Karpiowate

Karpiowate
Cyprinidae
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – Cyprinus carpio
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

promieniopłetwe

Rząd

karpiokształtne

Rodzina

karpiowate

Karpiowate (Cyprinidae) – rodzina ryb karpiokształtnych. Jej przedstawiciele to głównie ryby słodkowodne, często akwariowe. Wiele gatunków ma duże znaczenie gospodarcze. Do karpiowatych zaliczane są m.in. karpie, karasie, amury, płocie i brzanki. Ozdobną formą hodowlaną zyskującą coraz większą popularność jest karp koi.

Występowanie

Ameryka Północna, Afryka, Europa i Azja.

Cechy charakterystyczne

Ciało większości gatunków jest pokryte łuskami, rzadko nagie. Pęcherz pławny duży, dwukomorowy. Brak wyodrębnionego żołądka. Karpiowate nie mają właściwych zębów, występują u nich nieliczne, dobrze rozwinięte zęby gardłowe oraz płytki rogowe (tzw. żarna) służące do rozcierania pokarmu. Wszystkie gatunki są jajorodne. Samce – zwykle mniejsze od samic – wcześniej osiągają dojrzałość płciową.

Osiągają długość od ok. 1 cm (Paedocypris micromegethes) do ponad 2,5 m (Catlocarpio siamensis). Wśród karpiowatych występują gatunki drapieżne, roślinożerne i wszystkożerne. Bytują w wodach słodkich, tylko nieliczne w wodach słonawych. Ugaj (Tribolodon brandtii) może przebywać w wodzie słonej.

Klasyfikacja

Przynależność do rodziny karpiowatych była różnie ujmowana w historii. Na początku XXI w. była uznawana za najliczniejszą w gatunki rodzinę kręgowców. W 2014 roku Richard van der Laan(inne języki), William Eschmeyer i Ronald Fricke(inne języki) opublikowali ówcześnie akceptowany system, w którym dzielono ją na podrodziny:

W następnych latach część z tych rodzin podniesiono do rangi rodziny (np. różankowate(inne języki), jelcowate(inne języki), linowate(inne języki), Xenocyprididae(inne języki)) jednocześnie wyróżniając nowe podrodziny. Przy tym ujęciu w 2025 roku w bazie Catalog of Fishes rodzina karpiowatych dzieliła się na podrodziny:

W tym ujęciu baza ta uznawała wówczas za potwierdzone 1799 gatunków zebranych w 168 rodzajów.

W bazie Catalog of Fishes w 2025 zaliczano do niej następujące podrodziny i rodzaje:

Acrossocheilinae

Barbinae

Cyprininae

Labeoninae

Probarbinae

Schizothoracinae

Schizopygopsinae

Smiliogastrinae

Spinibarbinae

Torinae

Galeria

Gatunki zaliczane do rodziny karpiowatych w szerokim ujęciu z początku XXI w.

Zobacz też