| Cyprinidae | |
 Przedstawiciel rodziny – Cyprinus carpio | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Podtyp | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Rodzina |
karpiowate |
Karpiowate (Cyprinidae) – rodzina ryb karpiokształtnych. Jej przedstawiciele to głównie ryby słodkowodne, często akwariowe. Wiele gatunków ma duże znaczenie gospodarcze. Do karpiowatych zaliczane są m.in. karpie, karasie, amury, płocie i brzanki. Ozdobną formą hodowlaną zyskującą coraz większą popularność jest karp koi.
Ameryka Północna, Afryka, Europa i Azja.
Ciało większości gatunków jest pokryte łuskami, rzadko nagie. Pęcherz pławny duży, dwukomorowy. Brak wyodrębnionego żołądka. Karpiowate nie mają właściwych zębów, występują u nich nieliczne, dobrze rozwinięte zęby gardłowe oraz płytki rogowe (tzw. żarna) służące do rozcierania pokarmu. Wszystkie gatunki są jajorodne. Samce – zwykle mniejsze od samic – wcześniej osiągają dojrzałość płciową.
Osiągają długość od ok. 1 cm (Paedocypris micromegethes) do ponad 2,5 m (Catlocarpio siamensis). Wśród karpiowatych występują gatunki drapieżne, roślinożerne i wszystkożerne. Bytują w wodach słodkich, tylko nieliczne w wodach słonawych. Ugaj (Tribolodon brandtii) może przebywać w wodzie słonej.
Przynależność do rodziny karpiowatych była różnie ujmowana w historii. Na początku XXI w. była uznawana za najliczniejszą w gatunki rodzinę kręgowców. W 2014 roku Richard van der Laan, William Eschmeyer i Ronald Fricke opublikowali ówcześnie akceptowany system, w którym dzielono ją na podrodziny:
W następnych latach część z tych rodzin podniesiono do rangi rodziny (np. różankowate, jelcowate, linowate, Xenocyprididae) jednocześnie wyróżniając nowe podrodziny. Przy tym ujęciu w 2025 roku w bazie Catalog of Fishes rodzina karpiowatych dzieliła się na podrodziny:
W tym ujęciu baza ta uznawała wówczas za potwierdzone 1799 gatunków zebranych w 168 rodzajów.
W bazie Catalog of Fishes w 2025 zaliczano do niej następujące podrodziny i rodzaje:
Gatunki zaliczane do rodziny karpiowatych w szerokim ujęciu z początku XXI w.
