Datolit

Datolit
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	CaB[SiO4](OH)
Twardość w skali Mohsa	5–5,5
Przełam	muszlowy, nierówny
Łupliwość	brak
Pokrój kryształu	słupkowy, tabliczkowy
Układ krystalograficzny	jednoskośny
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	2,8–3,0 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	bezbarwny; oliwkowozielona, brunatna, szara, fioletowa, biała lub czerwona, żółtawa
Rysa	biała
Połysk	szklisty, tłusty
Współczynnik załamania	nα = 1,626, nβ = 1,653-1,654, nγ = 1,670
Inne	optycznie ujemny
	Dodatkowe dane
Szczególne własności	reaguje z HCl wytrącając galaretowatą krzemionkę
	Multimedia w Wikimedia Commons

Datolit – minerał należący do gromady krzemianów boru. Jest zasadowym krzemianem wapnia i boru. Nazwa pochodzi od greckich słów dateomai oznaczającego dzielenie się oraz lithos, czyli kamień.

Właściwości

Krystalizuje w układzie jednoskośnym. Tworzy kryształy o pokroju krótkosłupkowym, izometrycznym i grubotabliczkowym, a szczególną charakterystyczną cechą jego kryształów jest posiadanie dużej ilości ścian. Najczęściej tworzy zbite drobnokrystaliczne agregaty lub porcelanowe masy, ale i także znacznie atrakcyjniejsze skupienia promieniste, ziarniste, włókniste, masywne, skorupowe, nerkowate, naskorupienia i naloty. Jego groniaste skupienia o budowie włóknisto-promienistej nazywa się zwyczajowo batriolitami. Jest minerałem od przezroczystego do prawie przeświecającego o szklistym połysku. Zawiera w przybliżeniu 34% B₂O₃. W świetle UV czasami wykazuje niebieską lub białą fluorescencję.

Powstawanie i występowanie

Powstaje w wyniku działania procesów hydrotermalnych oraz pomagmowych w obrębie skał zasadowych. Powstanie jego jest zatem związane z procesami polimetamorficznymi.

Występuje zarówno w skałach magmowych, pęcherzykach pogazowych skał wulkanicznych jak i w metamorficznych. Narasta w formie sekrecji i szczotek krystalicznych wypełniając szczeliny w skałach hipabysalnych tworząc druzy i geody. oraz wylewnych (np. bazalty czy tufy). W skałach metamorficznych występuje jako efekt metamorfizmu regionalnego niskiego stopnia (amfibolity i serpentynity) oraz w skałach zmienionych kontaktowo (głównie skarnach). Spotykany również w żyłach kruszconośnych i typu alpejskiego, zasobnych w bor utworach kontaktowych. Współwystępuje najczęściej z zeolitami, apofyllitem, stilbitem, danburytem, aksynitem, pektolitem, heulandytem, prehnitem i kalcytem.

Miejsce występowania

Jest minerałem rzadkim.

W Polsce został stwierdzony w cieszynitach okolic Cieszyna, Żywca i Bielska-Białej.
Na świecie stwierdzono go w Niemczech (Haslach im Kinzigtal, Andersberg); Austrii (Tyrol); Szwecji, Norwegii (Arendal); Włoszech (Alpe di Siusi, Rosi, Sierra dei Zanchetti); Rosji (Dalniegorsk); Kanadzie (rejon wielkich jezior) oraz Tasmanii i USA (New Jersey, Massachusetts i Kalifornia).

Zastosowanie

Głównie jako kamień jubilerski - jeśli spełnia odpowiednie wymogi kryteriów gemmologicznych. Jeśli występuje w większych ilościach jest kopaliną boru.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 RupertR. Hochleitner RupertR., Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 280, ISBN 978-83-7073-816-7 .
1 2 3 4 5 6 EligiuszE. Szełęg EligiuszE., Minerały i skały Polski, Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 212, ISBN 978-83-7073-816-7 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 JerzyJ. Żaba JerzyJ., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 106, ISBN 978-83-8293-231-7 .
1 2 3 4 5 6 7 RyszardR. Hutnik RyszardR., EufrozynaE. Piątek EufrozynaE., JerzyJ. Wierski JerzyJ., MichałM. Sachanbiński MichałM., Vademecum Zbieracza Kamieni Szlachetnych i Ozdobnych, Wydawnictwo Geologiczne, 1984, s. 117-124, ISBN 83-220-0199-1 .
1 2 3 4 5 6 7 JanJ. Parafiniuk JanJ., Atlas Minerałów, Multico Oficyna Wydawnicza, 2019, s. 218, ISBN 978-83-7073-845-7 .

[książka2-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 RupertR. Hochleitner RupertR., Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 280, ISBN 978-83-7073-816-7 .

[książka1-2] 1 2 3 4 5 6 EligiuszE. Szełęg EligiuszE., Minerały i skały Polski, Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 212, ISBN 978-83-7073-816-7 .

[książka4-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 JerzyJ. Żaba JerzyJ., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 106, ISBN 978-83-8293-231-7 .

[książka5-4] 1 2 3 4 5 6 7 RyszardR. Hutnik RyszardR., EufrozynaE. Piątek EufrozynaE., JerzyJ. Wierski JerzyJ., MichałM. Sachanbiński MichałM., Vademecum Zbieracza Kamieni Szlachetnych i Ozdobnych, Wydawnictwo Geologiczne, 1984, s. 117-124, ISBN 83-220-0199-1 .

[książka3-5] 1 2 3 4 5 6 7 JanJ. Parafiniuk JanJ., Atlas Minerałów, Multico Oficyna Wydawnicza, 2019, s. 218, ISBN 978-83-7073-845-7 .