Danburyt

Danburyt
Ilustracja
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny

borokrzemian wapnia (CaB2Si2O8)

Twardość w skali Mohsa

7–7,5

Przełam

muszlowy, półmuszlowy, nierówny/nieregularny

Łupliwość

słaba, niewyraźna wg {001}, brak

Pokrój kryształu

słupkowy, pryzmatyczny

Układ krystalograficzny

rombowy

Klasa krystalograficzna

dwupiramidalna

Właściwości mechaniczne

kruchy

Gęstość

2,9–3,0 g/cm³

Właściwości optyczne
Barwa

bezbarwna, biała, różowa, żółta, brązowa, wyjątkowo zielonkawa

Rysa

biała

Połysk

szklisty, tłusty

Współczynnik załamania

1,627–1,639 (dwuosiowy)

Inne

dyspersja: 0,017 (silna) dwójłomność: 0,006 pleochroizm: słaby

Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza

9.FA.65

Danburyt wydobyty w kopalni San Sebastian, Charcas, San Luis Potosí, Meksyk (35x28x21 cm)

Danburyt – rzadki minerał z gromady krzemianów, będący borokrzemianem wapnia. Nazwa jest związana z miejscem występowania – Danbury w Connecticut, USA; gdzie został odkryty w 1839 r. w zmetamorfizowanych dolomitach.

Właściwości

Krystalizuje w układzie rombowym. Tworzy słupkowe kryształy przyjmujące postać wielościennego słupa, klinowato zakończonego rombową dwupiramidą. Na ścianach kryształów widoczne jest nieraz poprzeczne prążkowanie. Dobrze wykształcone kryształy są narosłe. Spotykany w formie szczotek krystalicznych w druzach. Występuje w skupieniach zbitych, promienistych, nerkowatych i ziarnistych. Także jako naskorupienia lub zbite, porcelanowe masy. Jest minerałem kruchym, przezroczystym do półprzezroczystego. Najczęściej bezbarwny lub biały. Posiada szklisty lub tłusty połysk. Częstymi zanieczyszczeniami w strukturze są żelazo, mangan, glin, magnez, stront i sód.

Występowanie

Występuje w utworach wykazujących bezpośredni lub pośredni związek z działalnością magmową (zmienione skały wylewne). Jest spotykany w pegmatytach, utworach pneumatolitycznych, granitach, niekiedy występuje w żyłach typu alpejskiego oraz hydrotermalnych kruszcowych. Stanowi składnik niektórych skał metamorficznych powstałych na skutek intensywnych procesów metasomatycznych (grejzeny) albo w warunkach przeobrażeń kontaktowych (bogate w bor skarny, dolomity, marmury). Znany również ze zmetamorfizowanych ewaporatów. Towarzyszą mu kwarc, kalcyt, cytryn, ametyst, sfaleryt, fluoryt, turmalin, chalkopiryt, datolit, piryt, danalit, piroksen, kwarc dymny.

Miejsce występowania

Należy do minerałów bardzo rzadkich. Oprócz USA – Danbury (Connecticut) oraz Russel, występuje również w Meksyku – rejon Baja i California, Birmie – Mogok, Japonii – Obira, Kyusziu. Także: Rosja – Dalniegorsk, Szwajcaria – Piz Vallatscha, Grison, Włochy – dolina Aosty, Viterbo, Boliwia, Kanada, Czechy – Maglovec, Madagaskar.

Zastosowanie

Ma znaczenie naukowe oraz kolekcjonerskie. Największe wykształcone kryształy pochodzą z Rosji (bezbarwne o długości powyżej 20 cm). oraz z Madagaskaru (żółtobrunatne, o dł. około 10 cm).

Danburyt, ze względu na stosunkowo dużą twardość i słabą łupliwość doskonale nadaje się do wyrobu biżuterii. Starannie oszlifowane kamienie, mimo niewielkiej dyspersji, mogą być bardzo efektowne. Nadaje się im najczęściej szlif fasetkowy zarówno brylantowy jak i schodkowy.

Największy danburyt pochodzi z Birmy, ma żółtą barwę i masę 138,6 ct. Waga przeciętnych kamieni nie przekracza 10 ct.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Jerzy Żaba, Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 105-106, ISBN 978-83-8293-231-7.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Danburite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-05-20] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 348, ISBN 978-83-7073-816-7.
  4. 1 2 Danburite [online], National Gem Lab [dostęp 2025-05-20] (ang.).
  5. 1 2 3 Ryszard Hutnik, Eufrozyna Piątek, Jerzy Wierski, Michał Sachanbiński, Vademecum Zbieracza Kamieni Szlachetnych i Ozdobnych, Wydawnictwo Geologiczne, 1984, s. 123-124, ISBN 83-220-0199-1.
  6. 1 2 3 4 Jan Parafiniuk, Atlas Minerałów, Multico Oficyna Wydawnicza, 2019, s. 288, ISBN 978-83-7073-845-7.

Bibliografia

Linki zewnętrzne