Azotan miedzi(II)

Azotan miedzi(II)
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
konst.	bis(azotan) miedzi
addyt.	trioksydoazotan(1−) miedzi(2+)
	Inne nazwy i oznaczenia
Stocka	azotan(V) miedzi(II)
inne	daw. azotan miedziowy
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	zielononiebieskie kryształy (bezwodny) lub niebieskie kryształy (uwodniony)
Wzór chemiczny	Cu(NO3)2
• zapis Hilla	CuN2O6
Masa molowa	187,57 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	3251-23-8 (bezwodny); 10031-43-3 (trihydrat); 13478-38-1 (heksahydrat)
PubChem	18616
InChI
	InChI=1S/Cu.2NO3/c;22-1(3)4/q+2;2-1
	InChIKey
	XTVVROIMIGLXTD-UHFFFAOYSA-N
Właściwości
	Gęstość
	2,32 g/cm³ (trihydrat); ciało stałe; 2,07 g/cm³ (heksahydrat); ciało stałe;
	Rozpuszczalność w wodzie
	1450 g/kg
Temperatura topnienia	255 °C (bezwodny)
Temperatura rozkładu	170 °C (trihydrat)
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	uwodniony azotan miedzi(II)
	Niebezpieczeństwo
Zwroty H	H272, H314, H410
Zwroty P	P210, P260, P273, P280, P303+P361+P353, P305+P351+P338
Numer RTECS	QU7400000
Dawka śmiertelna	LD50 430 mg/kg (mysz, drogą pokarmową)
	Podobne związki
Inne aniony	chlorek miedzi(II)
Inne kationy	azotan potasu, azotan srebra
Podobne związki	siarczan miedzi(II)
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons

Azotan miedzi(II), Cu(NO₃)₂ – nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu azotowego i miedzi. Postać bezwodna tworzy niebiesko-zielone kryształy i sublimuje w próżni w temperaturze 150–200 °C.

Właściwości

Tworzy formy uwodnione Cu(NO₃)₂·xH₂O, gdzie x = 2,5, 3 lub 6. Sześciowodzian (heksahydrat) łatwo traci wodę w temperaturze 25 °C dając Cu(NO₃)·3H₂O. Bezwodny Cu(NO₃)₂ jest otrzymywany z miedzi i N₂O₄ zgodnie z reakcją:

Cu + 3N₂O₄ → [NO][Cu(NO₃)₃] + 2NO

w obecności katalizatora MeCN, po której następuje rozkład [NO][Cu(NO₃)₂] do Cu(NO₃)₂. Próba dehydratacji dowolnego uwodnionego azotanu miedzi(II) przez ogrzewanie prowadzi jednak do tlenków, a nie Cu(NO₃)₂. W temp. 80 °C hydrat przekształca się bowiem w zasadowy azotan miedzi(II), Cu₂(NO₃)(OH)₃, który po podgrzaniu do 180 °C daje CuO.

kryształy trihydratu
wodny roztwór Cu(NO₃)₂
roztwór w rozcieńczonym HNO₃

Otrzymywanie

Azotan miedzi można otrzymać np.:

w reakcji kwasu azotowego z miedzią:
- ze stężonym kwasem azotowym:
  Cu + 4HNO₃ → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂↑ + 2H₂O
- z rozcieńczonym, zimnym kwasem azotowym:
  3Cu + 8HNO₃ → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO↑ + 4H₂O
w reakcji kwasu azotowego z tlenkiem miedzi lub węglanem miedzi
w procesie elektrolizy azotanu amonu z użyciem elektrody miedzianej.

W warunkach standardowych uwodniony azotan miedzi jest niebieskim, krystalicznym ciałem stałym. Rozpuszcza się w wodzie. Roztwór ma odczyn kwasowy.

Zastosowanie

Stosowany jest m.in. do barwienia ceramiki, nabłyszczania żelaza, produkcji papieru światłoczułego, jako utleniacz w paliwach rakietowych i w pirotechnice.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 Physical Constants of Inorganic Compounds, [w:] CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 4-60, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
↑ Azotan miedzi(II), hydrat [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 4 maja 2025, numer katalogowy: 229636 [dostęp 2026-06-27] .
↑ SutcliffeS. Pass SutcliffeS., Practical Inorganic Chemistry, London: Chapman and Hall, 1968 (ang.).
↑ C.C. Housecroft C.C., E.E. Sharpe E.E., Inorganic Chemistry, wyd. 2, Pearson Prentice Hall, 2005, s. 636, ISBN 0-13-039913-2 (ang.).
1 2 3 H. WayneH.W. Richardson H. WayneH.W., Copper Compounds, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, 2005, DOI: 10.1002/14356007.a07_567 (ang.).

[CRC-1] 1 2 3 4 5 6 Physical Constants of Inorganic Compounds, [w:] CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 4-60, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).

[SA-2] Azotan miedzi(II), hydrat [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 4 maja 2025, numer katalogowy: 229636 [dostęp 2026-06-27] .

[3] SutcliffeS. Pass SutcliffeS., Practical Inorganic Chemistry, London: Chapman and Hall, 1968 (ang.).

[4] C.C. Housecroft C.C., E.E. Sharpe E.E., Inorganic Chemistry, wyd. 2, Pearson Prentice Hall, 2005, s. 636, ISBN 0-13-039913-2 (ang.).

[Richardson-5] 1 2 3 H. WayneH.W. Richardson H. WayneH.W., Copper Compounds, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, 2005, DOI: 10.1002/14356007.a07_567 (ang.).