Canini

	Canini
	G. Fischer, 1817
	; Szakal czaprakowy (Lupulella mesomelas)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	drapieżne
Rodzina	psowate
Podrodzina	Caninae
Plemię	Canini
	Typ nomenklatoryczny
	Canis Linnaeus, 1758
Synonimy
	Canini G. Fischer, 1817; Caninorum: G. Fischer, 1817; Canina: Goldfuss, 1820; Canidae: J.E. Gray, 1821; Canina: J.E. Gray, 1825; Lupini Hemprich & Ehrenberg, 1832; Caninæ: S.D.W., 1836; Lupinae S.F. Baird, 1857; Canina: Haeckel, 1866; Lycaonina J.E. Gray, 1868; Lupinæ J.E. Gray, 1869; Caninae: Gill, 1872; Lycaonidae: Rochebrune, 1883; Canida: Haeckel, 1895; Lupida: Haeckel, 1895; Canes: Winge, 1895; Cuoninae G.S. Miller, 1924; Canoidea: Simpson, 1931;
Rodzaje
	17 rodzajów (w tym 7 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	17 rodzajów (w tym 7 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies

Canini – plemię ssaków drapieżnych z podrodziny Caninae w obrębie rodziny psowatych (Canidae). Psy różnią się od lisów większymi kłami i łamaczami, okrągłymi źrenicami, większą wytrzymałością w pogoni za zdobyczą, występowaniem stałej czołowej zatoki, szerszej czaszki, u większych psów obecny jest grzebień strzałkowy na potylicy.

Podział systematyczny

Do plemienia należą następujące rodzaje (9 rodzajów występujących współcześnie i 1 rodzaj wymarły po 1500 roku):

Chrysocyon C.H. Smith, 1839 – pampasowiec – jedynym żyjącym współcześnie przedstawicielem jest Chrysocyon brachyurus (Illiger, 1815) – pampasowiec grzywiasty
Dusicyon C.H. Smith, 1839 – wilczak – jedynym przedstawicielem był Dusicyon australis (Kerr, 1792) – wilczak falklandzki
Speothos P.W. Lund, 1839 – pakożer – jedynym współcześnie występującym przedstawicielem jest Speothos venaticus (Lund, 1842) – pakożer leśny
Atelocynus Cabrera, 1940 – wilczek – jedynym przedstawicielem jest Atelocynus microtis (P.L. Sclater, 1883) – wilczek krótkouchy
Cerdocyon C.H. Smith, 1839 – majkong – jedynym współcześnie występującym przedstawicielem jest Cerdocyon thous (Linnaeus, 1766) – majkong krabożerny
Lycalopex Burmeister, 1854 – nibylis
Lupulella Hilzheimer, 1906
Lycaon Brookes, 1827 – likaon – jedynym współcześnie występującym przedstawicielem jest Lycaon pictus (Temminck, 1820) – likaon pstry
Cuon B.H. Hodgson, 1838 – cyjon – jedynym współcześnie występującym przedstawicielem jest Cuon alpinus (Pallas, 1811) – cyjon rudy
Canis Linnaeus, 1758 – wilk

Opisano również rodzaje wymarłe w czasch prehistorycznych:

Aenocyon J.C. Merriam, 1918
Cynotherium Sardiati, 1857
Eucyon Tedford & Qiu Zhanxiang, 1996
Nurocyon Sotnikova, 2006 – jednym przedstawicielem był Nurocyon chonokhariensis Sotnikova, 2006
Prototocyon Pohle, 1928
Theriodictis Mercerat, 1891
Xenocyon M. Kretzoi, 1938

Kladogram podrodziny Caninae (kompilacja prac)

Urocyon

	U. cinereoargenteus

	U. littoralis

Vulpini

Otocyon

	O. megalotis

Nyctereutes

	N. procyonoides

	Nyctereutes

Vulpes

	V. chama

	V. pallida

V. bengalensis

	V. cana

	V. zerda

V. lagopus

	V. macrotis

	C. velox

	V. corsac

	V. ferrilata

	V. rueppellii

	V. vulpes

Canini

Atelocynus

	A. microtis

Cerdocyon

	C. thous

Lycalopex

L. fulvipes

L. sechurae

L. gymnocercus

	L. culpaeus

	L. vetulus

Chrysocyon

	Ch. brachyurus

†Dusicyon

	D. australis

Speothos

	S. venaticus

Lycaon

	L. pictus

Lupulella

	L. adusta

	L. mesomelas

Cuon

	C. alpinus

Canis

C. simensis

C. aureus

C. latrans

	C. lupus

	C. familiaris

	C. rufus

	C. lycaon

Uwagi

↑ Pisownia oryginalna.
↑ Typ nomenklatoryczny: Lupus Oken, 1816 (= Canis Linnaeus, 1758).
↑ Typ nomenklatoryczny: Lupus C.H. Smith, 1839 (= Canis Linnaeus, 1758).
↑ Typ nomenklatoryczny: Lycaon Brookes, 1827.
↑ Typ nomenklatoryczny: Lupus J.E. Gray, 1869 (= Canis Linnaeus, 1758).
↑ Typ nomenklatoryczny: Cuon Hodgson, 1838.

Przypisy

1 2 Fischer 1817 ↓, s. 372.
↑ Fischer 1817 ↓, s. 417.
↑ G.A. Goldfuss: Handbuch der Zoologie. Cz. 2. Nürnburg: Johann Leonhard Schrag, 1820, s. xxi. (niem.).
↑ J.E. Gray. On the Natural Arrangment of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 302, 1821. (ang.).
↑ J.E. Gray. An Outline of an Attempt at the Disposition of Mammalia into Tribes and Families, with a List of the Genera apparently appertaining to each Tribe. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 339, 1825. (ang.).
↑ F.W. Hemprich & Ch.G. Ehrenberg: Symbolae physicae, seu, Icones et descriptiones corporum naturalium novorum aut minus cognitorum. T. 1: Zoologica. Cz. 2: Mammalium. Berolini: Ex Officina Academica, venditur a Mittlero, 1832, s. sig. ff. (łac.).
↑ S.D.W.. The mammals of Britain systematically arranged. „The Analyst”. 4, s. 69, 1836. (ang.).
↑ S.F. Baird: Mammals. W: United States. War Department: Reports of explorations and surveys, to ascertain the most practicable and economical route for a railroad from the Mississippi River to the Pacific Ocean. Made under the direction of the secretary of war, in 1853-1857. T. 8. Cz. 1: General report upon the zoology of the several Pacific Railroad routes. Washington: A.O.P. Nicholson, Printer, 1857, s. 103. (ang.).
↑ E. Haeckel: Generelle morphologie der organismen. Allgemeine grundzüge der organischen formen-wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte descendenztheorie. Cz. 2. Berlin: G. Reimer, 1866, s. clix. (niem.).
↑ J.E. Gray. Notes on the Skulls of the Species of Dogs, Wolves, and Foxes (Canidae) in the Collection of the British Museum. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1868, s. 495, 1868. (ang.).
↑ J.E. Gray: Catalogue of carnivorous, pachydermatous, and edentate Mammalia in the British museum. London: The Trustees, 1869, s. 179. (ang.).
↑ T.N. Gill. Arrangement of the Families of Mammals; with Analytical Tables. „Smithsonian Miscellaneous collections”. 11, s. 63, 1874. (ang.).
↑ A.T. Rochebrune. Faune de la Sénégambie. Mammifères. „Actes de la Société Linnéenne de Bordeaux”. Quatrième série. 7, s. 133, 1883. (fr.).
↑ Haeckel 1895 ↓, s. 578, 585.
↑ Haeckel 1895 ↓, s. 585.
↑ H. Winge: Jordfundne og nulevende rovdyr (Carnivora) fra Lagoa Santa, Minas Geraes, Brasilien: med udsigt over pungdyrenes slægtskab. Copenhagen: Bianco Lunos Kgl Hof-Bogtrykkeri, 1895, s. 63. (duń.).
↑ G.S. Miller. List of North American Recent mammals. „Bulletin”. 128, s. 155, 1924. (ang.).
↑ G.G. Simpson. A new classification of mammals. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 59 (5), s. 276, 1931. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-28]. (ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Canini Fischer, 1817, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-06-28] (ang.).
↑ J.C. Merriam. Note on the systematic position of the wolves of the Canis dirus group. „Bulletin of the Department of Geology”. 10 (27), s. 532, 1918. (ang.).
↑ C. Sardiati: Description des fossiles de la brèche osseuse de Monreale de Bonaria près de Cagliari. W: A. La Marmora: Voyage en Sardaigne. T. 3. Cz. 2. Torino: Imprimerie royale, 1857, s. 656. (wł.).
↑ 理•戴福德 & 邱占祥 / R.H. Tedford & Z. Qiu. 山西榆社上新世犬类一新属 / A new canid genus from the Pliocene of Yushe, Shanxi Province. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 34 (1), s. 27, 1996. (chiń. • ang.).
↑ M.V. Sotnikova. A new canid Nurocyon chonokhariensis gen. et sp. nov. (Canini, Canidae, Mammalia) from the Pliocene of Mongolia. „Courier Forschungsinstitut Senckenberg”. 256, s. 13, 2006. (ang.).
↑ H. Pohle. Die Raubtiere von Oldoway. „Wissenschaftliche Ergebnisse der Oldoway-Expedition”. Neue folge. 3, s. 47, 1928. (niem.).
↑ A. Mercerat. Caracteres diagnósticos de algunas especies de Creodonta conservadas en el Museo de La Plata. „Revista del Museo de La Plata”. 2, s. 55, 1891. (hiszp.).
↑ M. Kretzoi. Die Raubtiere von Gombaszög nebst einer Übersicht der Gesamtfauna. „Annales Musei Nationalis Hungarici”. 31, s. 132, 1938. (niem.).
↑ S.-I. Kim, T. Oshida, H. Lee, M.-S. Min & J. Kimura. Evolutionary and biogeographical implications of variation in skull morphology of raccoon dogs (Nyctereutes procyonoides, Mammalia: Carnivora). „Biological Journal of the Linnean Society”. 116 (4), s. 856–872, 2015. DOI: 10.1111/bij.12629. (ang.).
↑ B.M. von Holdt, J.A. Cahill, Z. Fan, I. Gronau, J. Robinson, J.P. Pollinger, B. Shapiro, J. Wall & R.K. Wayne. Whole-genome sequence analysis shows that two endemic species of North American wolf are admixtures of the coyote and gray wolf. „Science Advance”. 2 (7), s. e1501714, 2016. DOI: 10.1126/sciadv.1501714. (ang.).
↑ S. Viranta, A. Atickem, L. Werdelin & N.Ch. Stenseth. Rediscovering a forgotten canid species. „BMC Zoology”. 2 (6), s. 1–9, 2017. DOI: 10.1186/s40850-017-0015-0. (ang.).
↑ J. Zrzavý, P. Duda, J. Robovský, Is. Okřinová & V. Pavelková Řičánková. Phylogeny of the Caninae (Carnivora): Combining morphology, behaviour, genes and fossils. „Zoologica Scripta”. 47 (4), s. 373–389, 2018. DOI: 10.1111/zsc.12293. (ang.).

Bibliografia

J.G. Fisher von Waldheim. De systemate Mammalium. „Mémoires de la Société impériale des naturalistes de Moscou”. 5, s. 368–428, 1817. (łac.).
J.M. Leidy. Notice of remains of extinct Vertebrata, from the valley of the Niobrara River, collected during the Exploring Expedition of 1857, in Nebraska, under the command of Lieut. G. K. Warren, U. S. Top. Eng., by Dr. F. V. Hayden, Geologist to the Expedition. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 10, s. 20–29, 1858. (ang.).
E. Haeckel: Systematische phylogenie. T. 3. Berlin: Georg Reimer, 1895, s. 1–660. (niem.).

[2] Pisownia oryginalna.

[7] Typ nomenklatoryczny: Lupus Oken, 1816 (= Canis Linnaeus, 1758).

[10] Typ nomenklatoryczny: Lupus C.H. Smith, 1839 (= Canis Linnaeus, 1758).

[13] Typ nomenklatoryczny: Lycaon Brookes, 1827.

[15] Typ nomenklatoryczny: Lupus J.E. Gray, 1869 (= Canis Linnaeus, 1758).

[22] Typ nomenklatoryczny: Cuon Hodgson, 1838.

[CITEREFFischer1817[https://www.biodiversitylibrary.org/page/10128997_372]-1] 1 2 Fischer 1817 ↓, s. 372.

[CITEREFFischer1817[https://www.biodiversitylibrary.org/page/10129042_417]-3] Fischer 1817 ↓, s. 417.

[Goldfuss-4] G.A. Goldfuss: Handbuch der Zoologie. Cz. 2. Nürnburg: Johann Leonhard Schrag, 1820, s. xxi. (niem.).

[Gray1821-5] J.E. Gray. On the Natural Arrangment of Vertebrose Animals. „The London Medical Repository”. 15, s. 302, 1821. (ang.).

[Gray1825-6] J.E. Gray. An Outline of an Attempt at the Disposition of Mammalia into Tribes and Families, with a List of the Genera apparently appertaining to each Tribe. „Annals of Philosophy”. New Series. 10, s. 339, 1825. (ang.).

[Hemprich&Ehrenberg-8] F.W. Hemprich & Ch.G. Ehrenberg: Symbolae physicae, seu, Icones et descriptiones corporum naturalium novorum aut minus cognitorum. T. 1: Zoologica. Cz. 2: Mammalium. Berolini: Ex Officina Academica, venditur a Mittlero, 1832, s. sig. ff. (łac.).

[SDW-9] S.D.W.. The mammals of Britain systematically arranged. „The Analyst”. 4, s. 69, 1836. (ang.).

[Baird-11] S.F. Baird: Mammals. W: United States. War Department: Reports of explorations and surveys, to ascertain the most practicable and economical route for a railroad from the Mississippi River to the Pacific Ocean. Made under the direction of the secretary of war, in 1853-1857. T. 8. Cz. 1: General report upon the zoology of the several Pacific Railroad routes. Washington: A.O.P. Nicholson, Printer, 1857, s. 103. (ang.).

[Haeckel-12] E. Haeckel: Generelle morphologie der organismen. Allgemeine grundzüge der organischen formen-wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte descendenztheorie. Cz. 2. Berlin: G. Reimer, 1866, s. clix. (niem.).

[Gray1868-14] J.E. Gray. Notes on the Skulls of the Species of Dogs, Wolves, and Foxes (Canidae) in the Collection of the British Museum. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1868, s. 495, 1868. (ang.).

[Gray1869-16] J.E. Gray: Catalogue of carnivorous, pachydermatous, and edentate Mammalia in the British museum. London: The Trustees, 1869, s. 179. (ang.).

[Gill-17] T.N. Gill. Arrangement of the Families of Mammals; with Analytical Tables. „Smithsonian Miscellaneous collections”. 11, s. 63, 1874. (ang.).

[Rochebrune-18] A.T. Rochebrune. Faune de la Sénégambie. Mammifères. „Actes de la Société Linnéenne de Bordeaux”. Quatrième série. 7, s. 133, 1883. (fr.).

[CITEREFHaeckel1895[https://www.biodiversitylibrary.org/page/3166440_578],_[https://www.biodiversitylibrary.org/page/3166428_585]-19] Haeckel 1895 ↓, s. 578, 585.

[CITEREFHaeckel1895[https://www.biodiversitylibrary.org/page/3166428_585]-20] Haeckel 1895 ↓, s. 585.

[Winge-21] H. Winge: Jordfundne og nulevende rovdyr (Carnivora) fra Lagoa Santa, Minas Geraes, Brasilien: med udsigt over pungdyrenes slægtskab. Copenhagen: Bianco Lunos Kgl Hof-Bogtrykkeri, 1895, s. 63. (duń.).

[Miller-23] G.S. Miller. List of North American Recent mammals. „Bulletin”. 128, s. 155, 1924. (ang.).

[Simpson-24] G.G. Simpson. A new classification of mammals. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 59 (5), s. 276, 1931. (ang.).

[mdd-25] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-06-28]. (ang.).

[zij-26] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Canini Fischer, 1817, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-06-28] (ang.).

[27] J.C. Merriam. Note on the systematic position of the wolves of the Canis dirus group. „Bulletin of the Department of Geology”. 10 (27), s. 532, 1918. (ang.).

[28] C. Sardiati: Description des fossiles de la brèche osseuse de Monreale de Bonaria près de Cagliari. W: A. La Marmora: Voyage en Sardaigne. T. 3. Cz. 2. Torino: Imprimerie royale, 1857, s. 656. (wł.).

[29] 理•戴福德 & 邱占祥 / R.H. Tedford & Z. Qiu. 山西榆社上新世犬类一新属 / A new canid genus from the Pliocene of Yushe, Shanxi Province. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 34 (1), s. 27, 1996. (chiń. • ang.).

[30] M.V. Sotnikova. A new canid Nurocyon chonokhariensis gen. et sp. nov. (Canini, Canidae, Mammalia) from the Pliocene of Mongolia. „Courier Forschungsinstitut Senckenberg”. 256, s. 13, 2006. (ang.).

[31] H. Pohle. Die Raubtiere von Oldoway. „Wissenschaftliche Ergebnisse der Oldoway-Expedition”. Neue folge. 3, s. 47, 1928. (niem.).

[32] A. Mercerat. Caracteres diagnósticos de algunas especies de Creodonta conservadas en el Museo de La Plata. „Revista del Museo de La Plata”. 2, s. 55, 1891. (hiszp.).

[33] M. Kretzoi. Die Raubtiere von Gombaszög nebst einer Übersicht der Gesamtfauna. „Annales Musei Nationalis Hungarici”. 31, s. 132, 1938. (niem.).

[34] S.-I. Kim, T. Oshida, H. Lee, M.-S. Min & J. Kimura. Evolutionary and biogeographical implications of variation in skull morphology of raccoon dogs (Nyctereutes procyonoides, Mammalia: Carnivora). „Biological Journal of the Linnean Society”. 116 (4), s. 856–872, 2015. DOI: 10.1111/bij.12629. (ang.).

[35] B.M. von Holdt, J.A. Cahill, Z. Fan, I. Gronau, J. Robinson, J.P. Pollinger, B. Shapiro, J. Wall & R.K. Wayne. Whole-genome sequence analysis shows that two endemic species of North American wolf are admixtures of the coyote and gray wolf. „Science Advance”. 2 (7), s. e1501714, 2016. DOI: 10.1126/sciadv.1501714. (ang.).

[36] S. Viranta, A. Atickem, L. Werdelin & N.Ch. Stenseth. Rediscovering a forgotten canid species. „BMC Zoology”. 2 (6), s. 1–9, 2017. DOI: 10.1186/s40850-017-0015-0. (ang.).

[37] J. Zrzavý, P. Duda, J. Robovský, Is. Okřinová & V. Pavelková Řičánková. Phylogeny of the Caninae (Carnivora): Combining morphology, behaviour, genes and fossils. „Zoologica Scripta”. 47 (4), s. 373–389, 2018. DOI: 10.1111/zsc.12293. (ang.).