Aleksander Franta

Aleksander Franta
Ilustracja
Aleksander Franta (za nim budynek, założonej w 1958 r. przez niego i H. Buszkę, Pracowni Projektów Budownictwa Ogólnego w Katowicach)
Data i miejsce urodzenia

1 lutego 1925
Kraków

Data i miejsce śmierci

1 maja 2019
Chorzów

Narodowość

polska

Dziedzina sztuki

architektura

Epoka

modernizm

Ważne dzieła
Odznaczenia
Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Multimedia w Wikimedia Commons
H. Buszko, A. Franta i T. Szewczyk: Osiedle Gwiazdy w Katowicach

Aleksander Franta (ur. 1 lutego 1925 w Krakowie, zm. 1 maja 2019 w Chorzowie) – polski architekt, laureat Honorowej Nagrody SARP (1975); zajmował się też teorią architektury. 5-krotnie był sędzią konkursów międzynarodowych, a krajowych 90-krotnie.

Życiorys

Urodzony w Krakowie, uczeń szkół powszechnych w Katowicach (1930–1935), Warszawie (1935–1938) i gimnazjum w Zakopanem (1939). W czasie II wojny światowej ewakuowany z Warszawy, przez Wołyń, Polesie, Lwów i Przemyśl dostał się do Nowego Targu. Absolwent Technikum Wodno-Melioracyjnego w Nowym Targu (1941–1944). Studia w zakresie architektury rozpoczął na filii Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej w Zakopanem. Od drugiego roku naukę kontynuował na Wydziale Architektury AGH w Krakowie (dyplom w 1949), gdzie od 1945 do 1947 był młodszym asystentem, a następnie do 1952 asystentem. Od 1949 pracował w Miastoprojekcie Katowice jako projektant w zespole z Henrykiem Buszką i Jerzym Gottfriedem (tzw. Zielone Konie). Od 1958 prowadził z Henrykiem Buszką samodzielną autorską Pracownię Projektów Budownictwa Ogólnego (PPBO) w Katowicach. W latach 1959–1961 był przewodniczącym katowickiego oddziału SARP. W latach 1970–1979 wykładał na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej.

W 2017 otrzymał brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Zmarł 1 maja 2019. Został pochowany 11 maja 2019 na cmentarzu Nowym Targu.

Życie prywatne

Z żoną Danutą Aleksander Franta miał syna Piotra i córkę Annę; oboje zostali architektami. Jego synowa Ewa, wnuk Julian oraz wnuk Maciej również zostali architektami.

Główne dzieła

 Osobny artykuł: Zielone Konie (zespół projektowy).
Aleksander Franta, Henryk Buszko, Jerzy Gottfried
Aleksander Franta, Henryk Buszko

Upamiętnienie

20 czerwca 2026 w dzielnicy Ustroń-Zawodzie odsłonięty został pomnik przedstawiający Aleksandra Frantę, Henryka Buszkę i Tadeusza Szewczyka. Pomnik, ufundowany przez grupę American Heart of Poland stworzyli architekci: Alicja Paszkiel, Dawid Krysztofiak, Jan Jaworski-Brach i Mateusz Aftanas.

Galeria

Realizacje katowickie

Dzielnica leczniczo-rehabilitacyjna, Ustroń Zawodzie

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Aleksander Franta nie żyje. To on zaprojektował Osiedle Tysiąclecia w Katowicach i uzdrowisko w Ustroniu. rybnik.naszemiasto.pl. [dostęp 2019-05-01]. (pol.).
  2. 1 2 3 Nauczyciele akademiccy Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej, Almanach XXX-lecia. polsl.pl. s. 71. [dostęp 2019-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-06)].
  3. 1 2 Tadeusz Barucki: Zielone Konie. Henryk Buszko, Aleksander Franta, Jerzy Gottfried. Warszawa: Wydawnictwo Salix Alba, 2015, s. 13–15. ISBN 978-83-930937-8-6.
  4. 1 2 3 4 5 6 Aneks II, [w:] Aneta Borowik, Nowe Katowice: forma i ideologia polskiej architektury powojennej na przykładzie Katowic (1945-1980), Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2019, s. 466, ISBN 978-83-66018-17-4, OCLC 1100249048.
  5. ↑ Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis - Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Portal Gov.pl [online], Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [dostęp 2024-10-01] (pol.).
  6. ↑ dr inż. arch. Aleksander Leszek Franta * 01.02.1925, Kraków † 01.05.2019. architektsarp.pl. [dostęp 2019-05-25].
  7. ↑ Dom Zdrowia Budowlanych przekazany do użytku, „Trybuna Robotnicza” (180 (7618)), Katowice: Śląskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa", 31 lipca 1968, s. 1-2 [dostęp 2025-09-30] (pol.).
  8. ↑ Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Katowicach, Dom Zdrowia na ul. PCK 1 w Katowicach – przywrócony blask modernizmu [online], kzgm.katowice.pl, 17 stycznia 2014 [dostęp 2025-09-29] (pol.).
  9. ↑ Parafia Tysiąclecie Dolne. archidiecezja.katowice.pl. [dostęp 2019-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-04)].
  10. ↑ Filip Springer: Ta druga katedra częstochowska. Niewykończona, przysłonięta billboardami, zapomniana…. [dostęp 2015-09-26].
  11. ↑ Jacek Drost, Ustroń-Zawodzie: Architekci słynnych piramid upamiętnieni. Nowy Pomnik w uzdrowisku odsłonięty. [online], Dziennik Zachodni, 20 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-22] (pol.).