Andrew Cunningham

Sir Andrew Browne Cunningham
Ilustracja
Admirał Andrew Browne Cunningham
Admiral of the Fleet Admiral of the Fleet
Data i miejsce urodzenia

7 stycznia 1883
Dublin, Irlandia

Data i miejsce śmierci

12 czerwca 1963
Londyn, Wielka Brytania

Przebieg służby
Lata służby

1897–1946

Siły zbrojne

 Royal Navy

Stanowiska

dowódca Floty Śródziemnomorskiej, Pierwszy Lord Morski – głównodowodzący Królewskiej Marynarki Wojennej i szef Sztabu Morskiego

Główne wojny i bitwy

II wojna burska,
I wojna światowa:

II wojna światowa:
Kampania śródziemnomorska:

operacja Torch

Praca poza służbą wojskową

Wysoki Komisarz Zgromadzenia Ogólnego Kościoła Szkocji,
Lord Wielki Steward

Odznaczenia
Popiersie adm. Andrew Cunninghama na Trafalgar Square w Londynie

Andrew Browne Cunningham (ur. 7 stycznia 1883 w Dublinie, zm. 12 czerwca 1963 w Londynie) – brytyjski oficer Royal Navy, Admiral of the Fleet, podczas II wojny światowej dowódca Floty Śródziemnomorskiej (1939–1942), Pierwszy Lord Morski – naczelny dowódca Królewskiej Marynarki Wojennej i szef Sztabu Morskiego (1943–1946), Wysoki Komisarz Zgromadzenia Ogólnego Kościoła Szkocji (1950–1952), Lord Wielki Steward (1953). Znany od inicjałów także pod przezwiskiem: „ABC”.

Młodość

Andrew Browne Cunningham urodził się 7 stycznia 1883 w Dublinie (na przedmieściu Rathimnes), w szkockiej rodzinie wykładającego w Irlandii profesora anatomii prof. Daniela Johna Cunninghama(inne języki). Miał dwóch braci (w tym Alana, późniejszego generała armii brytyjskiej) i dwie siostry. Uczył się w szkole w Dublinie, a następnie w Edinburgh Academy w Edynburgu, po czym, po zdecydowaniu się po sugestii ojca na karierę w marynarce wojennej, w Stubbington House w Hampshire, przygotowującym do służby morskiej.

Kariera wojskowa

Wczesna służba

Cunningham rozpoczął służbę w marynarce brytyjskiej (Royal Navy) w styczniu 1897, jako kadet w szkole marynarki Britannia Royal Naval College w Dartmouth (HMS „Britannia”). Ok. 1899 uzyskał stopień midszypmena i służył na krążowniku HMS „Doris”. Od lutego 1900 służył w Brygadzie Morskiej na wojnie burskiej, walcząc na lądzie, m.in. w bitwied pod Diamond Hill 11-12 czerwca. W 1901 roku powrócił na morze, na pancernik HMS „Hannibal”(inne języki). W 1908, w stopniu kapitana marynarki, objął pierwsze dowództwo torpedowca No. 14. W 1911 objął dowództwo niszczyciela HMS „Scorpion”, którym dowodził do początku 1918, biorąc udział w walkach I wojny światowej na Morzu Śródziemnym, m.in. kampanii o Dardanele. Od 29 marca 1918 dowodził niszczycielem HMS „Termagant” na Morzu Północnym – w patrolu Dover i rajdach na Zeebrugge. Za służbę podczas I wojny światowej otrzymał liczne odznaczenia i wyróżnienia.

W 1920, w stopniu komandora, przewodniczył podkomisji C Międzyalianckiej Morskiej Komisji Kontroli. W latach 1922–1923 był dowódcą (Captain (D)) 6. Flotylli Niszczycieli, a w latach 1923–1924 – 1. Flotylli Niszczycieli. W latach 1926–1927 był szefem sztabu dowódcy Stacji Indii Zachodnich i Ameryki Północnej i dowódcą jego flagowego krążownika HMS „Calcutta”. W 1929 Cunningham ukończył kurs w Imperialnym Kolegium Obrony (HMS „President”) w Londynie. Od grudnia 1929 do 1930 był dowódca pancernika HMS „Rodney”. Zajmował następnie stanowiska lądowe, a w 1932 służył jako doradca morski króla, do września 1932, kiedy otrzymał awans na stopień kontradmirała.

Od 1 stycznia 1934 do 1936 był dowódcą niszczycieli Floty Śródziemnomorskiej (Rear­ Admiral (D)), jego okrętem flagowym był krążownik HMS „Coventry”, a następnie „Galatea”. W 1937 odbył kurs techniczny starszych oficerów w Portsmouth. Od lipca 1937 do sierpnia 1938, w stopniu wiceadmirała, był dowódcą Eskadry Krążowników Liniowych Floty Śródziemnomorskiej na HMS „Hood” i zastępcą dowódcy tej Floty. Od października 1938 do maja 1939 ponownie pełnił funkcje sztabowe na lądzie, jako Lord Komisarz Admiralicji i zastępca szefa Sztabu Morskiego.

II wojna światowa

6 czerwca 1939 Andrew Cunningham objął dowodzenie Flotą Śródziemnomorską, którą dowodził w pierwszej połowie II wojny światowej, do marca 1942. Flota ta operowała na obszarze wschodniego i środkowego Morza Śródziemnego. Pod jego dowództwem flota ta zaangażowana była w ciężkie walki lotniczo-morskie i przeprowadziła m.in. ataku na Tarent w 1940 i pokonała siły włoskie w bitwie koło przylądka Matapan. W 1940 z powodzeniem wynegocjował zasady internowania francuskiej floty przebywającej w Aleksandrii.

W kwietniu 1942 został wysłany jako przewodniczący brytyjskiej delegacji do USA. Od 1 listopada 1942 do 20 lutego 1943 był dowódcą Morskich Sił Ekspedycyjnych obszaru Afryki Północnej i Morza Śródziemnego. Od 20 lutego 1943 do 15 października 1943 ponownie był dowódcą Floty Śródziemnomorskiej.

Od 15 października 1943 do maja 1946 zajmował stanowisko Pierwszego Lorda Morskiego - głównodowodzącego marynarki brytyjskiej i szefa Sztabu Morskiego.

11 czerwca 1942 otrzymał tytuł 1. baroneta, 17 sierpnia 1945 – 1. barona Kirkhope, a 1 stycznia 1946 – 1. wicehrabiego Hyndhope.

Awanse

Okres powojenny

W 1946 odszedł w stan spoczynku. W latach 1950–1952 Wysoki Komisarz (en Lord High Commissioner) Zgromadzenia Ogólnego Kościoła Szkocji. 2 czerwca 1953, podczas koronacji królowej Elżbiety II sprawował urząd Lorda Wielkiego Stewarda.

Opublikował wspomnienia A sailor's odyssey (Odyseja żeglarza) (1951).

Ordery i odznaczenia

Przypisy

Bibliografia