Tellur

Tellur
antymon ← tellur → jod
Wygląd
srebrzystoszary
Tellur
Widmo emisyjne telluru
Widmo emisyjne telluru
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.

tellur, Te, 52

Grupa, okres, blok

16 (VIA), 5, p

Stopień utlenienia

−II, −I, IV, VI

Właściwości metaliczne

półmetal

Właściwości tlenków

średnio kwasowe

Masa atomowa

127,60 ± 0,03

Stan skupienia

stały

Gęstość

6240 kg/m³

Temperatura topnienia

449,51 °C

Temperatura wrzenia

988 °C

Numer CAS

13494-80-9

PubChem

6327182

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Tellur (Te, łac. tellurium) – pierwiastek chemiczny, tlenowiec z grupy półmetali w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy ziemi – tellus.

Charakterystyka

Kation tetratellurowy

Tellur w postaci krystalicznej jest srebrzystobiały, miękki i kruchy (handlowo dostępny jest w postaci szarego proszku). Jest półprzewodnikiem. Reaguje ze stężonym kwasem azotowym, tworząc kwas tellurawy (H2TeO3), w reakcji telluru z wodą królewską powstaje kwas tellurowy (H2TeO4). Ze stężonym gorącym kwasem siarkowym tellur reaguje, tworząc roztwór o barwie czerwonej, zawierający kationy tetratellurowe Te42+. Zabarwienie wynika z obecności 6 zdelokalizowanych elektronów π w płaskiej, kwadratowej strukturze kationów tetratellurowych. Kationy te pod wpływem wody hydrolizują z wydzieleniem czarnego osadu telluru.

Tworzy tellurki M2Te, telluryny M2TeO3 i tellurany M2TeO4 (gdzie M – kation metalu jednowartościowego). Tellurowodór H2Te jest nietrwałym, trującym gazem, o nieprzyjemnym zapachu. Pył i pary telluru działają szkodliwie przy ich wdychaniu, drażnią także oczy.

Występowanie

W skorupie ziemskiej występuje on w ilości 0,005 ppm. Minerałem tego pierwiastka jest np. telluryt (TeO2).

Odkrycie

Związki zawierające tellur zostały odkryte w 1782 w kopalni złota w dawnej Kleinschlatten (Transylwania), a obecnie w Zlatnej (Rumunia) przez austriackiego mineraloga Franza-Josepha Müllera von Reichensteina, nazwany przez Martina Heinricha Klaprotha w 1798.

Zastosowanie

Tellur używany jest przede wszystkim jako składnik stopów z żelazem, miedzią i ołowiem. Dodatek telluru powoduje, że stop jest łatwiejszy do obróbki. Jest również używany do produkcji półprzewodników, a także w procesie wulkanizacji gumy i jako przeciwstukowy składnik benzyn. Tellurek kadmu używany jest do produkcji paneli fotowoltaicznych, a niektóre związki wykorzystywane są do środków owadobójczych.