Starkowa Huta

Starkowa Huta
Starkòwô Hëta
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Powiat

kartuski

Gmina

Somonino

Liczba ludności (2025)

332

Strefa numeracyjna

58

Kod pocztowy

83-312, 83-315

Tablice rejestracyjne

GKA

SIMC

0172706

Położenie na mapie gminy Somonino
Mapa konturowa gminy Somonino, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Starkowa Huta”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Starkowa Huta”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Starkowa Huta”
Położenie na mapie powiatu kartuskiego
Mapa konturowa powiatu kartuskiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Starkowa Huta”
Ziemia54°13′34″N 18°10′59″E/54,226111 18,183056
Multimedia w Wikimedia Commons

Starkowa Huta, dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Starkòwô Hëta, (niem. Starkhütte) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Somonino. Leży przy drodze krajowej nr 20 ze Stargardu do Gdyni. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Nazwa miejscowości

Wieś pierwszy raz wzmiankowana w czasach I Rzeczpospolitej jako Starkowa Hutta w roku 1664. Niemcy pisali Starkhütte lub niekiedy Starkenhütte, w źródłach polskich albo Starkowa Huta albo Starkowo. Kaszubi mówili Sztarkowô Hëta lub skrótowo Sztarkëta. Nazwa jest prosta do objaśnienia. W pierwszym członie część dzierżawcza od nazwiska Stark, w drugim część kulturowa huta - czyli miejsce wypalania pni i produkcji smoły, węgla drzewnego czy popiołu. Samo nazwisko Stark można wywieść zarówno z języka niemieckiego (przymiotnik stark, czyli 'mocny') jak i z języka kaszubskiego, gdzie rzeczownik stark oznacza 'dziadka' lub 'teścia'.

Historia miejscowości

Osada odnotowana po raz pierwszy w 1664 r. Powstała na miejscu wyrąbanych lasów, na terenach należących do klasztoru w Kartuzach. Zakonnicy do założenia wsi sprowadzili niemieckich ewangelików z Pomorza Zachodniego.

Drugi człon nazwy, tak jak w przypadku sąsiednich 'hut' (Chylowa Huta, Kapelowa Huta, Egiertowa Huta), dodatkowo wskazuje, że początki wsi były związane z powstaniem smolarni, czyli miejscem wypalania pni z karczowanych lasów i produkcji smoły, węgla drzewnego czy popiołu.

W roku 1772, po I rozbiorze Polski, włączona do Królestwa Prus.

U schyłku XIX w. we wsi była szkoła ewangelicka, 16 zagród gburskich i 10 zagrodników. Na koniec 1892 r wieś miała 287 mieszkańców - 260 Niemców ewangelików i 27 Kaszubów katolików.

W roku 1913 miejscowość miała 350 mieszkańców. Była karczma, której właścicielem był Ludwig Kresin. Była też cegielnia należąca do H. Hardtke. Mistrzem murarskim był Hermann Meyer, kowalem R. Muhsal, kołodziejem O. Muhsal, szklarzem A. Kobiella.

Od 1920 r., na bazie postanowień wersalskich, w granicach Polski (z przerwą na lata II wojny światowej).

Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 r. dominująca do tego czasu w miejscowości ludność niemiecka została wysiedlona, a jej miejsce zajęła w głównej mierze ludność kaszubska z okolicznych wsi.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Raport o stanie gminy Somino w 2025. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2025 s. 22
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1217 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. 1 2 GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 129475.
  5. ↑ 26.02.2009, Uchwała Rady Gminy Somonino Nr XXIV/183/09. Numer przypisany dodatkowej nazwie miejscowości lub obiektu fizjograficznego w MSWiA - NM/41-14
  6. ↑ Prussia (Kingdom) Statistisches Landesamt, Gemeindelexikon für die regierungsbezirke Allenstein, Danzig, Marienwerder, Posen, Bromberg und Oppeln: Auf grund der ergebnisse der volkszählung vom. 1. Dezember 1910 und anderer amtlicher quellen bearbeitet vom Königlich Preussischen Statistischen Landesamte, verlag des Königlichen Statistischen Landesamts, 1912, s. 28 [dostęp 2025-06-06] (niem.).
  7. ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP))
  8. ↑ Strona gminy, samorząd >> sołectwa
  9. 1 2 Breza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.176-177
  10. ↑ Breza Edward. Nazwy miejscowości powiatu kartuskiego. Kartuzy 2017. s.181
  11. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl, s. 244 [dostęp 2025-06-06].
  12. ↑ Stefan Ramułt, Statystyka ludności kaszubskiej, Akademia Umiejȩtności, 1899, s. 95 [dostęp 2025-06-06].
  13. ↑ Adressbuch aller Länder der Erde, der Kaufleute, Fabrikanten, Gewerbetreibenden, Gutsbesitzer etc, Leuchs, 1913, s. 76-77 [dostęp 2025-06-06] (niem.).