: 21 lutego
• Popielec: 22 lutego
• Niedziela Palmowa: 1 kwietnia
• Wielki Czwartek: 5 kwietnia
• Wielki Piątek: 6 kwietnia
• Wielka Sobota: 7 kwietnia
• Wielkanoc: 8 kwietnia
• Poniedziałek Wielkanocny: 9 kwietnia
• Wniebowstąpienie Pańskie: 17 maja
• Zesłanie Ducha Świętego: 27 maja
• Boże Ciało: 7 czerwca

Przypisy

Zobacz multimedia związane z tematem: 1792