Aria
Enrico Caruso śpiewa arię La donna e mobile z opery Rigoletto Verdiego (ok. 1908)
Aria (wł. aria, l.mn. arie dosł. powietrze) – wokalno-instrumentalny gatunek z kantylenowo rozwiniętym głosem solowym.
Aria jest zwykle częścią większej formy muzycznej, jak kantata, oratorium lub opera. Umieszczana jest najczęściej w punkcie kulminacyjnym dramaturgii utworu. Na ogół przyjmuje formę pieśni trzyczęściowej.
Istnieją następujące rodzaje arii:
- aria de cour – krótka pieśń zwrotkowa, na jeden lub kilka głosów z towarzyszeniem lutni, rozpowszechniona we Francji w XVI i XVII w.;
- aria wariacyjna – oparta na ostinatowej melodii basowej, pojawiła się ok. 1600;
- aria da capo – aria trzyczęściowa o budowie ABA, szczególnie rozwinęła się w szkole neapolitańskiej;
- aria dal segno – łączyła elementy arii da capo i formy sonatowej z kontrastującymi tematami, była charakterystyczna dla opery seria;
- arietta – aria o mniejszych rozmiarach, przedstawiana zwykle w formie 2-częściowej lub jako utwór instrumentalny;
- cavatina – krótkie arioso, zamykające recytatyw, miała niewielkie rozmiary, prostą strukturę, charakter liryczny;
- aria di bravura – aria, której głównym zadaniem był popis możliwości wokalnych;
- aria polonezowa – pojawiła się w muzyce polskiej i niemieckiej XIX w.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Michels 2002 ↓, s. 110-111.
- ↑ Habela 1968 ↓, s. 18.
Bibliografia
- Ulrich Michels: Atlas muzyki. T. 1. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2002, s. 110-111. ISBN 83-7255-085-9. (pol.).
- Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 50-51. ISBN 83-01-11390-1. (pol.).
- Jerzy Habela: Słowniczek muzyczny. Warszawa: PWM, 1968, s. 18. ISBN 83-01-11390-1. (pol.).
- The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. A. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.).