Ctenodactylinae

	Ctenodactylinae
	P. Gervais, 1853
	; Gundia zwyczajna (Ctenodactylus gundi)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	jeżozwierzowce
Infrarząd	gundiokształtne
Rodzina	gundiowate
Podrodzina	Ctenodactylinae
	Typ nomenklatoryczny
	Ctenodactylus J.E. Gray, 1830
Synonimy
	Ctenodactylina P. Gervais, 1853; Pectinatoridæ E. Blyth, 1856; Ctenodactylinae: S.F. Baird, 1857; Pectinatoridae: E. Blyth, 1863; Pectinatoridae: A. Murray, 1866; Ctenodactylinae: Alston, 1876; Ctenodactylini: Winge, 1888; Ctenodactylidae: Zittel, 1893; Ctenodactyloidei: Tullberg, 1899; Ctenodactyloidea: Simpson, 1945; Pellegriniidae Schaub, 1958; Tataromyinae: Lavocat, 1961; Sayimyinae Lavocat, 1961;
Rodzaje
	13 rodzajów (w tym 9 wymarłych) – zobacz opis w tekście
	13 rodzajów (w tym 9 wymarłych) – zobacz opis w tekście

Ctenodactylinae – podrodzina gryzoni z rodziny gundiowatych (Ctenodactylidae) w obrębie infrarzędu gundiokształtnych (Ctenodactylomorphi).

Rozmieszczenie geograficzne

Gundiowate żyją w północnej Afryce od Maroka po zachodnią Libię, a na południu po Nigerię. Izolowane populacje występują też w Mali, Etiopii i Somalii.

Systematyka

Do podrodziny Ctenodactylinae zalicza się 5 współcześnie żyjących gatunków grupowanych w 4 rodzajach:

Pectinator E. Blyth, 1855 – gundianowiec – jedynym przedstawicielem jest Pectinator spekei E. Blyth, 1855 – gundianowiec somalijski
Massoutiera Lataste, 1885 – gundiarka – jedynym przedstawicielem jest Massoutiera mzabi (Lataste, 1881) – gundiarka górska
Felovia Lataste, 1886 – felowia – jedynym przedstawicielem jest Felovia vae Lataste, 1886 – felowia szczelinowa
Ctenodactylus J.E. Gray, 1830 – gundia

Opisano również rodzaje wymarłe:

Africanomys Lavocat, 1961
Helanshania Vianey-Liaud, Gomes Rodrigues & Marivaux, 2010 – jedynym przedstawicielem był Helanshania deserta Vianey-Liaud, Gomes Rodrigues & Marivaux, 2010
Irhoudia Jaeger, 1971
Metasayimys Lavocat, 1961 – jedynym przedstawicielem był Metasayimys curvidens Lavocat, 1961
Pellegrinia De Gregorio, 1886 – jedynym przedstawicielem był Pellegrinia panormensis De Gregorio, 1886
Pireddamys De Bruijn & Rümke, 1974 – jedynym przedstawicielem był Pireddamys rayi De Bruijn & Rümke, 1974
Proafricanomys López-Antoñanzas, Knoll, Maksoud & Azar, 2015 – jedynym przedstawicielem był Proafricanomys libanensis López-Antoñanzas, Knoll, Maksoud & Azar, 2015
Sardomys De Bruijn & Rümke, 1974
Sayimys Wood, 1937

Uwagi

↑ Typ nomenklatoryczny: Pectinator E. Blyth, 1855.
↑ Typ nomenklatoryczny: †Pellegrinia De Gregorio, 1886.
↑ Typ nomenklatoryczny: †Sayimys Wood, 1937.

Przypisy

1 2 P. Gervais. Description ostéologique de l’Anomalurus, et remarques sur la classification naturelle des rongeurs. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Troisième Serie. 20, s. 245, 1853. (fr.).
↑ E. Blyth. Report on a zoological collection from the Somáli country. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 24 (2), s. 296 (przypis), 1856. (ang.).
↑ S.F. Baird: Mammals. W: United States. War Department: Reports of explorations and surveys, to ascertain the most practicable and economical route for a railroad from the Mississippi River to the Pacific Ocean. Made under the direction of the secretary of war, in 1853-1857. T. 8. Cz. 1: General report upon the zoology of the several Pacific Railroad routes. Washington: A.O.P. Nicholson, Printer, 1857, s. 236. (ang.).
↑ E. Blyth: Catalogue of the Mammalia in the Museum Asiatic Society. Calcutta: Savielle & Cranenburgh, 1863, s. 130. (ang.).
↑ A. Murray: The Geographical Distribution of Mammals. London: Day and Son, 1866, s. xv, 355. (ang.).
↑ E.R. Alston. On the classification of the Order Glires. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1876, s. 90, 1876. (ang.).
↑ H. Winge: Jordfundne og nulevende Gnavere (Rodentia) fra Lagoa Santa, Minas Geraes, Brasilian. Med Udsigt over Gnavernes indbyrdes Slægtskab. Kjøbenhavn: F. Dreyer, 1887, s. 109. (duń.).
↑ K.A. von Zittel: Handbuch der palaeontologie. Cz. 4. München: R. Oldenbourg, 1893, s. 542. (niem.).
↑ T. Tullberg. Über das System der Nagetiere. Eine phylogenetische Studie. „Nova Acta Regiae Societatis Scientiarum Upsaliensis”. Seriei tertle. 18, s. 387, 1899. (niem.).
↑ G.G. Simpson. The principles of classification and a classification of mammals. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 85, s. 99, 1945. (ang.).
↑ S. Schaub: Simplicidentata, in Traite de Paleontologie. W: J. Piveteau (red.): Traité de Paléontologie. T. 6. Cz. 2. Paris: Masson et Cie., 1958, s. 659–818. (fr.).
1 2 Lavocat 1961 ↓, s. 52.
↑ Lavocat 1961 ↓, s. 58.
1 2 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 542. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-10]. (ang.).
↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 285. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Ctenodactylinae Gervais, 1853, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-10-10] (ang.).
↑ M. Vianey-Liaud, H. Gomes Rodrigues & L. Marivaux. A new Oligocene Ctenodactylinae (Rodentia: Mammalia) from Ulantatal (nei Mongol): new insight on the phylogenetic origins of the modern Ctenodactylidae. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 160 (3), s. 533, 2010. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2010.00615.x. (ang.).
↑ J.-J. Jaeger. Un Cténodactylidé (Mammalia, Rodentia) nouveau, Ihroudia bohlini n.g. n.sp., du Pléistocène inférieur du Maroc. Rapport avec les formes actuelles et fossiles. „Notes et Mémoires du Service Géologique du Maroc, Rabat”. 31 (237), s. 119, 1971. (fr.).
↑ Lavocat 1961 ↓, s. 59.
↑ A. de Gregorio. Intorno a un deposito di roditori e di carnivori sulla vetta di Monte Pellegrino con uno schizzo sincronografico del calcare postpliocenico della vallata di Palermo. „Atti della Società toscana di scienze naturali, residente in Pisa Memorie”. 8 (1), s. 234, 1887. (wł.).
↑ de Bruijn i Rümke 1974 ↓, s. 52.
↑ R. López-Antoñanzas, F. Knoll, S. Maksoud & D. Azar. First Miocene rodent from Lebanon provides the 'missing link' between Asian and African gundis (Rodentia: Ctenodactylidae). „Scientific Reports”. 5 (1), s. 2, 2015. DOI: 10.1038/srep12871. (ang.).
↑ de Bruijn i Rümke 1974 ↓, s. 48.
↑ A.E. Wood. Fossil rodents from the Siwalik beds of India. „The American journal of science”. Fifth series. 34 (99), s. 73, 1937. DOI: 10.2475/ajs.s5-34.199.64. (ang.).

Bibliografia

R. Lavocat. Le gisement de vertébrés miocènes de Beni Mellal (Maroc): étude systématique de la faune de mammifères. „Notes et Mémoires du Service Géologique du Maroc, Rabat”. 155, s. 29–77, 1961. (fr.).
H. de Bruijn & C.G. Rümke. On a pecular mammalian association from the Miocene of Oschiri (Sardinia). „Proceedings of the Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen”. Series B. 77 (1), s. 44–79, 1974. (ang.).

[2] Typ nomenklatoryczny: Pectinator E. Blyth, 1855.

[12] Typ nomenklatoryczny: †Pellegrinia De Gregorio, 1886.

[15] Typ nomenklatoryczny: †Sayimys Wood, 1937.

[ger-1] 1 2 P. Gervais. Description ostéologique de l’Anomalurus, et remarques sur la classification naturelle des rongeurs. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Troisième Serie. 20, s. 245, 1853. (fr.).

[bly56-3] E. Blyth. Report on a zoological collection from the Somáli country. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 24 (2), s. 296 (przypis), 1856. (ang.).

[bai-4] S.F. Baird: Mammals. W: United States. War Department: Reports of explorations and surveys, to ascertain the most practicable and economical route for a railroad from the Mississippi River to the Pacific Ocean. Made under the direction of the secretary of war, in 1853-1857. T. 8. Cz. 1: General report upon the zoology of the several Pacific Railroad routes. Washington: A.O.P. Nicholson, Printer, 1857, s. 236. (ang.).

[bly63-5] E. Blyth: Catalogue of the Mammalia in the Museum Asiatic Society. Calcutta: Savielle & Cranenburgh, 1863, s. 130. (ang.).

[mur-6] A. Murray: The Geographical Distribution of Mammals. London: Day and Son, 1866, s. xv, 355. (ang.).

[als-7] E.R. Alston. On the classification of the Order Glires. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1876, s. 90, 1876. (ang.).

[win-8] H. Winge: Jordfundne og nulevende Gnavere (Rodentia) fra Lagoa Santa, Minas Geraes, Brasilian. Med Udsigt over Gnavernes indbyrdes Slægtskab. Kjøbenhavn: F. Dreyer, 1887, s. 109. (duń.).

[zit-9] K.A. von Zittel: Handbuch der palaeontologie. Cz. 4. München: R. Oldenbourg, 1893, s. 542. (niem.).

[tul-10] T. Tullberg. Über das System der Nagetiere. Eine phylogenetische Studie. „Nova Acta Regiae Societatis Scientiarum Upsaliensis”. Seriei tertle. 18, s. 387, 1899. (niem.).

[sim-11] G.G. Simpson. The principles of classification and a classification of mammals. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 85, s. 99, 1945. (ang.).

[sch-13] S. Schaub: Simplicidentata, in Traite de Paleontologie. W: J. Piveteau (red.): Traité de Paléontologie. T. 6. Cz. 2. Paris: Masson et Cie., 1958, s. 659–818. (fr.).

[CITEREFLavocat196152-14] 1 2 Lavocat 1961 ↓, s. 52.

[CITEREFLavocat196158-16] Lavocat 1961 ↓, s. 58.

[icmw-17] 1 2 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 542. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[mdd-18] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-10-10]. (ang.).

[miiz-19] Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 285. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[zij-20] J.S.J.S. Zijlstra J.S.J.S., Ctenodactylinae Gervais, 1853, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-10-10] (ang.).

[lia&inni10-21] M. Vianey-Liaud, H. Gomes Rodrigues & L. Marivaux. A new Oligocene Ctenodactylinae (Rodentia: Mammalia) from Ulantatal (nei Mongol): new insight on the phylogenetic origins of the modern Ctenodactylidae. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 160 (3), s. 533, 2010. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2010.00615.x. (ang.).

[jae-22] J.-J. Jaeger. Un Cténodactylidé (Mammalia, Rodentia) nouveau, Ihroudia bohlini n.g. n.sp., du Pléistocène inférieur du Maroc. Rapport avec les formes actuelles et fossiles. „Notes et Mémoires du Service Géologique du Maroc, Rabat”. 31 (237), s. 119, 1971. (fr.).

[CITEREFLavocat196159-23] Lavocat 1961 ↓, s. 59.

[gre-24] A. de Gregorio. Intorno a un deposito di roditori e di carnivori sulla vetta di Monte Pellegrino con uno schizzo sincronografico del calcare postpliocenico della vallata di Palermo. „Atti della Società toscana di scienze naturali, residente in Pisa Memorie”. 8 (1), s. 234, 1887. (wł.).

[CITEREFde_BruijnRümke197452-25] Bruijn i Rümke 1974 ↓, s. 52.

[ant&inni-26] R. López-Antoñanzas, F. Knoll, S. Maksoud & D. Azar. First Miocene rodent from Lebanon provides the 'missing link' between Asian and African gundis (Rodentia: Ctenodactylidae). „Scientific Reports”. 5 (1), s. 2, 2015. DOI: 10.1038/srep12871. (ang.).

[CITEREFde_BruijnRümke197448-27] Bruijn i Rümke 1974 ↓, s. 48.

[wood-28] A.E. Wood. Fossil rodents from the Siwalik beds of India. „The American journal of science”. Fifth series. 34 (99), s. 73, 1937. DOI: 10.2475/ajs.s5-34.199.64. (ang.).