Borzewki

Borzewki
	Diaperini
	Latreille, 1802
	Okres istnienia: eocen–dziś PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q
	; Borzewka grzybowatek z podplemienia Diaperina
	; Adelina brulei z podplemienia Adelinina
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	chrząszcze
Podrząd	chrząszcze wielożerne
Nadrodzina	czarnuchy
Rodzina	czarnuchowate
(bez rangi)	Tenebrioniformes
Podrodzina	borzewkowate
Plemię	borzewki
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Borzewki (Diaperini) – plemię chrząszczy z rzędu z rodziny czarnuchowatych i podrodziny borzewkowatych.

Morfologia

Wśród chrząszczy tych dominują formy o ciele owalnym i wypukłym. Większość nie przekracza 6 mm długości ciała, aczkolwiek u rodzajów Cosmonota i Ceropria długość ciała może wynosić nawet 10 mm.

Z nielicznymi wyjątkami głowa wciągnięta jest w przedtułów aż po oczy. Kształt oczu zazwyczaj jest nerkowaty, na przedniej krawędzi wykrojony występem policzka. Czułki są jedenastoczłonowe i mają człony wierzchołkowe szersze od nasadowych, często formujące wyraźną buławkę. Wyraźne pasmo błoniastego oskórka oddziela wargę górną od nadustka. Krótkie, rozdwojone na szczycie żuwaczki mają podstawy osłonięte od góry występami policzków. Żuwkom wewnętrznym brak haczyka (unkusa). Bródka jest niewielka, a gula ma wyraźną szypułkę. Korpotentorium jest silnie wysklepione.

Przedplecze jest szersze niż dłuższe, o obrzeżonych krawędziach bocznych, wykształconej parze dołków przypodstawowych i dwufalistej krawędzi tylnej. Równomiernie sklepione pokrywy mają wąskie podgięcia i zwykle nagą powierzchnię. Najczęściej występują na nich rowki i punkty, nigdy natomiast nie mają grubej rzeźby. Krótkie przedpiersie ma wyrostek wykraczający poza przednie biodra, zwykle wchodzący w bruzdę na śródpiersiu. Biodra przednie są prawie poprzeczne, tylne zaś ukośnie poprzeczne. Panewki bioder środkowych są po bokach otwarte. Odnóża mają ostrogi goleni zwykle krótkie i cienkie, a stopy delikatnie od spodu owłosione. Na zewnętrznych częściach tylnych goleni występują powrębiane lub ząbkowane listewki. Przednie stopy są pięcioczłonowe, a pozostałe czteroczłonowe.

Wyrostek międzybiodrowy pierwszego z widocznych sternitów odwłoka jest między tylnymi biodrami zaostrzony. Pygidium nie jest odsłonięte. Torebka kopulacyjna lub pochwa zwykle wyposażone są w skleryty, często też występuje w torebce tzw. okienko.

Ekologia

Owady te zasiedlają głównie wilgotne i mezofilne lasy. Wiele gatunków to mykofagi bytujące w martwej materii roślinnej lub owocnikach grzybów.

Taksonomia

Plemię obejmuje 46 rodzajów, w większości zgrupowanych w dwóch podplemionach:

podplemię: Adelinina LeConte, 1862
- Adelina Dejean, 1835
- Alphitophagus Stephens, 1832
- Arabcynaeus Schawaller, 2009
- Cynaeus LeConte, 1866
- Doliodesmus Spilman, 1967
- Doliopines Horn, 1894
- Gnatocerus Thunberg, 1814
- Iccius Champion, 1886
- Mophis Champion, 1886
- Neoplateia Marcuzzi, 1986
- Palembomimus Matthews et Lawrence, 2005
- Sitophagus Mulsant, 1854
podplemię: Diaperina Latreille, 1802
- Ceropria Laporte et Brullé, 1831
- Cissides Chatanay, 1915
- Coelopleurum Gebien, 1921
- Cosmonota Dejean, 1834
- Cyclobiomorphus Pic, 1916
- Cyclobium Pic, 1916
- Diaperis Fourcroy in Geoffroy, 1762 – borzewka
- Espagnolina Kaszab, 1965
- Exapinaeus Pascoe, 1882
- Falsocosmonota Kaszab, 1962
- Gargilius Fairmaire, 1891
- Gressittiola Kaszab, 1955
- Heterophylus Klug, 1833
- Hoplaspis Motschulsky, 1858
- Ischnodactylus Chevrolat, 1877
- Lelegeis Champion, 1886
- Liodema Horn, 1870
- Louwerensia Kaszab, 1964
- Loxostethus Triplehorn, 1962
- Neomida Latreille, 1829 – głoworożek
- Paniasis Champion, 1886
- Pentaphyllus Dejean, 1821 – pięciorek
- Phayllus Champion, 1886
- Platydema Laporte de Castelnau & Brullé, 1831 – zaklęsek
- Platydemoides Kaszab, 1980
- Pseudobasides Pic, 1916
- Pygidiphorus Mulsant, 1856
- Saptine Champion, 1886
- Sciophagus Sharp, 1885
- Stenoscapha Bates, 1873
- Stomylus Fåhraeus, 1870
- Ulomoides Blackburn, 1888
- Yamatotakeru Ando, 2015
podplemię: incertae sedis
- Pelleas Bates, 1872

Przypisy

↑ Włodzimierz Dzieduszycki, Maryan Łomnicki: Muzeum imienia Dzieduszyckich we Lwowie. Lwów: Pierwsza Związkowa Drukarnia we Lwowie, 1886, s. 174.
1 2 3 4 5 6 7 C.A. Triplehorn. Revision of Diaperini of America North of Mexico with notes on extralimital species (Coleoptera: Tenebrionidae). „Proceedings of the United States National Museum”. 117 (3515), s. 359-457, 1965.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Eric G.E.G. Matthews Eric G.E.G., John F.J.F. Lawrence John F.J.F., PatriceP. Bouchard PatriceP., Warren E.W.E. Steiner Warren E.W.E., jr., AdamA. Ślipiński AdamA., Tenebrionidae Latreille, 1802, [w:] Richard A.B.R.A.B. Leschen, Rolf G.R.G. Beutel, John F.J.F. Lawrence (red.), Handbook of zoology. Volume IV. Arthropoda: Insecta. Part 38. Coleoptera, beetles. Volume 2: Morphology and Systematics (Elateroidea, Bostrichiformia, Cucujiformia partim), Berlin, New York: Walter de Gruyter, s. 574-658, ISBN 978-3-11-019075-5 .
↑ tribus Diaperini Latreille, 1802. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2026-10-25].

[dł-1] Włodzimierz Dzieduszycki, Maryan Łomnicki: Muzeum imienia Dzieduszyckich we Lwowie. Lwów: Pierwsza Związkowa Drukarnia we Lwowie, 1886, s. 174.

[t65-2] 1 2 3 4 5 6 7 C.A. Triplehorn. Revision of Diaperini of America North of Mexico with notes on extralimital species (Coleoptera: Tenebrionidae). „Proceedings of the United States National Museum”. 117 (3515), s. 359-457, 1965.

[hoz-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Eric G.E.G. Matthews Eric G.E.G., John F.J.F. Lawrence John F.J.F., PatriceP. Bouchard PatriceP., Warren E.W.E. Steiner Warren E.W.E., jr., AdamA. Ślipiński AdamA., Tenebrionidae Latreille, 1802, [w:] Richard A.B.R.A.B. Leschen, Rolf G.R.G. Beutel, John F.J.F. Lawrence (red.), Handbook of zoology. Volume IV. Arthropoda: Insecta. Part 38. Coleoptera, beetles. Volume 2: Morphology and Systematics (Elateroidea, Bostrichiformia, Cucujiformia partim), Berlin, New York: Walter de Gruyter, s. 574-658, ISBN 978-3-11-019075-5 .

[biolib-4] tribus Diaperini Latreille, 1802. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2026-10-25].