Stront

Stront
rubid ← stront → itr
Wygląd
srebrzystobiały
Stront
Widmo emisyjne strontu
Widmo emisyjne strontu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.

stront, Sr, 38
(łac. strontium)

Grupa, okres, blok

2 (IIA), 5, s

Stopień utlenienia

II

Właściwości metaliczne

metal ziem alkalicznych

Właściwości tlenków

silnie zasadowe

Masa atomowa

87,62 ± 0,01

Stan skupienia

stały

Gęstość

2,6 g/cm³

Temperatura topnienia

768 °C

Temperatura wrzenia

1381 °C

Numer CAS

7440-24-6

PubChem

5359327

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Stront (Sr, łac. strontium) – pierwiastek chemiczny z grupy berylowców (metali ziem alkalicznych) w układzie okresowym.

Charakterystyka

Stront jest srebrzystoszarym metalem, podobnym do wapnia, ale bardziej miękkim. Na jego powierzchni, tak jak w przypadku glinu, tworzy się ochronna warstwa tlenków (pasywacja). Oczyszczona powierzchnia jest bardzo reaktywna – czysty stront reaguje wybuchowo z wodą i może zapalić się na powietrzu. Stront tworzy tlenki, wodorotlenki, fluorki oraz inne sole kwasów nieorganicznych i organicznych.

Stront jest generalnie bardziej aktywny chemicznie niż magnez i wapń, a mniej aktywny niż bar.

Kationy Sr2+ należą do IV grupy analitycznej i barwią płomień na karmazynowoczerwony.

Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach 370 ppm, w postaci dwóch minerałów – celestynu (siarczan) i stroncjanitu (węglan).

Znanych jest 35 izotopów tego pierwiastka z przedziału mas 73–107, cztery z nich – 84, 86, 87 i 88, są trwałe, stanowiąc naturalny skład izotopowy tego pierwiastka. Promieniotwórczy izotop 90Sr jest jednym z najgroźniejszych produktów wybuchów jądrowych. Gromadzi się w tkance kostnej, emitując silne promieniowanie β, z czasem połowicznego zaniku blisko 29 lat.

Odkrycie

Stront został uznany za pierwiastek w 1790 roku przez A. Crawforda, a wyodrębniony został przez H. Davy’ego (1808) w Londynie. Jego nazwa pochodzi od szkockiej miejscowości Strontian(inne języki), w pobliżu której znaleziono zawierające go minerały.

Zastosowanie

Stront w czystej postaci jest stosowany jako dodatek do niektórych gatunków szkła – np. stosowanych do produkcji ekranów telewizyjnych. Ponieważ barwi płomień intensywnym karminowo-czerwonym kolorem, jego sole są dodawane do sztucznych ogni i rakiet sygnałowych.

Stront jest szczątkową składową szkliwa zębów, przyswajanym z wody pitnej w okresie dziecięcym i pozostającym w uzębieniu aż do śmierci. Budowa chemiczna szkliwa, w zależności od proporcji 87Sr do 86Sr, różni się jednak u ludzi i zwierząt w zależności od źródła spożywanej wody. Pozwala to mapować stront ze zwierzęcego uzębienia z regionami, w których zawartość strontu w wodzie jest różna. W konsekwencji pozwala to zauważyć migracje zwierząt – sytuacje, w których organizm w innym miejscu wykształcił uzębienie, a gdzie indziej prowadził życie. Ten fakt jest wykorzystywany jako metoda wykrywania wędrówek ludzi i zwierząt w archeologii.

Znaczenie biologiczne

Stront jest traktowany przez organizm zwierzęcy bardzo podobnie jak wapń i może być wbudowywany w strukturę kości. Większość pobranego strontu jest szybko wydalana, 20–30% zostaje zatrzymane w układzie kostnym, a ok. 1% we krwi. Izotop 89Sr(inne języki) (o czasie połowicznego rozpadu ok. 50 dni), emitujący promieniowanie β, wykorzystywany jest w brachyterapii nowotworów kości. Ranelinian strontu pobudza kościotworzenie i jest stosowany jako lek przeciwko osteoporozie.

Z powodu łatwego wchłaniania i trwałego wbudowywania się w organizm szczególnie niebezpieczne są radioaktywne izotopy pochodzące z opadów promieniotwórczych oraz produktów odpadowych technologii jądrowych. Jest to głównie 90Sr(inne języki), który ze względu na czas połowicznego rozpadu wynoszący blisko 29 lat długo utrzymuje się w skażonym środowisku. Izotopy te mogą być wdychane wraz z pyłem, choć do organizmu dostają się głównie z pokarmem. Może być przyczyną wzrostu ryzyka zachorowania na nowotwory kości i białaczkę.