AVIF
AVIF (od ang. AV1 Image File Format) – otwarty format pliku przeznaczony do przechowywania pojedynczych obrazów i sekwencji obrazów skompresowanych za pomocą AV1. Format opracowany przez konsorcjum Alliance for Open Media (AOMedia) wykorzystuje strukturę kontenera HEIF (High Efficiency Image File Format), opartego na ISO Base Media File Format (ISOBMFF).
AVIF umożliwia kompresję stratną i bezstratną, a także zapisywanie obrazów o dużym zakresie dynamiki (HDR), szerokiej gamie barw i z przezroczystością. Specyfikacja jest publicznie dostępna, a format rozwijany jest z założeniem braku opłat licencyjnych za jego stosowanie.
Historia
Pierwszą wersję specyfikacji AVIF, oznaczoną 1.0.0, opublikowano 19 lutego 2019 roku. Kolejne wydania rozwijały zasady przechowywania danych obrazu i zgodności między implementacjami.
Wersja 1.2.0, zatwierdzona 16 października 2025 roku, wprowadziła m.in. mechanizm Sample Transforms, pozwalający na przechowywanie obrazów z precyzją większą niż natywne 12 bitów obsługiwane przez AV1. Dzięki odpowiedniemu dekoderowi można odzyskać pełną precyzję, np. 16 bitów, podczas gdy starsze implementacje mogą odczytać zgodny obraz o precyzji do 12 bitów.
Charakterystyka techniczna
AVIF wykorzystuje algorytmy kodowania obrazu kodeka AV1, lecz sam stanowi format pliku określający sposób przechowywania zakodowanych obrazów i związanych z nimi danych. Format umożliwia przechowywanie obrazów monochromatycznych i kolorowych z precyzją 8, 10 lub 12 bitów na składową obrazu. Obsługuje również próbkowanie chrominancji 4:2:0, 4:2:2 i 4:4:4.
Format umożliwia m.in. zapis:
- obrazów o standardowym (SDR) i dużym zakresie dynamiki (HDR), w tym wykorzystujących krzywe PQ i HLG;
- informacji o przestrzeni barw, w tym profili ICC;
- przezroczystości za pomocą kanału alfa oraz dodatkowych danych, np. map głębi;
- sekwencji obrazów i animacji;
- metadanych, m.in. Exif i XMP.
Profile
Specyfikacja definiuje dwa profile określające ograniczenia kodowania, które ułatwiają zgodność między programami i urządzeniami.
| Profil AVIF |
Rodzaj obrazu |
Profil kodeka AV1 |
Maksymalny poziom AV1 |
|---|
| Baseline |
Pojedyncze obrazy i sekwencje |
Main |
5.1 |
| Advanced |
Pojedyncze obrazy |
High |
6.0 |
| Advanced |
Sekwencje obrazów |
Main lub High |
5.1 |
Kodek AV1 przewiduje także profil Professional, umożliwiający m.in. 12-bitową precyzję składowych i próbkowanie 4:2:2. Obrazy o takich parametrach mogą być przechowywane w AVIF, ale nie spełniają ograniczeń profili Baseline i Advanced; plik używa wówczas ogólnych oznaczeń formatu AVIF, bez deklarowania jednego z tych dwóch profili.
Dopuszczalne rozmiary pojedynczych zakodowanych obrazów zależą od profilu i poziomu AV1. Większe obrazy mogą być przechowywane jako siatka mniejszych fragmentów.
Efektywność kompresji
AVIF jest stosowany m.in. do zmniejszania rozmiaru obrazów przesyłanych przez strony internetowe. W porównaniu z JPEG może zapewniać mniejsze pliki przy zbliżonej jakości wizualnej; korzyści zależą jednak od rodzaju obrazu i parametrów kodowania. Jest również alternatywą dla formatów PNG i WebP.
Kompresja AVIF może wymagać większych nakładów obliczeniowych, szczególnie podczas kodowania, niż w przypadku starszych formatów. Wybór ustawień kodera wpływa na szybkość przetwarzania i osiągany rozmiar pliku.
Obsługa w oprogramowaniu
Obsługę AVIF wprowadziły główne przeglądarki internetowe, m.in. Google Chrome od wersji 85, Mozilla Firefox od wersji 93 i Microsoft Edge od wersji 121. W Safari statyczne obrazy AVIF były obsługiwane od wersji 16.0 na iOS 16. Wersja 16.1 dodała obsługę animowanych obrazów AVIF i rozszerzyła obsługę formatu na iPadOS 16 oraz macOS Ventura. Safari 16.4 wprowadziło obsługę AVIF także w systemach macOS Monterey i Big Sur oraz dalsze poprawki zgodności.
Format jest obsługiwany również przez biblioteki do przetwarzania obrazów, takie jak libavif i libheif oraz programy graficzne. WordPress od wersji 6.5 umożliwia przesyłanie i przetwarzanie plików AVIF, pod warunkiem dostępności odpowiednich bibliotek na serwerze.
