Borcz

Borcz

Bórcz

wieś
Państwo	Polska
Województwo	pomorskie
Powiat	kartuski
Gmina	Somonino
Liczba ludności (2022)	691
Strefa numeracyjna	58
Kod pocztowy	83-312
Tablice rejestracyjne	GKA
SIMC	0172385
Położenie na mapie gminy Somonino Borcz
Położenie na mapie Polski Borcz
Położenie na mapie województwa pomorskiego Borcz
Położenie na mapie powiatu kartuskiego Borcz
54°16′18″N 18°17′32″E/54,271667 18,292222
Multimedia w Wikimedia Commons

Zobacz wiadomości w serwisie Wikinews na temat: Borcz

Borcz (dodatkowa nazwa w języku kaszub. Bórcz, niem. Bortsch) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Somonino. Leży przy drodze krajowej nr 20 Stargard - Szczecinek - Gdynia, na turystycznym szlaku Wzgórz Szymbarskich.

Siedziba sołectwa Borcz.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

W Borczu znajduje się dwór (obecnie przekształcony na hotel) z parkiem, a na północ od miejscowości położony jest rezerwat przyrody Jar Rzeki Raduni.

Nazwa miejscowości

Wieś pierwszy raz wzmiankowana w czasach książąt pomorskich, w 1241 r. w formie Borzce, którą to formę należy oddać w postaci Borzec, co uwzględniając zasady słowotwórcze oznacza 'mały bór'. Przejście formy Borzec do Borcz dokonało się pod wpływem niemieckim. Z kolei urzędowa nazwa niemiecka oddawała tę samą nazwę, tylko w swojej pisowni Bortsch.

Historia miejscowości

Wieś z pewnością istniała już w XIII wieku. Najprawdopodobniej została spustoszona i opuszczona (villa deserta) podczas wojny trzynastoletniej, bo nie wspomina jej inwentarz z lat 1570-1571. Pojawia się w inwentarzu z roku 1648 z właścicielami ziemskimi Jerzym Burskim i Stanisławem Pawłowskim. Pod koniec XVII wieku dobra borskie wraz z dobrami w Leźnie nabyli Przebendowscy.

Na koniec 1892 r. w Borczu mieszkało 195 osób, 165 Kaszubów (159 katolików i 6 ewangelików) oraz 30 Niemców ewangelików.

Z kolei w roku 1913 było 275 mieszkańców. W majątku funkcjonowała parowa gorzelnia. Jego właścicielem był Gregor Hoene z Leźna, a zarządcą Oskar Arke.

W czasie II wojny zarządcą majątku był pochodzący z rodziny gdańskich patrycjuszy z ul. Piwnej (Höhne Haus) Albert Höhne, wstawiający się u władz niemieckich za aresztowanymi i wytypowanymi do deportacji Polakami oraz otaczający ochroną miejsca kultu religijnego.

Zabytki

Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisany jest -zespół dworski i folwarczny z XIX/XX w., nr rej.: 1047 z 20.07.1988:

• dwór, 1911
• park
• folwark: magazyn, 2 budynki inwentarskie i gorzelnia.

• Zespół dworski i folwarczny w Borczu
• 
  Gorzelnia
• 
  Dwór w Borczu
• 
  Budynek inwentarski
• 
  Magazyn
• 
  Budynek inwentarski

Zobacz też

• Somonino, Egiertowo, Hopowo, Majdany, Szymbark, Żukowo
• inne miejscowości z prefiksem Borcz: Borczyn, Borczysko

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Borcz, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 308 .
• Borcz, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 200 .