Artemis III

Ten artykuł dotyczy przyszłego wydarzenia. Informacje w nim zawarte mogą się zmienić wraz z pojawieniem się nowych faktów, a początkowe doniesienia mogą być niepewne. Ostatnie aktualizacje tego artykułu mogą nie odzwierciedlać najbardziej aktualnych informacji.
Artemis III
Emblemat Artemis III
Dane misji
Zaangażowani

NASA

Oznaczenie kodowe

Exploration Mission-3 (EM-3)

Pojazd
Statek kosmiczny

Orion
trzeci europejski moduł serwisowy (ESM-3)
Human Landing System (HLS):
Blue Moon Mark 2(inne języki) (planowany)
Starship HLS(inne języki) (planowany)

Rakieta nośna

Space Launch System (SLS)

Załoga
Zdjęcie Artemis III
Od lewej: Andre Douglas(inne języki), Luca Parmitano, Randy Bresnik i Frank Rubio
Dowódca

Randy Bresnik

Załoga

4

Start
Miejsce startu

Centrum Kosmiczne Johna F. Kennedy’ego, kompleks startowy 39B (LC-39B)(inne języki)

Początek misji

2027 (planowany)

Program Artemis
Multimedia w Wikimedia Commons

Artemis III – planowana załogowa misja kosmiczna programu Artemis, przygotowywana przez NASA jako druga załogowa wyprawa tego programu. Według nowej koncepcji ogłoszonej 27 lutego 2026 roku misja ta nie ma już być pierwszym lądowaniem programu Artemis na Księżycu, lecz załogową misją demonstracyjną na niskiej orbicie okołoziemskiej. Podczas lotu załoga Oriona ma przeprowadzić manewry spotkania i dokowania z jednym lub obydwoma komercyjnymi lądownikami programu Human Landing System (HLS), rozwijanymi przez SpaceX i Blue Origin, co ma utorować drogę do załogowego lądowania planowanego w ramach Artemis IV. W skład załogi ogłoszonej 9 czerwca 2026 roku wchodzą dowódca Randy Bresnik, pilot Luca Parmitano oraz specjaliści misji Frank Rubio i Andre Douglas(inne języki).

W poprzednich planach Artemis III miała być pierwszą od czasu Apollo 17 załogową misją z lądowaniem na powierzchni Księżyca, planowanym w rejonie bieguna południowego(inne języki). Po serii opóźnień związanych między innymi z systemami Oriona i lądownikiem HLS NASA przesunęła załogowe lądowanie na Artemis IV, planowaną w komunikatach z 2026 roku na 2028 rok.

Zarys misji

Według planu przedstawionego w 2026 roku czteroosobowa załoga wystartuje w statku Orion wyniesionym przez rakietę SLS z Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy’ego na Florydzie. Na orbicie okołoziemskiej Orion ma przeprowadzić manewr spotkania i dokowania z jednym lub obydwoma komercyjnymi lądownikami programu HLS, rozwijanymi przez SpaceX i Blue Origin. W lutym 2026 roku NASA zamierzała przy tym uwzględnić testy połączonych statków, zintegrowane sprawdzenie systemów podtrzymywania życia, łączności i napędu oraz testy nowych skafandrów kosmicznych do aktywności pozapojazdowej.

W komunikacie z 9 czerwca 2026 roku NASA opisała misję jako około dwutygodniowy lot. Sekwencja ma obejmować start testowego lądownika Blue Origin, start Oriona z załogą i około dwudniowe operacje po dokowaniu, a następnie spotkanie Oriona z testowym pojazdem Starship oraz trwające około jednego dnia sprawdzenie połączenia i systemów.

Załoga

NASA ogłosiła podstawowy skład załogi 9 czerwca 2026 roku w Houston. Dowódcą misji został Randy Bresnik, pilotem Luca Parmitano z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), a specjalistami misji Frank Rubio oraz Andre Douglas.

Bresnik i Parmitano mają odbyć swój trzeci lot kosmiczny, Rubio drugi, a Douglas pierwszy. Parmitano jest pierwszym astronautą ESA wyznaczonym do misji programu Artemis. Członkiem rezerwowym został Robert Hines(inne języki), który ma trenować razem z podstawową załogą i zastąpić jednego z jej członków, gdyby było to konieczne.

Elementy misji

Orion i ESM-3

Instalacja dyszy silnika modułu serwisowego ESM-3 dla Artemis III w Centrum Kennedy’ego w lutym 2026 roku

Artemis III ma wykorzystać statek Orion oraz trzeci europejski moduł serwisowy, oznaczony jako ESM-3. Europejska Agencja Kosmiczna ogłosiła w sierpniu 2024 roku wysłanie ESM-3 z zakładów Airbusa w Bremie do Stanów Zjednoczonych, gdzie moduł miał zostać zintegrowany z członem załogowym Oriona w Centrum Kennedy’ego. Już w 2021 roku NASA informowała, że w zakładzie Michoud(inne języki) ukończono spawanie ciśnieniowego kadłuba kapsuły Orion przeznaczonej dla Artemis III, co miało zapoczątkować seryjną produkcję kolejnych egzemplarzy statku.

Space Launch System

Element centralnego stopnia rakiety Space Launch System dla Artemis III podczas montażu w grudniu 2025 roku

Nosicielem misji ma być rakieta Space Launch System. W sierpniu 2025 roku NASA rozpoczęła w Centrum Kennedy’ego prace przygotowawcze przy sekcji silnikowej centralnego stopnia SLS dla Artemis III, a pozostałe główne elementy stopnia pozostawały wtedy w zakładzie Michoud w Nowym Orleanie. W kwietniu 2026 roku NASA zapowiedziała transport na Florydę „górnych czterech piątych” centralnego stopnia, obejmujących między innymi zbiorniki ciekłego wodoru i ciekłego tlenu, sekcję międzyzbiornikową (element łączący oba zbiorniki) oraz przednią sekcję konstrukcyjną. Oddzielnie przygotowywano sekcję silnikową, do której miały trafić cztery silniki RS-25 dostarczane z Centrum Kosmicznego imienia Johna C. Stennisa.

Lądowniki HLS

Dwa planowane lądowniki programu Human Landing System: Starship HLS firmy SpaceX (po lewej) oraz Blue Moon Mark 2 firmy Blue Origin (po prawej)

W architekturze ogłoszonej 27 lutego 2026 roku Artemis III ma być misją testową dla komercyjnych lądowników HLS. W czerwcu 2026 roku NASA przewidywała testy z wersjami testowymi jednego lub obu lądowników, czyli Starship HLS(inne języki) budowanego przez SpaceX oraz lądownika Blue Moon(inne języki) rozwijanego przez Blue Origin. Według planu opisanego przy ogłoszeniu załogi testowy pojazd Blue Origin ma wystartować jako pierwszy i czekać na orbicie na statek Orion. Załoga ma spędzić około dwóch dni przy zadokowanym pojeździe, w tym wejść do jego wnętrza. Następnie Orion ma przeprowadzić spotkanie i trwające około jednego dnia testy połączenia z testowym pojazdem Starship.

Historia

Wczesna koncepcja

Misję planowano pierwotnie jako trzeci lot programu wykorzystującego Oriona i SLS, początkowo pod angielską nazwą Exploration Mission-3. W koncepcji opisywanej pod koniec 2017 roku Orion miał podczas EM-3 dostarczyć, jako dodatkowy ładunek rakiety SLS, moduł mieszkalny przyszłej stacji Gateway, nazywanej wówczas Deep Space Gateway.

Po przyjęciu programu Artemis i przyspieszeniu harmonogramu powrotu ludzi na Księżyc misja została jednak przedefiniowana jako pierwsze od 1972 roku załogowe lądowanie na Księżycu. W wariancie z 2019 roku Orion miał spotkać się z minimalną wersją Gateway oraz komercyjnym lądownikiem HLS, co miało umożliwić lądowanie jeszcze przed końcem 2024 roku.

W 2020 roku NASA zaczęła odchodzić także od tego wariantu, usuwając Gateway ze ścieżki krytycznej Artemis III (ciągu prac wyznaczającego najwcześniejszy możliwy termin misji) i skłaniając się ku bezpośredniemu dokowaniu Oriona z lądownikiem HLS. W oficjalnych materiałach NASA z 2020 roku Artemis III była już przedstawiana jako wyprawa, podczas której pierwsza kobieta i kolejny mężczyzna mieli stanąć na powierzchni Księżyca, przewidziana po oblocie Księżyca przez Artemis II.

Opóźnienia i zmiana architektury

W kolejnych latach harmonogram ulegał przesunięciom. Na tempo programu wpływały problemy z systemami Oriona oraz potrzeba dodatkowego czasu na testy lądownika HLS i nowych skafandrów. W sierpniu 2021 roku audyt biura inspektora generalnego NASA oceniał, że nowe skafandry księżycowe nie będą gotowe przed kwietniem 2025 roku, co podważało jeszcze wtedy plan lądowania w 2024 roku. W następnych latach NASA przesuwała termin dalej: w styczniu 2024 roku agencja przesunęła Artemis III na wrzesień 2026 roku, a w grudniu 2024 roku na połowę 2027 roku. W tym okresie rozwój skafandrów dla programu Artemis powierzono firmie Axiom Space, współpracującej przy projekcie także z domem mody Prada.

W lutym 2026 roku NASA ogłosiła nową architekturę lotów: Artemis III przeniesiono na 2027 rok jako misję orbitalną, a pierwsze załogowe lądowanie w ramach programu przesunięto na Artemis IV w 2028 roku.

W lutym 2026 roku NASA zapowiadała, że misja w nowym kształcie sprawdzi na niskiej orbicie okołoziemskiej systemy i możliwości operacyjne, przygotowując lądowanie w ramach Artemis IV. Program powrotu na Księżyc zachowano, dzieląc go na dodatkowy etap testów orbitalnych i późniejsze lądowanie.

Rozwój i finansowanie

W maju 2025 roku administracja Donalda Trumpa zaproponowała w projekcie budżetu federalnego zakończenie programu rakiety SLS i statku Orion po Artemis III, wskazując bardzo wysoki koszt pojedynczego startu. W lipcu 2025 roku przyjęta ustawa budżetowa zachowała jednak finansowanie dalszego rozwoju i użytkowania SLS oraz Oriona także po Artemis III.

Równolegle trwały prace nad sprzętem. W sierpniu 2025 roku NASA poinformowała o rozpoczęciu przygotowań dolnej części centralnego stopnia SLS dla Artemis III w Vehicle Assembly Building w Centrum Kennedy’ego, podczas gdy reszta stopnia była jeszcze kończona w zakładzie Michoud.

W kwietniu 2026 roku projekt budżetu federalnego USA na rok fiskalny 2027 przewidywał około 8,5 mld dolarów na program Artemis. Wniosek przewidywał środki na lądowanie astronautów na Księżycu do 2028 roku oraz dalszy rozwój komercyjnych następców systemów SLS i Orion.

Po Artemis II

Po misji Artemis II NASA ogłosiła 9 czerwca 2026 roku skład załogi i bardziej szczegółowy zarys operacji Artemis III. Agencja wskazała jednocześnie, że dokładna długość lotu będzie zależeć od przebiegu startów, spotkań orbitalnych i operacji po dokowaniu.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 NASA Adds Mission to Artemis Lunar Program, Updates Architecture [online], NASA, 27 lutego 2026 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-15] (ang.).
  2. 1 2 3 NASA Invites Media to Rollout Event for Artemis III Moon Rocket Stage [online], NASA, 13 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-15] (ang.).
  3. 1 2 3 NASA z nową strategią. Kiedy ludzie wrócą na Księżyc? [online], Space24, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-15] (pol.).
  4. 1 2 3 NASA ma plany kolejnych etapów programu Artemis; do 2028 r. – lądowanie na Księżycu [online], WNP.pl, 15 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-15] (pol.).
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Elizabeth Shaw, NASA Marches Toward Artemis III Mission in 2027, Names Crew Members [online], NASA, 9 czerwca 2026 [dostęp 2026-06-09] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-09] (ang.).
  6. 1 2 NASA’s Lunar Exploration Program Overview [online], NASA, wrzesień 2020 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2024-04-19] (ang.).
  7. 1 2 3 4 5 NASA Shares Progress Toward Early Artemis Moon Missions with Crew [online], NASA, 9 stycznia 2024 [dostęp 2026-04-16] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-16] (ang.).
  8. 1 2 NASA Shares Orion Heat Shield Findings, Updates Artemis Moon Missions [online], NASA, 5 grudnia 2024 [dostęp 2026-04-16] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-16] (ang.).
  9. 1 2 3 4 Artemis III [online], NASA [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-15] (ang.).
  10. 1 2 ESA delivers again: ESM-3 departs for US to power Artemis III [online], ESA, 22 sierpnia 2024 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-15] (ang.).
  11. ↑ Erika Peters, Next Generation of Orion Spacecraft in Production for Future Artemis Missions [online], NASA, 10 września 2021 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2026-03-29] (ang.).
  12. 1 2 NASA Begins Processing Artemis III Moon Rocket at Kennedy [online], NASA, 18 sierpnia 2025 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-15] (ang.).
  13. ↑ Philip Sloss, NASA evaluates EM-2 launch options for Deep Space Gateway PPE [online], NASASpaceFlight.com, 4 grudnia 2017 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2019-08-09] (ang.).
  14. ↑ Loren Grush, NASA administrator on new Moon plan: "We’re doing this in a way that’s never been done before" [online], The Verge, 17 maja 2019 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2020-07-04] (ang.).
  15. ↑ Chelsea Gohd, NASA’s "critical path" to the Moon no longer requires a lunar Gateway: Report [online], Space.com, 16 marca 2020 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2020-03-31] (ang.).
  16. ↑ Jeff Foust, NASA refines plans for launching Gateway and other Artemis elements [online], SpaceNews, 14 maja 2020 [dostęp 2026-04-15] (ang.).
  17. ↑ NASA’s Development of Next-Generation Spacesuits [online], NASA Office of Inspector General, 10 sierpnia 2021 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2021-08-10] (ang.).
  18. ↑ Prada to design Nasa’s new Moon suit [online], BBC News, 5 października 2023 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2024-01-05] (ang.).
  19. ↑ Fiscal Year 2026 Discretionary Budget Request [online], United States Office of Management and Budget, 2 maja 2025 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2025-05-02] (ang.).
  20. ↑ One Big Beautiful Bill Act [online], 119th United States Congress, 4 lipca 2025 [dostęp 2026-04-15] [zarchiwizowane z adresu 2025-10-13] (ang.).
  21. ↑ Trump FY2027 NASA Budget Supports Moon Missions, But Cuts Everything Else [online], SpacePolicyOnline.com, 3 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-16] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-16] (ang.).
  22. ↑ Jeff Foust, White House again proposes steep NASA budget cuts [online], SpaceNews, 3 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-16] (ang.).

Linki zewnętrzne

← Artemis II Program Artemis Artemis IV →